ดาวหางเอเลนินจะนำมาซึ่งหายนะจริงหรือ?

ใครที่ติดตามข่าวคราวหรือบทความทางดาราศาสตร์ คงจะเคยได้ยินชื่อดาวหางเอเลนินกันมาบ้าง

โดย..วรเชษฐ์ บุญปลอด

ขณะนี้มีผู้สร้างข่าวลือในอินเทอร์เน็ตทั้งบทความและคลิปวิดีโอ พยายามรวบรวมหลักฐานต่างๆ อ้างว่าดาวหางดวงนี้เป็นดาวนิบิรุ หรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับดาวนิบิรุ ดาวที่โจษจันกันว่าจะทำให้แกนโลกพลิก ก่อให้เกิดภัยพิบัติเชื่อมโยงกับข่าวลือวันสิ้นโลกปี ค.ศ. 2012 ตามที่ผู้เขียนได้เคยเขียนถึงไปแล้วเมื่อปี พ.ศ. 2552

เรื่องเล่าดังกล่าวได้สร้างความสนใจ ทำให้หลายคนสงสัยกันว่าข้อเท็จจริงเป็นเช่นไร นักวิทยาศาสตร์ต้องตอบคำถามเกี่ยวกับดาวหางดวงนี้อยู่บ่อยครั้ง ทั้งที่จริงแล้วดาวหางเอเลนินเป็นดาวหางธรรมดาๆ ดวงหนึ่ง ไม่ได้ผิดแปลกพิสดารไปจากดาวหางส่วนใหญ่ในระบบสุริยะ

ตามข้อมูลทางดาราศาสตร์ วันที่ 10 ธ.ค. 2553 เลโอนิด เอเลนิน (Leonid Elenin) ชาวรัสเซีย ได้ค้นพบดาวหางดวงนี้ในภาพที่ถ่ายผ่านกล้องโทรทรรศน์ที่หอดูดาวแห่งหนึ่งในรัฐนิวเม็กซิโก สหรัฐ (ผู้ค้นพบอาศัยอยู่ในรัสเซีย กล้องโทรทรรศน์ตั้งอยู่ในสหรัฐ)

 

วงโคจรของดาวหางเป็นวงรีที่มีความรีสูงมาก ใกล้เคียงพาราโบลา ระนาบวงโคจรเอียงทำมุมเพียงเล็กน้อยกับระนาบวงโคจรโลก มันจะเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 10 ก.ย. 2554 ตามเวลาสากล ที่ระยะห่าง 72 ล้านกิโลเมตร (ประมาณครึ่งหนึ่งของระยะทางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์) ระนาบวงโคจรที่มีความเอียงต่ำทำให้ดาวหางเอเลนินผ่านใกล้ดาวเคราะห์น้อยบางดวง แต่ไม่ชนกัน

ขณะนี้ดาวหางเอเลนินปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาวบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ โดยอยู่ต่ำกว่าดาวเสาร์ แต่มีความสว่างน้อย ไม่สว่างพอจะเห็นด้วยตาเปล่า มันกำลังเคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้น จึงอยู่ในช่วงที่ความสว่างของดาวหางเอเลนินมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

หลังจากดาวหางเอเลนินเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดแล้ว คาดว่าปลายเดือน ก.ย. ดาวเทียมโซโฮ (SOHO) ที่สำรวจดวงอาทิตย์จะสามารถจับภาพดาวหางได้ เป็นช่วงที่ดาวหางเคลื่อนมาอยู่ในแนวระหว่างดวงอาทิตย์กับโลก แต่ไม่ตรงกันถึงขนาดที่ดาวหางปรากฏอยู่หน้าดวงอาทิตย์ได้

ต้นเดือน ต.ค. 2554 ดาวหางเอเลนินจะเคลื่อนออกห่างจากดวงอาทิตย์จนเริ่มสังเกตได้บนท้องฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด แต่คาดว่าจะไม่สว่างนัก ยังต้องใช้กล้องสองตาหรือกล้องโทรทรรศน์ช่วย หากไม่มีแผนที่ดาว ก็อาจหาดาวหางไม่เจอ และมีเวลาสังเกตได้ไม่นานก่อนฟ้าสาง

วันที่ 16 ต.ค. 2554 ตามเวลาสากล หรือเช้ามืดวันที่ 17 ต.ค. ตามเวลาประเทศไทย ดาวหางเอเลนินจะใกล้โลกที่สุดที่ระยะห่าง 35 ล้านกิโลเมตร จากนั้นระยะห่างระหว่างดาวหางเอเลนินกับโลกและดวงอาทิตย์จะเพิ่มขึ้น ทำให้ความสว่างมีแนวโน้มลดลงเรื่อยๆ

สัปดาห์ที่ผ่านมา องค์การนาซาได้เผยแพร่บทความเพื่อยืนยันว่าดาวหางเอเลนินไม่เป็นภัยต่อโลก โดยชี้แจ้งข้อสงสัยในหลายประเด็น ตอบคำถามโดย ดอน โยแมนส์ จากโครงการศึกษาวัตถุใกล้โลก และเดวิด มอร์ริสัน จากสถาบันชีววิทยาดาราศาสตร์

จากคำกล่าวอ้างที่ว่าดาวหางเอเลนินจะเคลื่อนเข้าใกล้โลกมาก อยู่ในแนวเรียงตัวกับดาวเคราะห์หรือวัตถุอื่นแล้ว จะทำให้เกิดภัยพิบัติต่อโลกนั้น โยแมนส์ ชี้แจงว่า ไม่มีแรงโน้มถ่วงจากวัตถุอื่นที่จะทำให้ดาวหางเอเลนินเข้าใกล้โลกกว่า 35 ล้านกิโลเมตร ดาวหางเองก็มีแรงโน้มถ่วงน้อยมาก ยิ่งอยู่ไกลแรงโน้มถ่วงที่กระทำต่อโลกก็ยิ่งน้อย

กรณีที่ระบุว่าดาวหางเอเลนินจะเคลื่อนมาบดบังดวงอาทิตย์ ทำให้โลกตกอยู่ในความมืดนานถึง 3 วัน นั่นก็เป็นเรื่องโกหก มอร์ริสัน กล่าวว่า ดาวหางเอเลนินจะไม่เคลื่อนมาบังดวงอาทิตย์ ถึงมันเคลื่อนมาอยู่ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์พอดี ก็ไม่สามารถบังดวงอาทิตย์ได้มิด ดาวหางเอเลนินมีขนาดเล็กมากเพียง 35 กิโลเมตร มันต้องอยู่ห่างจากผิวโลก 400 กิโลเมตร คนบนพื้นโลกจึงจะเห็นดาวหางบังดวงอาทิตย์ได้มิด แต่ความจริงแล้วดาวหางเอเลนินอยู่ไกลกว่านั้นมาก

หากไม่มีการเชื่อมโยงดาวหางเอเลนินกับเรื่องเล่าเกี่ยวกับดาวนิบิรุ หรือปี ค.ศ. 2012 ดาวหางเอเลนินอาจเป็นดาวหางธรรมดาดวงหนึ่งที่ผ่านมาแล้วก็ผ่านไป เฉกเช่นดาวหางจางๆ ดวงอื่นที่ถูกค้นพบจำนวนมากในแต่ละปี เรื่องโป้ปดที่ถูกสร้างขึ้นจากคนบางกลุ่ม อาจกล่าวได้ว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้ดาวหางเอเลนินมีชื่อเสียงเกินตัว

ข่าวลือเรื่องภัยพิบัติต่างๆ อาจเป็นปรากฏการณ์ชั่วขณะ แต่ก็สามารถทำให้เกิดความเสียหายได้อย่างที่ไม่ควรจะเกิด ดังจะเห็นจากกรณีที่มีการเผยแพร่คำทำนายของโหร พระ หรือแม้กระทั่งผู้ที่อ้างว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ ว่าจะเกิดหรือมีโอกาสเกิดสึนามิในวันนั้นวันนี้ โดยอาศัยวิทยาศาสตร์เทียม หรืออ้างข้อมูลที่ไม่อยู่บนพื้นฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ยอมรับกันทั่วไป สร้างความเสียหายต่อการท่องเที่ยว ทำให้ผู้คนตื่นตระหนก สหรัฐเคยเกิดกรณีที่สาวก 39 คน ของลัทธิเฮฟเวนส์เกต (Heaven’s Gate) พากันฆ่าตัวตายหมู่ จากความเชื่อว่ายานต่างดาวที่ติดตามดาวหางเฮลบอปป์มาเมื่อปี พ.ศ. 2540 จะนำพาวิญญาณของพวกเขาหนีออกจากโลกที่กำลังจะถูกทำลาย

แม้ว่าจะมีการชี้แจงจากนักวิทยาศาสตร์ แต่ก็เชื่อว่าข่าวลืออันเป็นเท็จเกี่ยวกับดาวหางเอเลนินหรือกรณีวันสิ้นโลกปี ค.ศ. 2012 จะยังคงอยู่ เพราะดูเหมือนว่ามีคนอีกจำนวนมากที่พร้อมจะเชื่อ หวังว่าคนเหล่านั้นจะยอมรับฟังคำอธิบายหักล้างจากนักวิทยาศาสตร์ และไตร่ตรองให้ดีก่อนคิดที่จะเผยแพร่ข่าวลือนั้นต่อไป

ปรากฏการณ์ท้องฟ้า (21-28 ส.ค.)

ดาวเสาร์อยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว เมื่อท้องฟ้าเริ่มมืดในเวลาหัวค่ำ ดาวเสาร์จะอยู่สูงเหนือขอบฟ้าด้วยมุมเงย 2030 องศา ตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ 3 ทุ่ม ดาวพฤหัสบดีอยู่ในกลุ่มดาวแกะ ขึ้นมาที่มุมเงย 10 องศาเหนือ ขอบฟ้าทิศตะวันออกตั้งแต่ 5 ทุ่ม จากนั้นราวตี 3 ครึ่ง ดาวอังคารจะตามขึ้นมาที่ตำแหน่งใกล้เคียงกัน โดยค่อนไปทางซ้ายมือ เมื่อฟ้าสาง ดาวพฤหัสบดีจะขึ้นไปอยู่เหนือศีรษะ ส่วนดาวอังคารอยู่ที่มุมเงย 30 องศา ในกลุ่มดาวคนคู่

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ดาวพุธและดาวศุกร์อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ จึงไม่สามารถสังเกตได้ ดาวพุธเริ่มปรากฏบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืดในสุดสัปดาห์นี้ ส่วนดาวศุกร์ต้องรอถึงต้นเดือน ต.ค. จึงจะเห็นได้บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ

ดวงจันทร์สว่างครึ่งดวงข้างแรมในเช้ามืดวันจันทร์ที่ 22 ส.ค. วันนั้นดวงจันทร์อยู่ใกล้กระจุกดาวลูกไก่ 2 องศา เช้ามืดวันอังคารที่ 23 ส.ค. ดวงจันทร์อยู่ห่าง 7 องศา ทางซ้ายมือของดาวอัลเดบารัน ดาวฤกษ์สว่างในกลุ่มดาววัว วันพฤหัสบดีที่ 25 ส.ค. จันทร์เสี้ยวอยู่สูงเหนือดาวอังคาร ถัดไปอีกหนึ่งวัน ดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่ต่ำกว่าดาวอังคาร ทั้งสองวันนี้ดวงจันทร์อยู่ห่างดาวอังคาร 7 องศา เช้ามืดวันอาทิตย์ที่ 28 ส.ค. ขณะท้องฟ้าเริ่มสว่างพอสมควรแล้ว หากใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออกไม่มีเมฆหมอกและสิ่งอื่นใดบดบัง กล้องสองตาอาจช่วยให้เห็นจันทร์เสี้ยวอยู่ทางขวามือของดาวพุธ 2 องศา