สามรัตนอารามที่สถิตแก้วสามประการในเกาหลี

ไม่นานมานี้เห็น ริชาร์ด เกียร์ ไปฝึกปฏิบัติสมาธิที่วัดพุทธในเกาหลีแล้วนึกอยากจะเขียนถึง “วัดสำคัญในเกาหลีที่ควรไป”

โดย.... เพียงออ วิไลย

ไม่นานมานี้เห็น ริชาร์ด เกียร์ ไปฝึกปฏิบัติสมาธิที่วัดพุทธในเกาหลีแล้วนึกอยากจะเขียนถึง “วัดสำคัญในเกาหลีที่ควรไป” ขึ้นมาค่ะ ..เกาหลีได้ชื่อว่าเป็นดินแดนแห่ง Morning Clam โดยเฉพาะเช้าในฤดูหนาวที่เงียบสงบไร้เสียงสรรพสัตว์ วัดในเกาหลีส่วนใหญ่ก็เป็นสถานที่ที่เงียบสงบ ห่างไกลจากเสียงเพลงจังหวะสามช่าและชุมชนคนรอบวัดที่เข้ามายึดพื้นที่ทำมาค้าขาย หากจะมีงานรื่นเริงก็คงเป็นขบวนแห่โคมในเทศกาลทางศาสนาที่กระทำด้วยความสงบเรียบร้อยงดงามเสียมากกว่า

ก่อนหน้าที่ศาสนาพุทธนิกายมหายานจะเข้ามาประดิษฐานในคาบสมุทรเกาหลี บรรพบุรุษของคุณทวดของคุณเทียดของคุณทวดเกาหลี ต่างนับถือพึ่งพาหมอผีคนทรงซึ่งเรียกว่า “มูดังนซด็” กันอย่างเข้าเส้นมาเป็นพันๆ ปี ตั้งแต่ครั้งยังเป็นชนเผ่าเร่ร่อนทางตอนใต้ของจีนและมองโกเลีย เขาเชื่อถือในเรื่องวิญญาณที่สิงสถิตอยู่ในทุกๆ ที่ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าป่าเจ้าเขา รุกขเทวดา เจ้าที่เจ้าทาง ผีประจำหมู่บ้าน ผีเรือกสวนไร่นา ผีแม่ม่าย ผีสิงในสิ่งของ และคนเกาหลีก็กลัวผีเอาเรื่องเหมือนกัน โดยเฉพาะวิญญาณของคนตายที่ยังไม่ไปผุดไปเกิด “มูดัง” จึงเป็นผู้ไขปริศนาปรากฏการณ์ที่อธิบายไม่ได้ ทำนายโชคชะตา หรือรักษาคนไข้ที่เชื่อว่าถูกกระทำโดยสิ่งลึกลับ แม้แต่ในละคร “ดงอี ตฟภฬ” (ทงยี ทางช่อง 3) ที่กำลังฮิตในระยะนี้ ก็ยังเขียนบทเชื่อมโยงเอาความเชื่อในโชคลางและสัญลักษณ์ของสิ่งที่เป็นกาลกิณีมาเป็นประเด็นที่เกือบจะพลิกคว่ำแผ่นดินกันไปเลย

แต่หลังจากที่พระพุทธศาสนาเข้ามาประดิษฐานในคาบสมุทรเกาหลีราวปี พ.ศ. 915 ตรงกับยุค 3 อาณาจักรเกาหลีโบราณ (อาณาจักรโครุเรียว แพกเจ และซิลลา) คนทรงหมอผีเริ่มลดความสำคัญลง เมื่อคำสอนของพระพุทธองค์แสดงให้ประจักษ์ถึง “หลักเหตุผล ในอริยสัจสี่” ที่สามารถพิสูจน์ได้ ... ถึงเป้าหมายในการพัฒนาทางจิตให้เป็นอิสระจากสิ่งร้อยรัดทั้งปวง ... และถึงความจริงเกี่ยวกับธรรมเพื่อการพ้นทุกข์ว่าต้องลงมือทำด้วยตนเองเท่านั้น ไม่มีภูตผี เทพเจ้าองค์ใดบันดาลให้ได้” ... กษัตริย์และประชาชนของทั้ง 3 อาณาจักรต่างนับถือศาสนาพุทธเป็นศาสนาประจำชาติ และมีการสร้างวัดขึ้นมากมายในทั้ง 3 เมืองหลวง ต่อมาเมื่ออาณาจักรชิลลารวม 3 อาณาจักรเป็นหนึ่งเดียวได้สำเร็จ จึงรวบรวมพระคัมภีร์ต่างๆ มาจารึกไว้มากมายหลายหมื่นเล่ม และมีการจัดทำพระไตรปิฎกด้วยแผ่นแม่พิมพ์ไม้แกะสลัก ซึ่งยังหลงเหลือเป็นมรดกโลกและสมบัติของชาติเกาหลีอยู่ในวัด “แฮอิน ซา วุภฮป็” แห่งภูเขา “คายาซาน ฐกพ฿ป๊”

วัดที่มีความสำคัญส่วนใหญ่มักจะซ่อนตัวอยู่ในหุบเขาและถิ่นที่ห่างไกล เนื่องจากฝ่ายปกครองในสมัยราชวงศ์โชซอน (พ.ศ. 1935-2461) ซึ่งเป็นราชวงศ์สุดท้ายของเกาหลี ต้องการลดทอนอิทธิพลของพระสงฆ์ที่มีต่อจิตใจของชาวบ้านลง จึงได้นำเอาลัทธิขงจื๊อเข้ามาแทนที่ ศาสนาพุทธในเกาหลีจึงเริ่มเสื่อมสลายแต่ไม่สาบสูญ เพียงแค่รอวันที่จะเติบโตใหม่ ทว่าเมื่อญี่ปุ่นเข้ายึดอำนาจปกครองเกาหลีแบบเบ็ดเสร็จ ได้ออกกฎข้อบังคับควบคุมวัดต่างๆ พร้อมทั้งนำความเชื่อแบบญี่ปุ่นเข้ามาใช้ ศาสนาพุทธจึงถึงจุดเปลี่ยนอย่างหลีกเลี่ยงมิได้ เมื่อพระสงฆ์บางส่วนยินดีกับการดำรงชีวิตแบบมีครอบครัวได้เหมือนพระในญี่ปุ่น ..

เมื่อสงครามเกาหลีสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2488 กลุ่มพระสงฆ์ผู้เคร่งครัดต่อพระธรรมวินัยจึงได้เรียกร้องให้รัฐบาลของ “นายอีซึงมัน” (ประธานาธิบดีคนแรกหลังจากได้เอกราชคืนจากญี่ปุ่น) ยกเลิกข้อบังคับที่ขัดแย้งกับหลักพระพุทธศาสนา พร้อมทั้งได้ตราธรรมนูญปกครองคณะสงฆ์ให้มีการปกครองตนเอง เป็นคณะสงฆ์นิกาย “โจกเย มถฐ่มพ” ซึ่งเป็นนิกายที่มีจำนวนสงฆ์มากที่สุด และยึดถือปฏิบัติตามหลักพระธรรมวินัยที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยชิลลา พระนิกายโจกเยได้เปลี่ยนสีผ้าสังฆาฏิเป็นสีน้ำตาล เพื่อให้แตกต่างจากพระ “นิกายแทโกล ยฐํมพ” สังฆาฏิสีแดง ซึ่งมีหลักปฏิบัติที่แตกต่างคือ สามารถที่จะมีครอบครัวได้แบบพระญี่ปุ่น ที่ยังคงมีอยู่จำนวนมาก...

นิกายโจกเย มีสำนักงานใหญ่อยู่ในกรุงโซลที่วัด “โจกเย ซา” และ วัดที่ได้ชื่อว่าเป็นรัตนอาราม แก้วสามประการอันล้ำค่าของศาสนาพุทธในเกาหลีก็สังกัดอยู่ในนิกายโจกเย

ุ รัตนะแรก ได้แก่ วัด ”ทงโดซา ล๋ตตป็” ในจังหวัดคยองซังนัมโด มีความหมายถึง “พระพุทธเจ้า” เนื่องจากอาคารหลักของวัดเปิดสู่สถูปเจดีย์ที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า ...

ุ รัตนะที่สอง ได้แก่ วัด “แฮอิน ซา วุภฮป็” ในจังหวัดคยองซังนัมโดเช่นกัน เนื่องจากเป็นเขตพื้นที่ในอาณาจักรชิลลาที่นับถือศาสนาพุทธมากในอดีต วัดนี้มีความหมายถึง “พระธรรม” เพราะเป็นที่เก็บพระไตรปิฎกไม้แกะสลัก 84,000 พระธรรมขันธ์ด้วยแผ่นแม่พิมพ์ไม้แกะสลักจำนวน 81,258 แผ่น มีอายุนับพันปี...

ุ รัตนะที่สาม ได้แก่ วัด “ซงควาง ซา ผ?ฑคป็กฑ ในจังหวัดชอลลานัมโด มีความหมายถึง “พระสงฆ์” เนื่องจากอาคารของวัดนี้ใช้ในกิจกรรมการเรียนของสงฆ์เป็นส่วนใหญ่ และมีพระอาจารย์เซนที่มีชื่อเสียงจากวัดนี้จำนวนมาก...ต่อฉบับหน้าพาเที่ยววัดค่ะ

หมายเหตุ ... หนังสือรวมเล่ม “เกาหลีทีเด็ด” มีจำหน่ายที่ร้านซีเอ็ดทุกสาขาแล้วค่ะ ..