ฟาสต์ฟู้ดมาแรง

ในบรรดาธุรกิจหลากหลายแขนงที่สร้างความแข็งแกร่งให้แก่เศรษฐกิจจีนนั้น ธุรกิจเกี่ยวกับการดื่มกินซึ่งได้รับการขนานนามว่าเป็นธุรกิจทองคำ ถือเป็นธุรกิจที่กำลังมาแรงและได้รับความสนใจอย่างมากในหมู่นักลงทุน หลายคนเล็งเห็นถึงผลกำไรจำนวนมหาศาลในการประกอบธุรกิจประเภทดังกล่าว จึงไม่น่าแปลกใจที่เราจะเห็นนานาธุรกิจดื่มกินเปิดขายกันอย่างหนาหูหนาตาตามแหล่งที่มีผู้คนสัญจรไปมาคับคั่ง ไม่เว้นแม้แต่เมืองขนาดเล็กที่ได้รับอานิสงส์จากการขยายร้านสาขา

หลังจากเข้าสู่ทศวรรษที่ 21 เป็นต้นมา ธุรกิจฟาสต์ฟู้ดแบบจีน??????ถือเป็นประเภทธุรกิจที่ได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคเป็นอย่างดี สังเกตจากสถิติของยอดขายรวมที่มีมากถึง 2 แสนล้านหยวน มีจำนวนร้านสาขารวมไม่ต่ำกว่า 1 ล้านแห่งทั่วประเทศ และมีการเติบโตอยู่ในระดับร้อยละ 20 ต่อปี โดยเฉพาะพื้นที่ทางภาคตะวันออกของประเทศซึ่งถือเป็นแหล่งผู้มีรายได้ดีนั้น ภัตตาคารหรูที่เปิดขายหลากหลายเมนูมีแนวโน้มว่าจะแผ่วลงและมาแรงสู้ร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดแบบจีนไม่ได้ เห็นได้จากสัดส่วนตลาดของธุรกิจดังกล่าวตามเมืองใหญ่อย่างกวางเจาซึ่งมีมากถึงร้อยละ 90 ของตลาด ขณะที่ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ มณฑลเจียงซู มณฑลเหลียวหนิง มณฑลเจ้อเจียง ฯลฯ มีสัดส่วนตลาดมากกว่าร้อยละ 50

ทว่าพื้นที่ทางภาคกลางและภาตตะวันออกของประเทศ (ยกเว้นมณฑลเสฉวน) สัดส่วนของร้านอาหารทั่วไปยังคงอยู่ในระดับสูงกว่าร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดแบบจีน

เหตุที่ร้านอาหารดังกล่าวได้รับความนิยมอย่างมาก ส่วนหนึ่งเป็นผลจากจังหวะชีวิตของคนเมืองที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว ถือว่าตอบโจทย์รูปแบบการดำเนินชีวิตที่ต้องแข่งขันกับเวลา และเป็นตัวเลือกให้แก่ลูกค้าที่ไม่นิยมบริโภคฟาสต์ฟู้ดแบบตะวันตก ทั้งยังหาซื้อง่าย ประหยัดเวลา รสชาติอาหารก็ถูกปากคนทั่วไป ปัจจุบันร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนมีความหลากหลายในเรื่องเมนู ใช้เงินลงทุนไม่มาก มีสภาพคล่องทางการเงิน ไม่ค่อยมีความซับซ้อนในการดำเนินธุรกิจ กลายเป็นประเภทธุรกิจที่บรรดานักลงทุนขนาดกลางและขนาดย่อมปรารถนาจะร่วมดำเนินธุรกิจในลักษณะของร้านสาขาหรือร้านแฟรนไชส์

ธุรกิจดื่มกินของจีนมีการเพิ่มขนาด พัฒนารูปแบบ และดำเนินธุรกิจที่มีความหลากหลายทั้งด้านรสชาติและความแปลกใหม่ของเมนูอาหาร นับวันธุรกิจที่มีรายได้งามเช่นนี้จะทยอยกันเปิดร้านสาขาตามเมืองต่างๆ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

 

ร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนที่เต็มไปด้วยเมนูอาหารที่มีหน้าตาเป็นที่คุ้นเคยกันอย่างดี เพราะทานกันเป็นประจำอย่างเจินกงฟู ????? หย่งเหอโต้วเจียง ?????? เหล่าเหนียงจิ้ว ????? หรือจะเป็นร้านสุกี้หม้อไฟอย่างเสี่ยวเฝยหยาง ????? ถันอวี๋โถว ????? ถือเป็นร้านอาหารที่ชาวจีนนิยมบริโภคกัน นอกจากหาทานง่ายแล้ว ทั้งยังขายกันในราคาย่อมเยาอีกด้วย

ร้านดังๆ ที่เอ่ยชื่อมาเหล่านี้ล้วนมีกลยุทธ์ในการขยายตลาดด้วยการเปิดร้านสาขาไปทั่วประเทศ ขณะเดียวกันก็อาศัยกลเม็ดในการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ธุรกิจด้วยการช่วยเหลือสังคมผ่านนานากิจกรรม แน่นอนว่าการขยายกิจการด้วยการเพิ่มร้านสาขาของธุรกิจฟาสต์ฟู้ดแบบจีนต้องท้าทายกับคู่แข่งที่มีประสบการณ์มากกว่า มีเงินทุนมากกว่า และมีกลยุทธ์ทางธุรกิจที่แตกต่างจากคนในท้องถิ่นอย่างธุรกิจฟาสต์ฟู้ดต่างชาติ

ยกตัวอย่างเช่น พิซซ่า ฮัท ในประเทศจีน ถือเป็นธุรกิจอาหารที่ได้รับการตอบรับอย่างอุ่นหนาฝาคั่ง ร้านสาขาต่างๆ ล้วนมีผู้คนรอเข้าคิวยาว โดยเฉพาะวันหยุดนักขัตฤกษ์หรือวันหยุดสุดสัปดาห์ ต้องใช้เวลารอนานนับชั่วโมง แต่ก็ยังรอจนกว่าจะถึงคิว ความนิยมในอาหารดังกล่าวแผ่อิทธิพลไปยังชาวจีนที่อาศัยอยู่ในเมืองขนาดกลางและขนาดเล็ก จึงปรากฏให้เห็นร้านพิซซ่า ฮัท อยู่หลายแห่ง

การขยายตัวเข้าไปในตลาดบริโภคของเมืองขนาดกลางและขนาดเล็ก ถือเป็นอีกก้าวหนึ่งของการเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคที่มีกำลังการซื้อมากกว่าที่ผ่านมา เนื่องจากเมืองเหล่านี้มีความเฟื่องฟูทางเศรษฐกิจมากขึ้น จึงมีการขยายตลาดเพื่อเพิ่มกลุ่มผู้บริโภคที่อาศัยอยู่ในเมืองเหล่านี้

เป็นเรื่องที่น่าทึ่งมากสำหรับพิซซ่า ฮัท ในประเทศจีน เพราะนับแต่ ค.ศ. 1990 ที่เริ่มเปิดสาขาแรกในปักกิ่ง ปัจจุบันมีร้านสาขาไม่ต่ำกว่า 500 แห่งกระจายอยู่ในเมืองหลายสิบแห่งทั่วประเทศ มีพนักงานหลายหมื่นคน มียอดขายโตขึ้นทุกปี ถือเป็นร้านอาหารฟาสต์ฟู้ดตะวันตกที่ประสบความสำเร็จอย่างมากในประเทศจีน

นอกจากนี้ ร้านเคเอฟซี แมคโดนัลด์ ซึ่งเป็นแบรนด์ฟาสต์ฟู้ดดังระดับโลก ก็สามารถสร้างแรงกดดันให้แก่คู่แข่งในตลาดอาหารและเครื่องดื่มของชาวจีนได้ไม่แพ้กันทีเดียว กล่าวคือ นับตั้งแต่เริ่มเข้ามาดำเนินธุรกิจช่วงต้นทศวรรษที่ 90 เป็นต้นมา จำนวนร้านสาขาก็เพิ่มขึ้นเป็นดอกเห็ด ถือเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงให้แก่ธุรกิจฟาสต์ฟู้ดข้ามชาติทั้งสองแห่งนี้ ถึงแม้ว่าจะมีชนิดอาหารที่ไม่ค่อยหลากหลาย แต่กลับให้ความสำคัญที่คุณภาพของอาหารแต่ละเมนู โดยอาศัยการควบคุมมาตรฐานด้านคุณภาพสินค้าให้อยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดไว้ และยังมีทีมบุคลากรที่ผ่านการอบรมและคัดสรรเป็นอย่างดี ทำให้ฟาสต์ฟู้ดข้ามชาติเหล่านี้มีสัดส่วนยอดขายปริมาณมากในตลาดธุรกิจดื่มกินของจีนตลอดช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา

ปัจจุบัน การแข่งขันด้านธุรกิจดื่มกินที่เป็นอยู่ในตลาดทวีความเข้มข้นมากขึ้น ถึงแม้ร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนจะค่อยๆ กลายเป็นกระแสด้วยปัจจัยนานัปการ แต่ก็มีข้อเสียเปรียบร้านฟาสต์ฟู้ดตะวันตกอยู่หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของเงินทุน เทคนิคในกระบวนการผลิต ซึ่งธุรกิจอาหารของจีนสามารถเรียนรู้สิ่งที่เป็นประโยชน์เพื่อนำมาปรับปรุงให้ธุรกิจของตนดีขึ้น

ทั้งนี้ การขยายร้านสาขาของร้านฟาสต์ฟู้ดตะวันตกอย่างต่อเนื่องยังเพิ่มแรงกดดันให้แก่ธุรกิจอาหารของจีนอย่างมาก การยกระดับสินค้าและบริการถือเป็นการสร้างความพึงพอใจให้แก่ลูกค้าได้ดีวิธีหนึ่ง ดังนั้นธุรกิจฟาสต์ฟู้ดแบบจีนจึงจำเป็นต้องยกระดับมาตรฐานสินค้าและบริการเพื่อดึงดูดลูกค้ามาใช้บริการเป็นประจำ

เมื่อเทียบขนาดกับร้านฟาสต์ฟู้ดแบบตะวันตกแล้ว ถือว่าร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนยังค่อนข้างห่างชั้นอยู่มาก แม้จะมีสัดส่วนมากถึงร้อยละ 85 ของตลาด แต่ยอดขายโดยเฉลี่ยยังต่างจากฟาสต์ฟู้ดตะวันตกอยู่หลายเท่าตัว จึงยังไม่ถือเป็นคู่แข่งที่มีกำลังพอฟัดพอเหวี่ยงกับร้านฟาสต์ฟู้ดข้ามชาติเหล่านี้

มีข้อน่าสังเกตว่าร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนหลายแห่งเลียนแบบการประกอบธุรกิจของฟาสต์ฟู้ดตะวันตก แต่ท้ายที่สุดก็ยังไม่สามารถสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันให้แก่ธุรกิจของตัวเองได้ ขณะที่ฟาสต์ฟู้ดตะวันตกในสายตาของผู้บริโภคถือว่าเพียบพร้อมไปด้วยบริการ คุณภาพ การออกแบบร้าน ฯลฯ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่ดึงดูดให้ลูกค้ามาใช้บริการอย่างต่อเนื่อง

การเพิ่มขึ้นของร้านฟาสต์ฟู้ดแบบจีนหรือร้านอาหารแเละเครื่องดื่มของจีนที่เป็นอยู่ในขณะนี้ ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่สูงขึ้นเรื่อยๆ อย่างไรก็ดี มาตรฐานและบริการของธุรกิจดังกล่าวถือเป็นดัชนีชี้วัดธุรกิจเหล่านี้ว่าจะมีอนาคตที่สดใสและยาวนานหรือไม่ เพราะนอกจากจะเข้าสู่กระบวนการแข่งขันทางการตลาดและใช้ความเป็นมืออาชีพในการบริหารธุรกิจให้ยั่งยืนแล้ว ยังต้องปรับตัวให้เข้ากับกระแสการบริโภคที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วตามสภาพสังคมที่แปรเปลี่ยนไป รวมถึงการยกระดับมาตรฐานธุรกิจให้มีศักยภาพเพียงพอที่จะต่อสู้กับธุรกิจอาหารข้ามชาติที่หลั่งไหลเข้ามาแบ่งสัดส่วนตลาดการบริโภคของชาวจีนอย่างไม่ขาดสาย