ชม "จันทรุปราคาเต็มดวง" คืนนี้ 3 มี.ค. แค่ 39 นาที พลาดต้องรออีก 2 ปี

วันที่ 3 มีนาคม คืนวันมาฆบูชา ปี 2569 จะไม่ใช่แค่คืนพระจันทร์เต็มดวงธรรมดา ท้องฟ้าเหนือประเทศไทยจะปรากฏภาพหาชมยาก “จันทรุปราคาเต็มดวง” ดวงจันทร์สีแดงอิฐลอยเด่นเหนือขอบฟ้าทางทิศตะวันออก

 

ปรากฏการณ์จะเกิดขึ้นระหว่างเวลา 15:44 – 21:23 น. (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) โดยดวงจันทร์จะค่อย ๆ เคลื่อนเข้าสู่เงาของโลก กระทั่งเข้าสู่ช่วง “คราสเต็มดวง” เวลา 18:04 – 19:02 น.

 

สำหรับประเทศไทย ช่วงเวลาที่เริ่มชัดคือประมาณ 18:23 น. เมื่อดวงจันทร์โผล่พ้นขอบฟ้าพอดีกับที่ถูกเงามืดของโลกบดบังทั้งดวง ทำให้เห็นเป็นสีแดงอิฐตั้งแต่แรกปรากฏ และจะชมความงามนี้ได้ราว 39 นาที จนถึงเวลา 19:02 น. หลังจากนั้นดวงจันทร์จะค่อย ๆ เว้าแหว่ง ก่อนกลับคืนสู่สภาพปกติ

 

ทำไมดวงจันทร์จึงกลายเป็นสีแดง?

จันทรุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์เรียงตัวอยู่ในแนวเดียวกัน โดยมีโลกอยู่ตรงกลาง เงาของโลกทอดไปบังดวงจันทร์ แสงอาทิตย์บางส่วนที่หักเหผ่านชั้นบรรยากาศโลกจะกระเจิง เหลือเพียงแสงสีแดงส้มตกกระทบผิวดวงจันทร์ จึงเกิดภาพ “พระจันทร์สีเลือด” หรือที่คนไทยโบราณเรียกว่า “ราหูอมจันทร์”

 

ดูที่ไหน เวลาไหนดีที่สุด?

เนื่องจากดวงจันทร์จะอยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า แนะนำเลือกพื้นที่โล่ง มองเห็นทิศตะวันออกชัดเจน เช่น ดาดฟ้า จุดชมวิว ริมทะเล หรือพื้นที่เปิดโล่ง และควรเช็กสภาพอากาศล่วงหน้า เพราะเมฆหรือฝนอาจบดบังการมองเห็น ทั้งนี้ เวลาขึ้นของดวงจันทร์อาจต่างกันเล็กน้อยในแต่ละจังหวัด

 

พลาดครั้งนี้ รออีกกว่า 2 ปี

จันทรุปราคาเต็มดวง ไม่ได้เกิดขึ้นบ่อย ครั้งถัดไปที่เห็นชัดในไทยต้องรอถึงคืนข้ามปี 31 ธันวาคม 2571 ต่อเนื่อง 1 มกราคม 2572

 

ปรากฏการณ์จันทรุปราคา คืออะไร? 

ปรากฏการณ์ “จันทรุปราคา” เป็นปรากฏการณ์ที่ดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์โคจรมาอยู่ในแนวระนาบเดียวกัน โดยมีโลกอยู่ตรงกลางระหว่างดวงอาทิตย์กับดวงจันทร์ เกิดขึ้นเฉพาะในวันดวงจันทร์เต็มดวง หรือช่วงข้างขึ้น 14 - 15 ค่ำ ขณะที่ดวงจันทร์โคจรผ่านเข้าไปในเงามืดของโลกที่ทอดไปในอวกาศคนบนโลกจะมองเห็นดวงจันทร์เว้าแหว่งไปเรื่อย ๆ จนดวงจันทร์เข้าไปอยู่ในเงามืดทั้งดวง และเริ่มมองเห็นดวงจันทร์เว้าแหว่งอีกครั้งหนึ่งเมื่อดวงจันทร์เคลื่อนที่ออกจากเงามืดของโลก คนไทยสมัยโบราณเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “ราหูอมจันทร์” 

 

แม้ดวงจันทร์จะโคจรรอบโลกทุกเดือน แต่จันทรุปราคาไม่ได้เกิดขึ้นทุกครั้งในวันที่มีดวงจันทร์เต็มดวง เนื่องจากระนาบวงโคจรของดวงจันทร์เอียงทำมุมประมาณ 5 องศากับระนาบวงโคจรของโลก ส่งผลให้ดวงจันทร์ไม่ได้โคจรผ่านเข้าไปอยู่ในเงาของโลกทุก ๆ เดือน แต่จะเปลี่ยนไปในตำแหน่งที่ “สูงกว่า” หรือ “ต่ำกว่า” เงาของโลก

 

โดยเฉลี่ยแล้ว จันทรุปราคาจะเกิดขึ้นอย่างน้อยปีละประมาณ 2 ครั้ง อย่างไรก็ตาม การมองเห็นขึ้นอยู่กับตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของแต่ละพื้นที่ ซึ่งสามารถคำนวณวัน เวลา และบริเวณที่สังเกตได้ล่วงหน้าอย่างแม่นยำ

 

9 ทริกเล็ก ๆ ก่อนชม “จันทรุปราคาเต็มดวง” ค่ำนี้

1. เช็กเวลาให้แม่น 18:23 น. คือเวลาสำคัญ ดวงจันทร์จะขึ้นจากขอบฟ้าของผู้สังเกตที่อยู่ประเทศไทย

 

2 . มองไปทางทิศตะวันออก ขณะดวงจันทร์โผล่พ้นขอบฟ้า จะเป็นช่วง "จันทรุปราคาเต็มดวง" พอดี ปรากฏเป็นสีแดงอิฐ มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

 

3. ในไทยจะเห็น ดวงจันทร์เป็นสีแดงอิฐ นานเพียง 39 นาทีเท่านั้น ช่วงคราสเต็มดวง 18:23 - 19:02 น.

 

4. อยู่บนที่สูงได้เปรียบ เลือกจุดชมให้โล่ง มองเห็นขอบฟ้าทิศตะวันออกได้ชัดเจน เช่น ดาดฟ้า จุดชมวิว เนื่องจากดวงจันทร์อยู่ต่ำ เพิ่งพ้นจากขอบฟ้า

 

5. หากอยู่ในที่ราบ ให้เลือกที่โล่ง ไร้สิ่งบดบัง เช่น ริมทะเล ทุ่งโล่ง เนื่องจากดวงจันทร์อยู่ต่ำ เพิ่งพ้นจากขอบฟ้า ต้นไม้ ตึกสูง และชั้นบรรยากาศหนาใกล้ขอบฟ้า อาจเป็นอุปสรรคในการชมปรากฏการณ์ในช่วงเวลาดังกล่าว

 

6. ชมได้ด้วยตาเปล่า หากมองผ่านกล้องสองตา หรือกล้องโทรทรรศน์จะช่วยให้เห็นรายละเอียดมากขึ้น

 

7. ดูออนไลน์ ชมถ่ายทอดสดปรากฏการณ์ทางเพจเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ตั้งแต่เวลาประมาณ 17:00 น. เป็นต้นไป

 

8. หลัง 19:02 น. ยังดูต่อได้ 19:02 - 20:17 น. เป็นช่วงที่ดวงจันทร์เคลื่อนออกจากเงามืดของโลก เกิดเป็นปรากฏารณ์จันทรุปราคาบางส่วน จะเห็นดวงจันทร์กลับมาเว้าแหว่ง

 

*20:17 - 21:23 น. ช่วงจันทรุปราคาเงามัว สังเกตได้ยาก

 

10. พลาดครั้งนี้ ต้องรออีก 2 ปี จันทรุปราคาเต็มดวงครั้งถัดไปที่เห็นจากไทย จะตรงกับวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2571

 

ด้านสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (NARIT) เชิญชวนประชาชนร่วมชมฟรีที่ 5 จุดหลัก ได้แก่ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ และหอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา จ.นครราชสีมา ขอนแก่น ฉะเชิงเทรา และสงขลา ระหว่างเวลา 18:00 – 22:00 น. พร้อมถ่ายทอดสดผ่านเฟซบุ๊กและยูทูบของ NARIT คืนเดียวในรอบหลายปี ที่ดวงจันทร์จะเปลี่ยนสีต่อหน้าต่อตา

 

Sorce : สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (NARIT)