SGiFarm นวัตกรรมภูมิสารสนเทศ ช่วยยกระดับสินค้าเกษตรไทย

ภาคการเกษตรของประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศและต้นทุนการผลิตที่ปรับตัวสูงขึ้น ข้อมูลสถิติจากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรชี้ให้เห็นถึงความผันผวนของดัชนีผลผลิต การปรับตัวด้วยเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศจึงกลายเป็นกลไกสำคัญในการบริหารจัดการฟาร์ม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดความเสี่ยงจากปัจจัยภายนอก ควบคู่ไปกับการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่สินค้าผ่านระบบ Traceability

แพลตฟอร์ม SGiFarm ได้รับการพัฒนาขึ้นในปี พ.ศ. 2568 โดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางข้อมูลเชิงพื้นที่ นวัตกรรมนี้ช่วยขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านรูปแบบเกษตรกรรมดั้งเดิมสู่เกษตรอัจฉริยะ Smart Farming โดยมุ่งเน้นความแม่นยำในการวิเคราะห์ข้อมูลสภาพแวดล้อม และสนับสนุนการตัดสินใจของเกษตรกรบนพื้นฐานของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่น่าเชื่อถือ

ตลอดระยะเวลา 1 ปีของการดำเนินงาน แพลตฟอร์มดังกล่าวถูกนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดการฐานข้อมูลแปลงเพาะปลูกโดยเกษตรกรจำนวน 3,500 ราย ครอบคลุมวิสาหกิจชุมชน 64 กลุ่มทั่วประเทศ ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์สินค้าเกษตร 64 รายการมีมูลค่าทางเศรษฐกิจเพิ่มสูงขึ้น นอกจากนี้ การบูรณาการร่วมกับสถาบันการศึกษาและหน่วยงานท้องถิ่นกว่า 24 แห่ง ยังช่วยเร่งอัตราการขยายผลและส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในระดับภูมิภาคอย่างเป็นรูปธรรม

ฟังก์ชันหลักของ SGiFarm ครอบคลุมการเชื่อมโยงข้อมูลสภาวะอากาศแบบเรียลไทม์และการพยากรณ์ล่วงหน้า 7 วันผ่าน API ของกรมอุตุนิยมวิทยา รวมไปถึงการประเมินพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง อุทกภัย และการติดตามจุดความร้อน นอกจากนี้ยังมีการวิเคราะห์ดัชนีความสมบูรณ์ของพืช (NDVI) และประเมินการดูดซับคาร์บอน ซึ่งสอดคล้องกับมาตรฐานเกษตรกรรมยั่งยืนระดับสากลที่ให้ความสำคัญกับการลดก๊าซเรือนกระจก

กลไกสำคัญที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรคือ ระบบตรวจสอบย้อนกลับ ซึ่งแพลตฟอร์มจะบันทึกข้อมูลตั้งแต่กระบวนการต้นน้ำจนถึงปลายน้ำและประมวลผลเป็น QR Code ข้อมูลเชิงสถิติในอุตสาหกรรมอาหารระบุว่าระบบตรวจสอบย้อนกลับสามารถเพิ่มความเชื่อมั่นและมูลค่าสินค้าได้ 20-30% เนื่องจากผู้บริโภคยุคใหม่ให้ความสำคัญกับความโปร่งใสและสามารถตรวจสอบแหล่งที่มาตลอดจนมาตรฐานการผลิตได้ด้วยตนเอง

ผลลัพธ์เชิงประจักษ์จากการใช้งานระบบ สะท้อนผ่านการเติบโตของรายได้ในกลุ่มเกษตรกรตัวอย่าง เช่น การประยุกต์ใช้รหัสคิวอาร์เพื่อยืนยันมาตรฐานข้าวอินทรีย์ สามารถยกระดับราคาจำหน่ายจาก 60-80 บาทต่อกิโลกรัม เป็น 120-150 บาทต่อกิโลกรัม ขณะที่กลุ่มผู้ผลิตทุเรียนพรีเมียมสามารถใช้ระบบนี้สร้างการรับรู้ถึงมาตรฐานความปลอดภัย ส่งผลให้ผู้บริโภคยินดีจ่ายในราคาที่สูงขึ้นสำหรับสินค้าที่มีคุณภาพและสามารถตรวจสอบแหล่งที่ปลูกได้

ในระยะต่อไป GISTDA มีแผนขยายขีดความสามารถของระบบผ่านการแสดงผลบน Dashboard ที่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกระดับแปลง พร้อมระบบแจ้งเตือนเตือนภัยล่วงหน้าบนสมาร์ตโฟน โครงการนี้ตั้งเป้าหมายที่จะขยายผลไปยังกลุ่มเกษตรกรเพิ่มอีก 50 กลุ่ม และเพิ่มจำนวนผู้ได้รับประโยชน์เป็น 3,000 รายภายในปี พ.ศ. 2570 ภายใต้นโยบาย “GI for All” เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้อย่างเท่าเทียม