รำลึก 13 ปีสงครามอิรัก (จบ)

อีกหนึ่งผลกระทบจากสงครามอิรักปี 2003 ที่สร้างปัญหาปั่นป่วนจนมาถึงวันนี้คือสิ่งที่ผมขอเรียกว่าปรากฏการณ์ “เคอร์ดิสถาน”

“เคอร์ดิสถาน” หมายถึง “ดินแดนของชาวเคิร์ด” ซึ่งเป็นดินแดนที่ในอดีตมีพื้นทรวมกันประมาณ 3.92 แสน ตร.กม. ปัจจุบันพื้นที่จำนวนนี้อยู่ในตุรกี 1.9 แสน ตร.กม. ในอิหร่าน 1.25 แสน ตร.กม. ในอิรัก 6.5 หมื่น ตร.กม. และในซีเรีย 1.2 หมื่น ตร.กม. ประชากรชาวเคิร์ดราว 40 ล้านคน กระจายกันอยู่หลายประเทศ โดยยังไม่มีรัฐเป็นของตนเอง ด้วยเหตุนี้ความฝันของชาวเคิร์ดคือการสถาปนารัฐเคอร์ดิสถานขึ้นมาอีกครั้ง

การโค่นล้มรัฐบาลซัดดัม ทำให้ความฝันของชาวเคิร์ดใกล้เป็นจริง แม้อิรักจะเป็นแค่พื้นที่ส่วนหนึ่งของดินแดนเคอร์ดิสถานในอดีตก็ตาม

พัฒนาการเช่นนี้ ทำให้รัฐที่ครองพื้นที่ของเคอร์ดิสถานและมีประชากรชาวเคิร์ดอยู่ โดยเฉพาะตุรกี รู้สึกว่าความมั่นคงและอำนาจอธิปไตยของตนกำลังถูกคุกคาม ดังนั้นหลังการโค่นล้มระบอบซัดดัม ตุรกีจึงพยายามทำทุกวิถีทางที่จะไม่ให้เกิดรัฐเคอร์ดิสถานขึ้นมาในอิรัก ในขณะที่อิหร่านและซีเรียก็เป็นกังวลเกี่ยวกับเรื่องนี้ไม่น้อยเช่นกัน ด้วยเหตุนี้ ทั้ง 3 ฝ่ายจึงร่วมมือกันในระดับหนึ่งที่จะสกัดกั้นการปรากฏของรัฐเคอร์ดิสถานขึ้นในอนาคต

สำหรับกรณีของอิหร่านและซีเรียนั้น ปัญหาสำคัญที่สุดไม่ใช่เคอร์ดิสถาน แต่เป็นเรื่องของกำลังทหารสหรัฐในอิรัก โดยมีสัญญาณบ่งชี้ว่าเป้าหมายโจมตีของสหรัฐครั้งต่อไปในขณะนั้น อาจเป็นอิหร่านหรือซีเรีย

เมื่อตกเป็นเป้าโจมตี ทั้งสองประเทศจึงอยู่เฉยไม่ได้ อิหร่านพยายามที่จะทำให้รัฐบาลใหม่อิรักเป็นฝ่ายตน โดยใช้นิกายศาสนาเป็นตัวเชื่อม ส่วนซีเรียนั้น หากอิรักเกิดความสงบขึ้นภายใต้การนำของสหรัฐ ซีเรีย (ซึ่งปกครองโดยรัฐบาลพรรคบาธเหมือนอิรักในอดีต) อาจเป็นเป้าหมายต่อไปที่สหรัฐจะนำวิธี “การเปลี่ยนระบอบการปกครอง” ที่ทำสำเร็จกับอิรักมาใช้

โดยสรุปแล้ว แม้ว่ายุคของซัดดัมจะสิ้นสุดลง และอิรักอยู่ภายใต้การยึดครองของกองกำลังสหรัฐ แต่อิรักก็ยังคงเป็นแดนมิคสัญญีที่เป็นอันตรายต่อประเทศเพื่อนบ้าน ซีเรียและอิหร่านต่างรู้สึกว่าอันตรายกำลังเข้าใกล้ตัว เพราะไม่รู้ว่าวันใดสหรัฐจะยกทัพรุกรานประเทศของตน สำหรับตุรกีปัญหาชาวเคิร์ดถือเป็นเรื่องที่อาจบั่นทอนอำนาจอธิปไตยในอนาคต ในขณะที่บรรดารัฐในอ่าวเปอร์เซียต่างก็หวาดกลัวผลจากภาวะ “สุญญากาศทางการเมือง” ในอิรัก โดยเฉพาะในช่วงที่อิรักอยู่ในภาวะสับสนอลหม่าน ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะลุกลามไปยังชายแดนของประเทศตน อันเป็นภัยคุกคามต่อเสถียรภาพที่ราชวงศ์์เหล่านี้สามารถรักษาไว้ได้ตลอดช่วงที่ผ่านมา