วิมานของผู้สูงวัย

ในแต่ละช่วงวัยของคนเราต่างก็มีรสชาติและประสบการณ์ชีวิตที่แตกต่างกันไป หลายคนมีโอกาสทำในสิ่งที่ชอบและใช้ชีวิตอย่างคุ้มค่า ขณะที่คนบางกลุ่มไม่ได้มีชีวิตที่โรยไปด้วยกลีบกุหลาบ แต่ไม่ว่าจะผ่านประสบการณ์ชีวิตแบบใด เมื่อก้าวย่างเข้าสู่วัยชรา อะไรๆ ในชีวิตก็ไม่ราบรื่นเหมือนเช่นเคย ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของสุขภาพที่ร่วงโรยไปตามวัย กิจกรรมในแต่ละวันก็อยู่ในกรอบที่แคบลง รูปแบบการดำเนินชีวิตเปลี่ยนแปลงไปจากชีวิตในวัยหนุ่มสาว ดังนั้น การใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างมีความสุข จึงไม่ใช่เรื่องง่าย

สิ่งที่เกิดขึ้นกับสังคมจีนในขณะนี้ก็คือ ผู้สูงวัยจำนวนไม่น้อยใช้ชีวิตบั้นปลายอยู่ใน “บ้านพักคนชรา” โดยไม่ได้อยู่อย่างพร้อมหน้าพร้อมตากับสมาชิกในครอบครัว ฟังดูแล้วไม่น่าเชื่อว่าสังคมที่มีการปลูกฝังเรื่องความกตัญญูมาช้านาน จะมีแนวคิดในการส่งบุพการีไปยังสถานที่เช่นนี้มากขึ้นเรื่อยๆ

ประเด็นเรื่องการส่งบุพการีไปอยู่บ้านพักคนชรา ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันในสังคม โดยมีทั้งฝ่ายที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วย ต่างฝ่ายต่างก็มีเหตุผลเป็นของตนเอง

ว่ากันตามหลักความกตัญญแล้ว การที่เราได้อยู่กับบุพการีในยามที่ท่านแก่เฒ่า คอยสร้างความสุขให้แก่ท่าน ย่อมดีกว่าการปล่อยให้ท่านไปอยู่กับคนอื่น เพราะคงไม่มีที่ไหนจะมีความอบอุ่นได้เท่ากับบ้านที่คลาคล่ำไปด้วยคนที่เรารัก การได้เห็นลูกหลานค่อยๆ เจริญเติบโตและมีความสุข ย่อมสร้างความอิ่มเอมใจให้แก่ผู้สูงวัยที่อยู่ภายใต้ชายคาเดียวกัน

ทว่า สภาพสังคมที่เต็มไปด้วยแรงกดดัน ค่าครองชีพที่สูงขึ้น ย่อมส่งผลต่อครอบครัวที่มีรายได้จำกัด ลำพังค่าใช้จ่ายในครอบครัว ค่าใช้จ่ายทางการศึกษาของลูก ก็แทบจะชักหน้าไม่ถึงหลังแล้ว ยังมีค่าใช้จ่ายในส่วนของค่ารักษาพยาบาลของพ่อแม่ อีกอย่างวิถีชีวิตของคนยุคใหม่ที่ต้องออกไปทำงานตั้งแต่เช้าเพื่อหลีกเลี่ยงการจราจรที่คับคั่ง และกลับมาบ้านก็ค่ำๆ มืดๆ ทำให้แทบจะไม่มีเวลาได้พูดคุยกับบุพการี บางคนจึงคิดว่าการปล่อยให้พวกท่านอยู่อย่างอ้างว้าง ไม่สู้ส่งพ่อแม่ไปอยู่ยังบ้านพักคนชรา อาจช่วยให้บุพการีมีกิจกรรมที่สร้างรอยยิ้มได้มากขึ้น มีเพื่อนฝูงมากขึ้น มีคนดูแลที่มีความเป็นมืออาชีพขึ้น “บ้านพักคนชรา” จึงเป็นทางเลือกที่หลายคนใช้บริการ

กว่าร้อยละ 60 ของผู้สูงวัยที่มีความคิดจะใช้ชีวิตอยู่ในสถานที่แห่งนี้ต่างมีเหตุผลเป็นไปในทำนองเดียวกันนั่นคือ ลูกๆ ไม่มีเวลาดูแลตัวเอง ขณะที่ร้อยละ 30 ก็คิดแทนลูกหลาน ไม่อยากให้ตัวเองเป็นภาระ แต่ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลประการใด การใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างมีความสุขถือเป็นสิ่งที่บุตรหลานพึงปฏิบัติต่อบุพการี

เรื่องที่น่าตกใจก็คือ ผู้สูงวัยชาวจีนในปี ค.ศ. 2014 เพิ่มขึ้นไปอยู่ที่ระดับ 200 ล้านคน เรียกว่าประชากรทุกๆ 7 คน จะมีคนชราอยู่ 1 คน ยิ่งเมืองใหญ่อย่างปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ ที่มีความเป็นอยู่ดี คุณภาพชีวิตได้รับการยกระดับ สัดส่วนของประชากรสูงวัยอยู่ที่ 1 ต่อ 5 จึงเป็นที่มาของปัญหาเรื่องการรองรับผู้สูงวัยที่ปรารถนาจะใช้ชีวิตอยู่ในบ้านพักคนชรา

ด้วยความที่มีผู้สูงวัยจำนวนมากต้องการอยู่ในบ้านพักคนชรา ประกอบกับปริมาณของสถานที่ดังกล่าวไม่ขานรับกับความต้องการที่มีอยู่อย่างล้นเหลือ ผลก็คือผู้ที่มีความประสงค์จะอาศัยอยู่ในสถานที่แห่งนี้ต้องขึ้นทะเบียนรอเป็นเวลาหลายปีกว่าจะมีเตียงว่าง หากไม่มีการวางแผนก่อนการเกษียณอายุ คงต้องใช้เวลานานกว่าจะได้เข้าไปอยู่จริง โดยเฉพาะบ้านพักคนชราที่เป็นสวัสดิการของภาครัฐที่มีราคาไม่แพง ต่างก็เป็นชิ้นปลามันที่แย่งกันจับจอง

ปัจจุบันธุรกิจเกี่ยวกับการสร้างบ้านพักคนชรา ได้รับความนิยมอย่างมาก เพราะมีตลาดขนาดใหญ่ และมีแนวโน้มที่จะเข้ามาจับจองพื้นที่ในเขตชุมชนมากขึ้น เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ลูกหลานที่ไม่ต้องเดินทางไปเยี่ยมไกลๆ แต่ก็มีปัญหาในเรื่องกฎระเบียบการห้ามดำเนินธุรกิจในเขตชุมชนที่อยู่อาศัย ความไม่พอใจของบรรดาผู้อยู่อาศัยเดิมที่ไม่ต้องการใช้ชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยเสียงรถพยาบาลแล่นเข้าแล่นออกตลอดทั้งวัน เชื้อโรคที่เกิดจากนานาโรคภัยที่รุมเร้าผู้สูงวัย ความหดหู่ใจที่เกิดขึ้นยามได้เห็นผู้สูงวัยอยู่ในสภาพที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ฯลฯ กลายเป็นความขัดแย้งที่เกิดขึ้นระหว่างคนในชุมชนกับผู้ประกอบการบ้านพักคนชราที่ตั้งอยู่ในบริเวณดังกล่าว

แม้ว่าจะมีในส่วนของบ้านพักคนชราที่มีการสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกอย่างครบครัน และมีความน่าอยู่ แต่ก็ไม่ใช่คำตอบสำหรับผู้สูงวัยที่ครอบครัวมีรายได้อยู่ในระดับกลางและระดับต่ำ จึงไม่ได้ช่วยคลี่คลายปัญหาเรื่องความขาดแคลนของสถานที่ดังกล่าวเท่าใดนัก เป็นเรื่องที่น่าคิดอยู่ว่าสังคมที่เต็มไปด้วยผู้สูงวัยแห่งนี้จะรับมือกับชีวิตความเป็นอยู่ในช่วงบั้นปลายของพวกเขาได้มากน้อยเพียงใด เพราะนับวันประชากรผู้สูงวัยในสังคมจะมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นทุกขณะ การให้ความใส่ใจเรื่องความเป็นอยู่ของคนกลุ่มนี้ ถือเป็นเรื่องที่ควรได้รับการพิจารณาอย่างเร่งด่วน