‘จงกา’...จำต้องใจร้าย...

โดย...เพียงออ วิไลย

ท่านประธานคิม เจ้าบ้านผู้ยิ่งใหญ่แห่งอาณาจักร “เชกุ๊ก” ย่อมต้องรักษาสถานภาพของตระกูลคิม และ “เชกุ๊ก” กรุ๊ปให้ยิ่งใหญ่ตลอดกาล แม้ว่าจะต้องขัดแย้งผิดใจกับลูกๆ “คิมวอน และคิมทัน” ที่มาจากคนละแม่ ส่วนภรรยาคนที่หนึ่ง สอง และสาม ไม่ต้องพูดถึง ...ผิดหวังและกลัวท่านจนไม่กล้ามีปากเสียงมานานแล้ว ถึงกระนั้นท่านก็เลือกทางที่จะเดินไปอย่างโดดเดี่ยวท่ามกลางเสียงตัดพ้อต่อว่าต่อขานและคัดค้าน ในขณะที่ทุกคนในครอบครัวต่างพากันหนีหายจากไป

เรื่องราวในซีรีส์ชุดใหม่ ออนแอร์อยู่ในเกาหลีขณะนี้ “ซังซกจาเดิล ป๓ผำภฺต้ หรือ The Heirทายาท” ที่พวกเราเฝ้าติดตามทางอินเทอร์เน็ตอยู่ทุกวันพุธ พฤหัสฯ บอกเล่ารากฐานของสังคมเกาหลีได้อย่างดีทีเดียว (อาทิตย์หน้าจะจบแล้วค่ะ ยังไม่ปรากฏว่าทีวีไทยจะนำมาฉายหรือไม่) และสาวกซีรีส์ทั้งหลายคงสงสัยว่า ทำไมท่านประธานคิมถึงได้เผด็จการกับคนในบ้าน และใจร้ายกับสาวๆ ที่ลูกชายทั้งสองหมายปองนัก เหตุผลมิใช่พวกเธอยากจนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพราะอิทธิพลที่ยังคงหลงเหลืออยู่ของระบบ “จงกา” ที่จะต้องดำรงความเป็นหัวหน้าสายตระกูลให้ยิ่งใหญ่ต่อไป และลูกชายคนโต “คิมวอน” จะต้องเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งหัวหน้าของสายตระกูลนั้น ส่วน “คิมทัน” แม้เป็นเพียงลูกนอกสมรสที่เกิดจากภรรยาน้อย แต่ก็เป็นลูกชายคนที่สองของเจ้าของอาณาจักรทางธุรกิจที่ใหญ่ที่สุดในเกาหลี ซึ่งจะต้องทำหน้าที่ดูแลธุรกิจของตระกูลต่อหากพี่ชายคนโตมีอันเป็นไป

“จงกามพฐก” คือ ระบบหนึ่งของการปกครองในหน่วยย่อยของสังคมที่ถูกจัดตั้งขึ้นมาในสมัยโชซอน (13921910) โดยที่ครอบครัวหนึ่งในสายตระกูลได้รับความไว้วางใจจากครอบครัวอื่นๆ ให้ขึ้นมาเป็นหัวหน้าของสายตระกูล เช่น ในหมู่บ้านหนึ่งซึ่งคนส่วนใหญ่นามสกุล “รยู” ทั้งเป็นพี่น้องกันและไม่ได้เป็น แต่สืบเชื้อสายกันมาหลายร้อยปี ยกให้ครอบครัว “รยู” ยุคแรกที่เป็นผู้บุกเบิกมาตั้งรกรากในท้องถิ่นนั้น เป็นหัวหน้าของสายตระกูล ทำหน้าที่ดูแลคนในหมู่บ้านทั้งคนนามสกุลอื่น และสืบทอดประเพณีดั้งเดิม ดูแลรักษามรดกของสายตระกูล จัดพิธีกรรมต่างๆ เกี่ยวกับบรรพบุรุษ เช่น การ “เชซา” หรือกราบไหว้บรรพบุรุษของสายตระกูลทุกๆ ปี

กว่า 600 ปีที่ผ่านมา แม้ว่าประเทศจะเคยผ่านวิกฤตสงครามมาอย่างหนักหน่วง และรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามาอย่างเต็มๆ แล้ว แต่สังคมเกาหลีสามารถสืบทอดวัฒนธรรม “จงกา” นี้ไว้ได้ ทว่าเป็นเพียงส่วนน้อยที่ยังคงเหลือเป็นรูปธรรมให้เห็น เพราะหัวหน้าตระกูลต้องรักษาประเพณี ดูแลหลุมฝังศพของบรรพบุรุษ และมรดกของตระกูลไว้ด้วยค่าใช้จ่ายและเวลาของตนเอง เช่น ค่าใช้จ่ายในการจัดงานตามประเพณีแต่ละครั้งต้องจัดเลี้ยงสมาชิกในสายตระกูลนับร้อยคนที่จะกลับมาไหว้บรรพบุรุษในท้องถิ่น จึงทำให้ปัจจุบันระบบจงกาเหลือสืบทอดกันมาประมาณ 240 ตระกูลเท่านั้นจากหลายพันหมู่บ้านในอดีต... และแม้ว่าอาณาจักรธุรกิจ “เชกุ๊ก” กรุ๊ปของประธานคิมจะไม่ได้แสดงความเป็นหัวหน้าสายตระกูลที่ต้องช่วยเหลือครอบครัวอื่นๆ ในสาแหรกตระกูลเดียวกัน (แถมยังเหยียบซ้ำเสียด้วย หากเป็นคู่แข่งทางธุรกิจ) แต่หน้าที่ที่จะต้องรักษาความเป็นหนึ่งของอาณาจักรธุรกิจไว้เป็นส่วนหนึ่งที่ได้รับอิทธิพลทางจิตใจจากระบบ “จงกา” ซึ่งรวมถึงการดูแลชีวิตความเป็นอยู่ของครอบครัวของพนักงานอีกหลายพันครอบครัวด้วย

ระบบจงกา ในอดีตจนถึงปัจจุบันได้รับการยกย่องว่าเป็นมรดกทางสังคมซึ่งเป็นฟันเฟืองหนึ่งที่ช่วยรักษาวัฒนธรรมประเพณีและจิตวิญญาณของความเป็นเกาหลีไว้ให้ลูกหลาน ดังนั้น หน่วยงาน พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านแห่งชาติเกาหลี (The National Folk Museum of Korea) ได้จัดแสดงวัฒนธรรม “จงกา” นี้จนถึงวันที่ 24 ก.พ.ปีหน้า ที่บริเวณทางออกหมายเลข 1 ของสถานีรถไฟฟ้า “อันกุกพศฑนAnguk Station” รถไฟฟ้าสาย 3 ค่ะ ในงานจะจัดห้องต่างๆ ที่จำลองมาจากบ้านจริง และจัดแสดงพิธีกรรมและทรัพย์สินอันเป็นมรดกที่เก็บรักษาไว้ของ “จงกา” ที่มีชื่อเสียงประมาณ 22 สายตระกูล จากทั่วประเทศ ...หากไปเกาหลีในช่วงนี้สามารถไปชมได้ฟรีค่ะ หาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนเดินทางได้ที่ www.nfm.go.kr