เปิดอกเอสเอ็มอี ขาดข้อมูลเออีซีเชิงลึก

โดย...ปรียนิจ กุลตั้งเจริญ

จากการศึกษาความสามารถของเอสเอ็มอีไทยในการออกไปแข่งขันในตลาดอาเซียน พบว่า แม้ผู้ประกอบการเข้าใจเรื่องการรวมประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) มากขึ้นตามลำดับ แต่ส่วนใหญ่ยังเป็นความเข้าใจระดับพื้นฐาน ซึ่งอาจส่งผลให้เสียโอกาสออกไปทำการค้าการลงทุนในอาเซียนได้

อัทธ์ พิศาลวานิช ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการค้าระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดเผยผลสำรวจ “ประเมินความเข้าใจของภาคการผลิตและภาคบริการไทยต่อการแข่งขันในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนใน 5 ปี ที่ผ่านมา” จาก 13 ประเภทธุรกิจ เช่น พืช ปศุสัตว์ ประมง ก่อสร้าง ค้าปลีกค้าส่ง การเงิน การขนส่ง ท่องเที่ยว โรงแรม สปา เป็นต้น จำนวน 2,000 ตัวอย่าง พบว่า หลังปี 2553 มีสัดส่วนผู้ประกอบการไทยที่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเออีซีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2557 มีสัดส่วนผู้ประกอบการเอสเอ็มอีที่เข้าใจเออีซี 87.6% ของกลุ่มตัวอย่าง และไม่เข้าใจ 12.4% ขณะที่ผู้ประกอบการขนาดใหญ่ 98.3% ตอบว่าเข้าใจ มีเพียง 1.7% ที่ไม่เข้าใจ

แต่หากมองไปที่ข้อมูลเชิงลึก เช่น รายละเอียดกรอบความตกลงต่อสินค้าและบริการ อัตราภาษี มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี พบว่า มี
เอสเอ็มอีเพียง 7.8% เท่านั้น ที่ตอบว่าเข้าใจข้อมูลเชิงลึก และมีมากถึง 92.2% ที่รู้เพียงข้อมูลพื้นฐาน คือ ทราบว่าจะเปิดเสรีสินค้า บริการ และแรงงาน แต่ไม่ทราบรายละเอียด

สำหรับกลุ่มผู้ประกอบการที่ไม่เข้าใจเรื่องเออีซีมากที่สุด จะอยู่ในกลุ่มธุรกิจ เช่น บริการทำความสะอาด บริการรักษาความปลอดภัยรองลงมา คือ เกษตรกรปลูกพืช โรงแรมภัตตาคาร และการเงินและประกันภัย ที่รวมถึงโรงรับจำนำ เป็นต้น

ส่วนธุรกิจการเงินเป็นธุรกิจที่มีสัดส่วนผู้ประกอบการที่เข้าใจรายละเอียดเชิงลึกมากที่สุด เพราะมีสถาบันการเงินรายใหญ่เข้าไปทำธุรกิจในอาเซียนอยู่แล้ว ทำให้มีความพร้อมและความรู้มาก รองลงมา คือ ธุรกิจขนส่ง สุขภาพและสปา และการศึกษา เป็นต้น

สำหรับประเด็นที่ผู้ประกอบการไม่เข้าใจมากที่สุด คือ มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี 84% ตามด้วย ประเด็นกฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า พิธีการศุลกากร มาตรฐานสินค้าอาเซียน และการเปิดเสรีสินค้า รวมถึงไม่เข้าใจเรื่องการทำธุรกิจในประเทศอาเซียน เช่น ไม่เข้าใจกฎหมายในประเทศเกี่ยวกับการค้าการลงทุน มากที่สุด 91% ตามด้วยข้อมูลคู่ค้าหรือผู้ร่วมทุนในอาเซียน ข้อมูลคู่แข่ง การขนส่งสินค้าในอาเซียน เป็นต้น

สาเหตุที่ทำให้เอสเอ็มอีไม่เข้าใจเออีซีเชิงลึก ส่วนใหญ่ 32.2% ตอบว่า เพราะต้องใช้เวลาศึกษา 30.8% ตอบว่า การประชาสัมพันธ์ไม่ชัดเจน และ 18.1% ตอบว่า ช่องทางประชาสัมพันธ์น้อยไม่ทั่วถึง ขณะที่แนวทางความช่วยเหลือ ส่วนใหญ่ 37% ตอบว่า ต้องการให้มีการจัดอบรม นำเสนอความรู้รายประเทศในเชิงลึก 35.1% ตอบว่า เพิ่มช่องทางประชาสัมพันธ์ และ 12.3% ตอบว่า จัดทำเอกสารที่เข้าใจได้ง่ายและเร็ว

ขณะที่ความกังวลหลังการเข้าสู่เออีซี ส่วนใหญ่ 19.8% กังวลว่าจะมีสินค้าและบริการที่ราคาถูกกว่าเข้ามาแข่งขันมากขึ้น 19.7% จะเกิดการย้ายฐานการผลิตของบริษัทแม่/บริษัทขนาดใหญ่ และ 13.2% กังวลว่าจะเกิดนักลงทุนในอาเซียนเข้ามาลงทุนแข่งขันในไทยมากขึ้น ทำให้ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีแข่งขันไม่ได้

“หากผู้ประกอบการไม่เข้าใจข้อมูลเชิงลึก จะส่งผลต่อการออกไปค้าขาย หรือขยายการลงทุนในอาเซียน ที่ตอนนี้รายเล็กยังออกไปน้อยมาก  หากเทียบธุรกิจจากประเทศอื่น เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย และเวียดนาม” อัทธ์ กล่าว

ขณะที่กลุ่มผู้ประกอบการไทยที่ออกไปทำการค้าในอาเซียนแล้ว ก็ควรจะเร่งทำการตลาดเชิงรุกให้มากขึ้น เพราะปัจจุบันสินค้าไทยถูกสินค้าจากอินโดนีเซีย มาเลเซีย แย่งส่วนแบ่งตลาดไปมาก ซึ่งส่วนแบ่งตลาดเฉลี่ยของสินค้าไทยไม่ไอด้ยู่อันดับ 1 ต่อไปแล้ว

ผู้ประกอบการไทยจะต้องพัฒนาเรื่องการทำตลาด และพัฒนาคุณภาพควบคู่กันไป เพราะหากมุ่งเน้นแต่คุณภาพดี หากลูกค้าไม่รู้จักก็ไม่มีประโยชน์