Labour Day

วันที่ 1 พ.ค.ที่ผ่านมา คงเป็นวันสบายๆ ของบรรดาผู้ใช้แรงงานทั่วโลก ยิ่งในประเทศที่มีแรงงานจำนวนมหาศาลอย่างจีนด้วยแล้ว ถือเป็นวันหยุดพักผ่อนที่หลายคนมีโอกาสได้พาครอบครัวไปท่องเที่ยวยังสถานที่ต่างๆ กันอย่างเพลิดเพลินใจ

ชาวจีนเริ่มมีกิจกรรมเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองวันแรงงานในหมู่ประชาชานับแต่ปี 1918 โดยผู้ใช้แรงงานในเซี่ยงไฮ้ ซูโจว หางโจว ฮั่นโข่ว ฯลฯ ร่วมกันแจกใบปลิวให้แก่ประชาชนทั่วไป ต่อมาในวันที่ 1 พ.ค. 1920 แรงงานภาคอุตสาหกรรมในปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ กว่างโจว ฯลฯ พร้อมใจกันเดินพาเหรดบนท้องถนนและจัดงานนัดพบแรงงานอย่างยิ่งใหญ่ ถือเป็นการเฉลิมฉลองวันแรงงานครั้งแรกในหน้าประวัติศาสตร์จีน หลังจากสถาปนาประเทศรัฐบาลได้ประกาศให้วันแรงงานเป็นวันหยุดราชการ

ตัวเลขผู้ใช้แรงงานช่วงปลายปี 2012 ชี้ให้เห็นว่า ผู้ใช้แรงงานที่มีอายุระหว่าง 1559 ปี ลดจำนวนลงถึง 3.45 ล้านคน ขณะที่จำนวนผู้ใช้แรงงานทั้งหมดในปี 2012 มีด้วยกันทั้งสิ้น 937 ล้านคน ถือเป็นปรากฏการณ์ครั้งแรกที่ผู้ใช้แรงงานที่มีช่วงอายุดังกล่าวมีจำนวนลดลง

ข่าวเกี่ยวกับวันหยุดที่ว่า ในแต่ละปีชาวจีนจะมีวันหยุดงานมากถึง 115 วัน กลายเป็นที่ฮือฮาอยู่พักหนึ่ง เพราะจำนวนวันหยุดดังกล่าวมากในระดับเดียวกับประเทศที่พัฒนาแล้วบางประเทศ แต่เอาเข้าจริงวันหยุดที่ว่านี้ประกอบขึ้นจาก 2 ส่วนด้วยกันนั่นคือ วันหยุดสุดสัปดาห์ของแต่ละปีซึ่งมีทั้งสิ้น 52 สัปดาห์ รวมเป็น 104 วัน ส่วนที่เหลืออีก 11 วัน ถึงจะเป็นวันหยุดที่แท้จริง ปัจจุบันประเทศ 100 กว่าแห่งล้วนใช้ระบบทำงาน 5 วันต่อสัปดาห์ ดังนั้นวันหยุด 104 วัน จึงถือเป็นเรื่องปกติสำหรับประเทศเหล่านี้ รวมถึงประเทศจีนด้วยเช่นกัน

ผลการสำรวจชี้ให้เห็นว่า วันหยุดโดยทั่วไปมักอยู่ระหว่าง 1015 วันต่อปี ในจำนวนนี้ประเทศกำลังพัฒนามักมีจำนวนวันหยุดมากกว่าประเทศที่พัฒนาแล้ว โดยมีประเทศโคลัมเบียครองสถิติประเทศที่มีวันหยุดในแต่ละปีมากที่สุด รวม 18 วัน ส่วนประเทศอินเดีย ไทย มาเลเซีย อยู่ที่ 16 วันต่อปี ดังนั้นวันหยุด 11 วันในแต่ละปีที่ผู้ใช้แรงงานชาวจีนมีกัน ถือว่าอยู่ในระดับกลางค่อนต่ำ เทียบแล้วมากกว่าประเทศสหรัฐและอังกฤษที่มีวันหยุดเพียง 10 วัน และ 8 วัน ตามลำดับ

เกือบครึ่งหนึ่งของผู้ใช้แรงงานที่เปิดใจกับนิตยสารทรงอิทธิพลฉบับหนึ่งของชาวตะวันตกแสดงให้เห็นว่า ร้อยละ 49 ของผู้ใช้แรงงานมีความพึงพอใจกับงานที่ทำอยู่ ถือเป็นตัวเลขที่สร้างความประหลาดใจมากทีเดียว เป็นที่รู้กันว่า การทำงานอย่างหนักในโรงงานที่ได้รับค่าแรงไม่สูง จนเป็นเหตุให้แรงงานเหล่านี้เกิดความเครียดถึงกับฆ่าตัวตายไปตามที่มีข่าวก่อนหน้านี้เป็นเรื่องที่น่าวิตกอย่างมาก เพราะสภาพจิตใจของแรงงานเหล่านี้มีความเปราะบาง จึงถือเป็นเรื่องแปลกมากที่กลุ่มตัวอย่างของผู้ใช้แรงงานแสดงทัศนะถึงว่างานที่ทำอยู่ว่าอยู่ในเกณฑ์ที่น่าพอใจ

ความเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของเศรษฐกิจในวันนี้ เกิดจากปัจจัยหลายประการ ความทุ่มเทของแรงงานในธุรกิจนานาประเภทถือเป็นส่วนหนึ่งที่ขาดไม่ได้ หากเปรียบกับแรงงานต่างชาติแล้ว ข้อเด่นของแรงงานจีน คือ ความทุ่มเทในการทำงาน มีความอดทนอดกลั้น คุณสมบัติเหล่านี้ย่อมเอื้อประโยชน์อย่างมากต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ชาวจีนไม่ละทิ้งความพยายามในการแสวงหากำไรทั้งก้อนเล็กและก้อนใหญ่ ที่เห็นเด่นชัดได้แก่ ชาวเวินโจวกับชาวเสฉวน

ก่อนที่จะมีการปฏิรูปเศรษฐกิจ ชาวเวินโจวมักเดินทางไปทำการค้าตามภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ แต่หลังจากที่มีการประกาศใช้นโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจในปี 1978 พวกเขาก็รอนแรมไปยังประเทศต่างๆ ทั่วทุกมุมโลกเพื่อสร้างธุรกิจของตนเอง และสามารถยืนหยัดภายใต้สภาวการณ์ที่ยากลำบาก ขณะที่แรงงานชาวเสฉวนก็ขึ้นชื่อในเรื่องความอึดและขยันขันแข็ง หนักเอาเบาสู้ ถือเป็นจิตวิญญาณของผู้ใช้แรงงานที่หาได้ยากในทุกวันนี้ มีการวิเคราะห์ว่าเหตุที่ชาวเวินโจวและชาวเสฉวนมีคุณลักษณะข้างต้น อาจเป็นผลจากการอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ยากลำบาก เนื่องจากเจ้อเจียงและเสฉวนล้วนเป็นมณฑลที่มีประชากรจำนวนมาก และมีทรัพยากรดินที่มีอยู่อย่างจำกัด ทำให้พวกเขาต้องดิ้นรนและต่อสู้กับอุปสรรคต่างๆ เพื่อหารายได้ยังชีพ

ตลอดระยะเวลา 30 กว่าปีที่ผ่านมา ตึกระฟ้าหลายแห่งที่ผุดขึ้นตามเมืองใหญ่ ถนนหนทางที่มีความยาวนับ 5 หมื่นกว่ากิโลเมตร รถไฟใต้ดินที่มีความยาวหลายพันกิโลเมตร เหมืองถ่านหินที่ขุดมาใช้นับ 3 หมื่นกว่าล้านตัน (มีคนงานเหมืองเสียชีวิตไปราวหมื่นกว่าคน) ยังไม่รวมถึงแรงงานสินค้าส่งออกจำนวนมากล้วนสร้างเม็ดเงินจำนวนมหาศาลให้แก่ประเทศ

ในส่วนของแรงงานต่างถิ่นที่เข้ามาทำงานก่อสร้างหลายร้อยล้านคนนั้น ถือว่าได้ค่าตอบแทนต่ำกว่าแรงงานประเภทอื่นๆ มาก นอกจากต้องทำงานล่วงเวลาภายใต้สภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวย และไม่ค่อยปลอดภัยแล้ว พวกเขามักถูกนายจ้างเอารัดเอาเปรียบ แต่ก็ยังเลือกที่จะทำงานต่อไป ขอเพียงไม่ผัดผ่อนค่าแรง ก็จะไม่รวมตัวกันต่อต้าน

เหตุที่พวกเขาไม่แสดงความรู้สึกอัดอั้นภายในใจ ส่วนหนึ่งเป็นผลจากสภาพความเป็นอยู่ในปัจจุบันที่ดีกว่าในอดีต ก่อนการปฏิรูปทางเศรษฐกิจ ชีวิตความเป็นอยู่แร้นแค้น อดมื้อกินมื้อ และไม่อนุญาตให้พวกเขาเข้ามาขายแรงงานในเมือง ทว่าหลังจากที่นโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจประกาศใช้ พวกเขามีอิสระในการเดินทางมาขายแรงงาน สร้างรายได้ให้แก่ครอบครัว ยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น

ภาพความขัดแย้งของแรงงานต่างถิ่นที่ปรากฏให้เราเห็นเกิดจากความเปลี่ยนแปลงของสภาพแรงงานจีนในปัจจุบัน จะสังเกตเห็นว่าแรงงานต่างถิ่นตามเมืองใหญ่อายุไม่ค่อยมากเหมือนที่ผ่านมา มักจบการศึกษาระดับมัธยมต้นเป็นอย่างต่ำ คนกลุ่มนี้ไม่เคยมีประสบการณ์อดมื้อกินมื้ออย่างรุ่นพ่อรุ่นแม่ ความอดทนต่ออุปสรรคก็ไม่ค่อยสูง ที่สำคัญ พวกเขาเติบโตมาในสังคมที่เต็มไปด้วยข้อมูลข่าวสาร รู้ว่าจะพิทักษ์สิทธิประโยชน์ของตนอย่างไร การเอารัดเอาเปรียบแรงงานต่างถิ่นอย่างที่แล้วๆ มาคงใช้ไม่ได้ผล และหากนายจ้างเกิดล้ำเส้นจนไม่สามารถพูดคุยกันได้ พวกเขาพร้อมที่จะแตกหักเพื่อรักษาผลประโยชน์ของตน เราจึงเห็นความขัดแย้งที่นับวันจะรุนแรงขึ้นระหว่างนายจ้างกับแรงงานต่างถิ่น

การอยู่อย่างถ้อยทีถ้อยอาศัยและมีความเอื้ออาทรให้แก่กันย่อมส่งผลต่อประสิทธิภาพของงาน ด้วยเหตุนี้ความสัมพันธ์อันดีระหว่างนายจ้างและผู้ใช้แรงงาน จึงควรเป็นไปอย่างถ้อยทีถ้อยอาศัย ไม่เอารัดเอาเปรียบกัน ความขัดแย้งก็จะลดน้อยลง ส่งผลดีต่อทั้งตนเองและผู้อื่น