ใส่ใจตัวเองสักนิด

อ่อนเปลี้ยเพลียแรง นอนหลับไม่สนิท อารมณ์อ่อนไหว หลงๆ ลืมๆ ร่างกายผ่ายผอม ขอบตาหมองคล้ำ ไม่อยากอาหาร ปากคอแห้ง อาหารไม่ย่อย ไม่ค่อยขับถ่าย หายใจไม่ทั่วท้อง เหล่านี้ล้วนเป็นอาการของผู้ที่มีสุขภาพไม่ค่อยแข็งแรง ดูเหมือนว่านับวันอาการดังกล่าวจะเกิดขึ้นกับวัยรุ่นและคนวัยทำงานมากขึ้นทุกขณะ

ดัชนีการสำรวจเรื่องสุขภาพประจำปี 2013 ของจีนแสดงให้เห็นว่าความสมบูรณ์ทางร่างกายของบรรดาเยาวชนจีนเข้าขั้นน่าเป็นห่วง หนุ่มสาวจีนที่มีอายุ 25 ปีเป็นกลุ่มคนที่มีสภาพร่างกายก้ำกึ่งระหว่าง “ผู้มีสุขภาพดี” กับ “ผู้ที่มีร่างกายไม่แข็งแรง” ทั้งๆ ที่น่าจะเป็นวัยที่สภาพร่างกายพร้อมที่จะลุยงานได้อย่างเต็มที่และใช้ชีวิตในการประกอบกิจกรรมนานาประเภทตามความปรารถนา แต่กลับมีโรคคอยกวนใจจนเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินชีวิตอย่างมาก

หลายปีมานี้ จังหวะชีวิตของชาวจีนผันแปรไปตามตัวเลขการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ แรงกดดันทางด้านการศึกษา การงานดูจะผันแปรไปตามกัน หลายคนตระหนักถึงสุขภาพที่ย่ำแย่ลงทุกวัน แต่ก็ไม่ได้ใส่ใจกับการตรวจสุขภาพเท่าใดนัก ด้วยคิดว่ายังอยู่ในวัยที่ไม่มีปัญหา แน่นอนว่าสภาพจิตใจที่ต้องแบกรับแรงกดดันด้านต่างๆ ย่อมส่งผลต่อสภาพร่างกายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และเมื่อสภาวะทั้งสองอย่างเข้ารุมเร้าพร้อมกัน ความสมบูรณ์ทางกายและใจก็ค่อยๆ ถูกบั่นทอนลงอย่างรุนแรง

แหล่งข้อมูลจากสถาบันสุขภาพที่น่าเชื่อถือชี้ให้เห็นว่า บรรดาหนุ่มสาวออฟฟิศจีนแบกรับแรงกดดันในการทำงานมากเป็นอันดับหนึ่งของโลกแล้วในขณะนี้ พวกเขาคุ้นเคยกับการทำงานล่วงเวลา การใช้ชีวิตที่มีต้นทุนการดำรงชีวิตสูง อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เลวร้ายลงทุกที แก่งแย่งหน้าที่การงานกันอย่างดุเดือด ความวิตกกังวลและความเครียดเป็นสภาวะที่อยู่รอบๆ ตัว

ผลพวงจากการปฏิรูปทางเศรษฐกิจและสังคมซึ่งสร้างความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจให้แก่ประเทศแห่งนี้ ส่งผลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของผู้คนในสังคมทุกด้าน การอยู่รอดภายใต้สภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยการแข่งขันเช่นนี้ ทำให้ชาวจีนยุคใหม่ละทิ้งความฝันอันแสนหวาน และเข้าสู่วงจรการทำงานตั้งแต่เช้ายันค่ำ เพื่อหาเงินมาเลี้ยงปากเลี้ยงท้องตัวเองไปโดยอัตโนมัติ

การโหมทำงานหนักในหมู่คนทำงาน สร้างนิสัยความเคยชินที่ไม่ดีต่อการดำเนินชีวิต เราจะเห็นว่าผู้ที่ป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูง โรคน้ำตาลในเลือดสูง โรคไขมันในเลือดสูงเริ่มมีแนวโน้มว่ามีอายุน้อยลง โรคเกี่ยวกับกระดูกสันหลังถือเป็นโรคท็อปฮิตที่เกิดขึ้นกับวัยรุ่นและวัยทำงานที่ใช้ชีวิตอยู่ในเมืองใหญ่ รูปแบบการดำเนินชีวิตและการทำงานของพวกเขาเป็นสาเหตุหลักของการป่วยเป็นโรคดังกล่าว ตัวเลขล่าสุดเกี่ยวกับคนวัยทำงานที่เสียชีวิตจากการโหมงานหนักในแต่ละปีมีมากถึง 6 แสนคน

ลำดับถัดมาก็เป็นโรคอ้วน ซึ่งเป็นบ่อเกิดของโรคภัยไข้เจ็บนานาชนิด เนื่องจากปริมาณพลังงานที่เข้าสู่ร่างกายในแต่ละวันเกินขนาด ประกอบกับไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย โรคที่เอ่ยมาข้างต้นจึงเกิดขึ้นกับวัยรุ่นและวัยทำงานมากขึ้น จะสังเกตได้ว่าจำนวนผู้ป่วยที่เป็นวัยรุ่นและวัยทำงานเข้ารับการรักษาโรคต่างๆ ในแต่ละปีเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว หากวัดจากมาตรฐานของผู้ที่ไม่ต้องทานยาและไม่ต้องพบแพทย์แล้ว ถือว่ามีสัดส่วนน้อยมาก

การนอนหลับพักผ่อนในเวลากลางคืนถือเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาสุขภาพ ดังเห็นได้จากแพทย์จีนโบราณนามเหวินจื้อ เคยกล่าวกับกษัตริย์ฉีเวยหวางไว้ว่า “วิธีการรักษาสุขภาพของเขา คือการให้ความสำคัญกับเรื่องการนอนหลับเป็นอันดับแรก เนื่องจากมนุษย์และสัตว์จะสามารถเติบโตได้ดีหรือไม่ ล้วนขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตัวดังกล่าว ขณะที่เรานอนหลับจะช่วยกระบวนการย่อยของกระเพาะและลำไส้ การนอนหลับถือเป็นการเสริมสร้างสุขภาพที่สำคัญมาก หากอดหลับอดนอนเพียงคืนเดียว ก็จะสร้างความเสียหายต่อสุขภาพอย่างรุนแรง”

คำกล่าวที่ว่านี้ เป็นที่ยอมรับและปฏิบัติกันในหมู่ผู้รักสุขภาพ ไม่ว่าจะมีงานมากเพียงใด พวกเขาก็มักจะรักษาวินัยในการเข้านอนเร็ว โดยทั่วไปมักไม่เข้านอนเลยเวลา 4 ทุ่ม ทว่ายุคที่การใช้อินเทอร์เน็ตในการสื่อสาร นิสัยการนอนดึกในหมู่วัยรุ่นและคนวัยทำงานก็เป็นเรื่องที่พวกเขาปฏิบัติกันเป็นประจำโดยไม่คำนึงถึงผลเสียที่ตามมา

ผลก็คือ วัยรุ่นยุคใหม่ไม่แข็งแรงเท่ากับผู้ทีมีอายุสูงวัยกว่า ดังเห็นได้จากคนที่มีอายุระหว่าง 1830 ปี มักป่วยเป็นไข้หวัดมากกว่าผู้ที่สูงวัยกว่าถึง 3 เท่า โรคภัยไข้เจ็บที่มักเกิดกับผู้สูงวัยเริ่มคุกคามสุขภาพของคนวัยดังกล่าวอย่างเห็นได้ชัด ทว่าการซื้อประกันชีวิตที่คุ้มครองเรื่องสุขภาพในหมู่วัยรุ่นและคนวัยทำงานกลับไม่ได้รับการตอบรับเท่าที่ควร เพราะมักคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว

พวกเขาเลือกที่จะซื้ออาหารเสริมในการบำรุงร่างกาย ทั้งๆ ที่ราคาของสินค้าประเภทดังกล่าวก็ไม่ได้ถูกแต่อย่างใด ถือเป็นความเข้าใจที่ผิดและอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เนื่องจากอาหารเสริมที่วางขายกันเกลื่อนตลาดในปัจจุบันโดยมากมักไม่ได้มีสรรพคุณดังเช่นที่กล่าวอ้างไว้ ทั้งยังส่งผลกระทบต่อการทำงานของอวัยวะส่วนต่างๆ ของร่างกายอีกด้วย

หลายปีมานี้ เราจะพบเห็นปรากฏการณ์ของคนวัย 3040 ปี ที่ประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานและเลือกที่จะเกษียณตัวเองออกจากวงจรการทำงานก่อนวัย ด้วยคำนึงถึงเรื่องสุขภาพร่างกายเป็นหลัก เข้าข่ายภาษิตที่ว่า “ไม่กลัวหาเงินได้น้อย แต่กลัวไปก่อนถึงวัยอันควร” ทว่าในโลกแห่งความเป็นจริงการทำงานแข่งกับเวลาเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ วัยรุ่นและคนวัยทำงานต่างต้องใช้เวลาหมดเวลาไปกับการเรียนและชีวิตทำงาน จนแทบไม่มีเวลาที่จะหันมาดูแลสุขภาพ และที่สำคัญมีคนเพียงกลุ่มน้อยที่มีโอกาสและโชคดีสามารถหลุดพ้นจากวงจรการทำงานก่อนวัยเกษียณอายุ

เมื่อไม่นานมานี้ มีผู้สูงวัยกว่า 20 ท่านในเมืองเจิ้งโจวเดินไปรณรงค์บนท้องถนนให้มีการลุกให้วัยรุ่นนั่งบนรถยนต์สาธารณะ หากมองจากแนวคิดเรื่องคุณธรรมที่พร่ำสอนกันมาแต่เด็กว่า ต้องลุกให้คนชรา เด็ก และสตรีนั่งแล้วละก็ ดูจะขัดกันอยู่ อีกอย่างชาวจีนก็เป็นชนชาติที่ให้ความสำคัญกับเรื่องการให้เกียรติแก่ผู้สูงวัย การรณรงค์ดังกล่าวจึงน่าจะไม่ได้รับการยอมรับจากคนในสังคมเท่าใดนัก

ทว่า หากเรามองในแง่ความเป็นจริงจะพบว่า ผู้สูงวัยที่เป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศในขณะนี้มีสุขภาพแข็งแรงกว่าคนวัยรุ่นและวัยกลางคนด้วยซ้ำ เนื่องจากคนวัยดังกล่าวมักใช้เวลาในการออกกำลังกายเป็นประจำทุกวันหลังจากชีวิตการเกษียณอายุ แตกต่างจากคนในวัยที่มีอายุน้อยซึ่งมีกิจกรรมที่จำเจในแต่ละวันและไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย

หากปล่อยให้วิถีชีวิตเช่นนี้ดำเนินต่อไปเรื่อยๆ บรรดากำลังสำคัญของชาติเหล่านี้คงไม่สามารถยืนหยัดเพื่อต่อสู้กับอุปสรรคนานัปการที่ถาโถมเข้าสู่ในวันข้างหน้า ถึงเวลาหรือยังที่พวกเขาควรจะหันมาตระหนักถึงความสำคัญในการสมบูรณ์ของสภาพร่างกายกันอย่างจริงจัง