อย่างนี้ต้องกำจัด

“ตาวิเศษ ตาวิเศษ อ๊ะ อ๊ะ อย่างทิ้งขยะ ตาวิเศษ เห็นนะ ทิ้งขยะให้เป็นที่เป็นทาง”

ฟังดูเป็นเรื่องเล็กๆ สำหรับบ้านเมืองที่ประชากรมีระเบียบวินัยและมีสำนึกในการทิ้งขยะ ทว่า ปัญหาเรื่องขยะที่เรากำลังจะกล่าวถึงในครั้งนี้กลับสร้างความหนักใจให้แก่แหล่งท่องเที่ยว สถานที่สาธารณะ ตลอดจนถนนหนทางที่เป็นสมบัติของคนในสังคมจีนอยู่ในขณะนี้

หลังจากผ่านพ้นสัปดาห์ทองแห่งการท่องเที่ยวในช่วงวันชาติไปไม่นาน ข่าวคราวเกี่ยวกับปริมาณขยะที่หลงเหลือตามแหล่งท่องเที่ยวก็มีการนำเสนอผ่านสื่ออย่างต่อเนื่อง ยิ่งถ้าเป็นทัศนียภาพแบบป่าเขาหรือทะเลทรายที่ตั้งอยู่ห่างไกลจากตัวเมืองมากเท่าใด ปริมาณขยะก็มากขึ้นเป็นทวีคูณ อันเป็นผลมาจากมาตรการด้านการกำจัดขยะที่ยังไม่สามารถรองรับได้อย่างทั่วถึง และก็คงหนีไม่พ้นการขาดสำนึกในการอนุรักษ์สภาพแวดล้อมของบรรดานักท่องเที่ยว ซึ่งก็เป็นเรื่องยากอยู่ที่จะสร้างความรู้สึกรักและทะนุถนอมแหล่งท่องเที่ยวให้เกิดขึ้นในเวลาเพียงสั้นๆ

ปัจจุบัน การท่องเที่ยวในประเทศมีความเฟื่องฟูอย่างมาก เห็นจากจำนวนนักท่องเที่ยวในแต่ละวัน โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลวันหยุดยาวที่มีจำนวนมากขึ้นหลายเท่าตัว สิ่งที่ตามมาก็คือ ปริมาณขยะที่ล้นเหลือและส่งกลิ่นตลบอบอวลไปทั่วแหล่งท่องเที่ยว ทำลายภาพลักษณ์และสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติของสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความสวยงามแห่งแล้วแห่งเล่า

ว่ากันตามหลักการแล้ว ผู้ที่ดูแลรับผิดชอบแหล่งท่องเที่ยวควรมีมาตรการในการรองรับปริมาณขยะที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในแต่ละเทศกาลท่องเที่ยว รวมถึงช่วงเวลาทั่วไปที่เปิดบริการให้นักท่องเที่ยวเข้าชม เพราะการเข้าชมของนักท่องเที่ยวในแต่ละครั้ง ย่อมมีขยะที่เกิดขึ้นในระหว่างการเที่ยวชม ไม่ว่าจะเป็นบัตรผ่านประตู ภาชนะใส่อาหาร ขวดน้ำ ฯลฯ ดังนั้นควรกระจายการจัดวางถังขยะตามจุดเที่ยวชมให้ทั่วถึง รวมถึงการจัดตารางทำความสะอาดของพนักงานที่สามารถรองรับปริมาณนักท่องเที่ยว

แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกับแหล่งท่องเที่ยวในประเทศหลายแห่งก็คือ ถังขยะและพนักงานทำความสะอาดไม่สามารถตอบโจทย์เรื่องปริมาณขยะที่มีอย่างล้นเหลือ ผลก็คือ สภาพแหล่งท่องเที่ยวภายหลังที่มีการเที่ยวชมกลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยขยะนานาชนิด ต้องระดมกำลังพลและใช้เวลาทำความสะอาดระยะหนึ่ง กว่าจะสามารถกำจัดสิ่งไม่พึงประสงค์เหล่านี้ให้หมดไปได้

ปัญหาเรื่องขยะตามแหล่งท่องเที่ยวสะท้อนให้เห็นถึงจุดบอดในเรื่องการบุกเบิกแหล่งท่องเที่ยวอย่างไม่บันยะบันยัง มุ่งหวังเพียงเพื่อแสวงหาประโยชน์ทางธุรกิจเป็นหลัก บรรดานายทุนต่างให้ความสำคัญกับแผนงานสร้างรายได้ มองข้ามมาตรการรองรับด้านการรักษาสภาพแวดล้อมของแหล่งท่องเที่ยว โดยเฉพาะแหล่งท่องเที่ยวระดับชั้นนำของประเทศที่กลายเป็นศูนย์รวมนักท่องเที่ยวจำนวนมหาศาลในช่วงเทศกาลหยุดยาว มักเกิดปัญหาเรื่องการบริหารจัดการขยะอย่างต่อเนื่อง ทั้งๆ ที่ทราบกันดีว่าในช่วงเทศกาลจะมีปริมาณขยะเพิ่มขึ้นอย่างมากก็ตาม

ภาพของขยะกองพะเนินตามจุดแวะพัก ร้านอาหาร และสถานที่ให้บริการในบริเวณแหล่งท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวมักทิ้งขยะลงพื้นตามอำเภอใจโดยไม่ค่อยสังเกตว่าบริเวณใกล้ๆ มีถังขยะหรือไม่ปรากฏให้เห็นทั่วไป การพาครอบครัวไปท่องเที่ยว ก็เพื่อสร้างความสุขให้แก่ทุกคน แต่กองขยะที่ปรากฏตามจุดต่างๆ ในสถานที่ท่องเที่ยวกลับสร้างความรำคาญใจให้แก่บรรดาผู้ปกครองที่ไม่อยากให้ลูกๆ เอาแบบอย่างนิสัยมักง่ายในการทิ้งขยะ และเลียนแบบจนติดเป็นนิสัย

แต่ก็มีข้อน่าสังเกตว่า ผู้ใหญ่บางคนกลับทิ้งขยะไม่เป็นที่เป็นทางให้ลูกๆ ได้เห็น กลายเป็นแบบอย่างที่ไม่ดี และปลูกฝังสำนึกเรื่องการทิ้งขยะในทางที่ผิดให้แก่ลูกๆ ไปโดยปริยาย

นอกจากนี้ การจัดแข่งขันวิ่งมาราธอนตามเมืองต่างๆ ที่มีความถี่มากขึ้น ถือเป็นสนามประชันความอดทนของผู้เข้าแข่งขัน ขณะเดียวกันก็เป็นทะเลขยะที่ต้องใช้เวลาในการเก็บกวาดทำความสะอาดนานทีเดียว กว่าจะกลับมาสู่สภาพเดิม ไม่ต้องนำไปเปรียบกับระบบการจัดเก็บขยะที่นานาชาติปฏิบัติถือว่าแตกต่างจากที่เป็นอยู่ในจีนอย่างมาก หรือสวนสาธารณะที่จัดเทศกาลอาหารเรียกแขกให้มาลิ้มลองอาหารหลากรสจากนานาท้องถิ่นก็ถือเป็นแหล่งรวมของขยะอาหารนานาประเภท สามารถเห็นขยะได้ทุกหนแห่งของบริเวณที่จัดงาน

อย่างไรก็ดี การรณรงค์เรื่องการทิ้งขยะให้ถูกที่ถูกทางเป็นเรื่องที่หลายคนให้ความสนใจ และตระหนักถึงข้อดีของการสร้างนิสัยการทิ้งขยะของชาวจีน เห็นได้จากการใช้มาตรการเก็บขยะในปริมาณที่กำหนดไว้ เพื่อแลกกับบัตรผ่านประตูฟรีที่เริ่มใช้กันในแหล่งท่องเที่ยวบางแห่ง อย่างน้อยที่สุดก็เป็นจุดเริ่มต้นของการตื่นตัวเรื่องสำนึกในการทิ้งขยะ คืนความสะอาดให้แก่สถานที่ต่างๆ โดยเฉพาะการรักษาความงามของแหล่งท่องเที่ยวให้คงอยู่กับเราได้อย่างยั่งยืน