
ร่างภูมิใจไทยรื้อระบบประธาน กมธ. จุดชนวนข้อขัดแย้งในสภา
หนังสือเวียนประธานสภาฯ และร่างแก้ข้อบังคับของภูมิใจไทยทำให้ฝ่ายค้านกังวลว่าเสียงข้างมากจะจำกัดการตรวจสอบ ขณะที่ข้อถกเถียงยังอยู่ที่การตีความกฎหมายและธรรมเนียมสภา
KEY
POINTS
- แนวปฏิบัติใหม่กำหนดให้การเชิญหรือเรียกบุคคลและการจัดวาระของ กมธ. ต้องผ่านมติเสียงข้างมาก ร่างแก้ข้อบังคับของภูมิใจไทยเสนอให้ยกเลิกการจัดสรรประธาน กมธ. ตามสัดส่วนพรรค และปรับกติกาการทำงานหลายด้าน
- ข้อขัดแย้งอยู่ระหว่างหลัก กมธ. ในฐานะองค์คณะกับธรรมเนียมที่ให้ประธานบริหารงานบางเรื่องได้ โดยมีนัดพิจารณาร่างวันที่ 11 พฤศจิกายน และเชิญประธานสภาฯ ชี้แจงวันที่ 12 พฤศจิกายน
ความขัดแย้งเรื่องข้อบังคับคณะกรรมาธิการ (กมธ.) กำลังทดสอบดุลระหว่างเสียงข้างมากในสภากับบทบาทตรวจสอบของฝ่ายค้าน จุดเริ่มต้นคือหนังสือเวียนแนวปฏิบัติที่ประธานสภาผู้แทนราษฎร นายโสภณ สารัมย์ เห็นชอบ กำหนดให้การเชิญหรือเรียกบุคคลและการบรรจุวาระต้องผ่านมติของ กมธ. ก่อน ฝ่ายข้าราชการสภาฯ ชี้ว่าเป็นการจัดระเบียบให้สอดคล้องกับหลักองค์คณะ ขณะที่ฝ่ายค้านกังวลว่าเสียงรัฐบาลซึ่งมีมากกว่าในแต่ละคณะอาจใช้สกัดการตรวจสอบ
ความขัดแย้งขยายวงเมื่อพรรคภูมิใจไทยเตรียมเสนอแก้ข้อบังคับการประชุมสภาฯ วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ข้อเสนอสำคัญคือยกเลิกการจัดสรรตำแหน่งประธาน กมธ. ตามสัดส่วน สส. แล้วใช้เสียงข้างมากตัดสิน รวมถึงกำหนดให้การเชิญบุคคลและการถ่ายทอดสดต้องได้รับมติจากที่ประชุม และเปิดให้ปรับจำนวน กมธ. ได้ ฝ่ายค้านมองว่าเมื่อรวมกับกติกาเรื่องมติแล้ว อาจทำให้ฝ่ายรัฐบาลมีอำนาจกำหนดทั้งผู้บริหารคณะและวาระตรวจสอบ
ในอีกด้านหนึ่ง ข้อถกเถียงไม่ได้มีเพียงเรื่องผลทางการเมือง แต่ยังเกี่ยวกับการตีความกติกา รัฐธรรมนูญมาตรา 129 วางหลักว่าอำนาจเรียกเอกสารหรือบุคคลเป็นของ กมธ. ในฐานะองค์คณะ ส่วนข้อบังคับสภาฯ ข้อ 93 กำหนดหลักเสียงข้างมาก แต่ให้นำวิธีประชุมสภามาใช้โดยอนุโลม ฝ่ายค้านจึงแยก “หนังสือเชิญ” ซึ่งขอความร่วมมือ ออกจาก “หนังสือเรียก” ที่มีผลบังคับตามกฎหมาย และยืนยันว่าประธานควรจัดการงานบางเรื่องได้ตามธรรมเนียม
ความเห็นต่างปรากฏชัดในการประชุม กมธ. กฎหมายฯ ซึ่งมีมติ 8 ต่อ 0 ไม่รับแนวปฏิบัติ โดยเห็นว่าเอกสารไม่มีตราประทับ ลายเซ็น และฐานอำนาจกฎหมายที่อ้างชัดเจน ณัฐนนท์ ศรีก่อเกื้อ สส.ภูมิใจไทย ซึ่งร่วมลงมติ ระบุภายหลังว่าเข้าใจเนื้อหาผิด และเตรียมเสนอญัตติขอทบทวนมติวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ขณะที่ กมธ. นัดเชิญประธานสภาฯ ชี้แจงวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569
ประเด็นชี้ขาดจึงอยู่ที่การกำหนดขอบเขตระหว่างอำนาจขององค์คณะกับการบริหารงานของประธาน หากยึดมติเสียงข้างมากในทุกขั้นตอน ฝ่ายค้านอาจมีพื้นที่ผลักดันการตรวจสอบน้อยลง แต่หากประธานใช้อำนาจโดยไม่มีความเห็นชอบร่วม ก็อาจถูกตั้งคำถามเรื่องการใช้ กมธ. เกินขอบเขต การพิจารณาร่างและคำชี้แจงของประธานสภาฯ จึงเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะทำให้ข้อถกเถียงนี้ชัดขึ้นว่าเป็นเรื่องจัดระเบียบงาน หรือเป็นการเปลี่ยนดุลการทำงานของ กมธ. ในสภา







