จูงใจให้ได้ใจ

โดย...ดร.อัจฉรา จุ้ยเจริญ

การที่องค์กรจะสร้างบรรยากาศการทำงานที่พร้อมรับความหลากหลายด้านวัฒนธรรม (Diverse Workplace) ด้านหนึ่งคือการพัฒนาให้ผู้นำของทีมสามารถกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานให้กับบุคลากรในทีมของตนเองได้ ความแตกต่างทางด้านวัฒนธรรมอาจนำไปสู่ความขัดแย้งทางความคิด และหากเป็นความขัดแย้งที่ไม่สร้างสรรค์ อาจส่งผลให้แรงจูงใจในการมาทำงานลดลงได้เช่นกัน บวกกับช่วงนี้ได้รับคำถามบ่อยมากว่า "จะจูงใจลูกน้องอย่างไรให้กระตือรือร้นในการทำงาน" วันนี้เลยขอพูดเรื่องการสร้างแรงจูงใจนะคะ

บุคลากรที่มีแรงจูงใจ มักคิดเชิงรุก ยืดหยุ่น ปรับตัวเข้ากับวัฒนธรรมต่างๆ ได้เร็ว มีประสิทธิภาพ มีความมั่นใจในตนเอง บุคลากรที่ขาดแรงจูงใจ สังเกตได้จากพฤติกรรม เช่น ขาด ลา มาสาย ให้บริการลูกค้าไม่ดี และประสิทธิภาพการทำงานลดลง

ปัจจุบัน องค์กรต้องการรักษาคนดี คนเก่งไว้ให้ ได้ และเน้นสร้างความผูกพันต่องานและองค์กร การสร้างแรงจูงใจ จึงเป็นเรื่องที่ยิ่งมองข้ามไม่ได้ เมื่อสังเกตเห็นพฤติกรรมเหล่านี้ ผู้นำของเขาอาจเริ่ม ถามไถ่ หรือใช้การโค้ช เพื่อร่วมกันสร้างแรงจูงใจให้กลับมา

การจะจูงใจคนให้ได้ใจและงาน ควรเข้าใจก่อนว่า แรงจูงใจมาจากสองแหล่ง คือ แรงจูงใจภายนอก (Extrinsic Motives) และแรงจูงใจภายใน (Intrinsic Motives)

แรงจูงใจจากภายนอก เช่น การให้ผลตอบแทนที่ดี ให้รางวัล เกียรติยศชื่อเสียง คำชม หรือยกย่อง ถึงแม้แรงจูงใจนี้ไม่คงทนถาวร แต่ก็มองข้ามไม่ได้ เพราะบุคลากรควรรับรู้ว่า องค์กรและผู้นำของเขาตอบแทนเขาในด้านนี้แบบยุติธรรม ไม่เลือกที่รัก มักที่ชัง

ส่วนแรงจูงใจจากภายใน เกิดจากภายในตัวบุคคลเอง ไม่มีใครมาให้อะไรก็อยากทำเต็มที่ อยากทำให้ดี ซึ่งอาจมาจากเจตคติของเขาเอง การมองเห็นคุณค่าในสิ่งที่ทำ ความพอใจเมื่อเห็นผลสำเร็จในสิ่งที่ทำ ความสนใจของตนเองในการทำอะไรสักอย่าง เช่น รู้สึกมีอิสระ ได้รับอิสระ มีความสมัครใจในการกระทำนั้นๆ เป็นต้น

การใช้แรงจูงใจจากภายนอกอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หนังสือที่น่าสนใจเล่มหนึ่งชื่อ Drive ซึ่งเขียนโดย Daniel Pink นักเขียนที่เขียนหนังสือขายดีอย่างเช่น A Whole New Mind เขาได้สรุปข้อมูลจากผลการทดลองหลายต่อหลายครั้งให้ประจักษ์ว่า การสร้างแรงจูงใจจากภายนอกถึงจะมีข้อดี แต่ก็มีผลเสีย เช่น ทำให้คนคาดหวังว่าจะทำอะไรต้องมีอะไรมาแลกเปลี่ยนเสมอ ที่สำคัญอาจไปจำกัดความคิดสร้างสรรค์และอิสระในการคิด โดยเฉพาะสำหรับงานที่ใช้ความคิดขั้นสูงหรือต้องใช้ความคิดซับซ้อน สร้างสรรค์ในการแก้ปัญหา

การสร้างบรรยากาศการทำงานให้เกิดแรงจูงใจจากภายใน ที่ผู้นำสามารถทำได้คือ หนึ่ง การให้ความมีอิสระทางความคิด ผู้นำใช้ความสามารถเฉพาะตนในการบริหารคนและงาน บริหารเวลา และการจัดการต่างๆ เพื่อเปิดโอกาสให้บุคคลได้ใช้ศักยภาพของตนเอง ได้มีอิสระในการคิด

สองคือ ให้ความเชี่ยวชาญ การพัฒนาการทำงานให้เกิดความเชี่ยวชาญในด้านใดด้านหนึ่ง และได้รับการยอมรับ ส่งผลให้เกิดแรงจูงใจในการทำงานด้านอื่นๆ ด้วย

สามคือ มีจุดประสงค์ คือ มีความสนใจว่าทำไปเพื่ออะไร ไม่ใช่ทำแล้วจะได้รับอะไร ดังเห็นได้จากผู้ที่ไปทำงานเพื่อสังคม โดยไม่หวังผลตอบแทน นั่นเป็นเพราะเขามีจุดประสงค์ที่มีความหมายสำหรับตัวเขาเอง

ดังนั้น หากผู้นำช่วยให้ผู้ใต้บังคับบัญชาประสานเป้าหมายส่วนตนกับเป้าหมายของงานเข้าด้วยกันได้ก็จะกระตุ้นแรงจูงใจได้ ที่สำคัญพฤติกรรมของผู้นำต้องไม่บั่นทอนแรงจูงใจของผู้ที่ทำงานให้ ผู้นำที่ดีพูดกับคน ไม่ใช่พูดใส่คน ผู้นำที่ดีพูดโดยใช้ทั้งเหตุผลและใช้หัวใจ