7.8 พันล้าน แต่ได้ Google Drive? ประชาชนอึ้งหลัง กกต. ประกาศผลเลือกตั้ง 69
หลังจากการรอคอยถึง 10 วันนับจากวันเลือกตั้ง 2569 ในที่สุดคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ก็ได้ประกาศผลคะแนนอย่างเป็นทางการครบทั้ง 400 เขต แต่กลับยิ่งสร้างความกังขาให้กับประชาชนที่ไม่สามารถเอาข้อมูลไปใช้ได้จริง
ในยุคที่เทคโนโลยี Open Data ควรจะทำให้การตรวจสอบความโปร่งใสทำได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส ประชาชนคนไทยต่างคาดหวังว่าการประกาศผลเลือกตั้ง "อย่างเป็นทางการ" ของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ในปี 2569 จะมาพร้อมกับระบบ Dashboard ที่ทันสมัยและเข้าถึงง่าย แต่สิ่งที่ปรากฏเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ กลับกลายเป็น "วิกฤตความเชี่ยวชาญด้านข้อมูล" ที่สะท้อนผ่าน Google Drive
แทนที่จะเปิดข้อมูลแบบ Machine Readable (ที่คอมพิวเตอร์สามารถนำไปประมวลผลต่อได้ทันที) กกต. กลับใช้วิธีโยนไฟล์ PDF ซึ่งเป็นภาพสแกนจากเอกสาร ส.ส. 5/18 ของหน่วยเลือกตั้งกว่า 100,000 หน่วย รวมกว่า 300,000 แผ่นลงใน Google Drive
นี่คือฝันร้ายของ User Experience (UX) เพราะประชาชนต้องคลิกผ่านโฟลเดอร์ซ้อนกันถึง 6 ชั้น (ภาค > จังหวัด > เขต > อำเภอ > ตำบล > หน่วย) กว่าจะเห็นผลคะแนนบ้านตัวเอง นอกจากนี้การจงใจไม่เปิดข้อมูลเป็นตาราง (CSV/Excel) ถือเป็น "Data Friction" หรือการสร้างแรงเสียดทานเพื่อลดทอนประสิทธิภาพในการตรวจสอบ (Auditability) ในวงกว้าง
งบประมาณปี 69 สูงถึง 7,800 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี 66 ถึง 3,000 ล้านบาท แต่ผลลัพธ์ที่ได้กลับเป็นเพียงลิงก์ Google Drive หากเทียบกับมาตรฐานงานด้านข้อมูลระดับสากล ด้วยงบประมาณนี้ กกต. ควรมีระบบ API ที่เชื่อมต่อข้อมูลแบบ Real-time และการแสดงผลผ่าน Map UI ที่สืบค้นได้ด้วย Search Engine
การที่เว็บไซต์ ECT Report ค้างอยู่ที่ 94% แล้วให้คนไปเปิด PDF ใน Drive คือการผลักภาระให้สังคมจนไม่น่าเชื่อว่าจะเกิดขึ้นในยุคปัจจุบัน
นี่ไม่ใช่ความผิดพลาดทางเทคนิค แต่คือกระบวนการ Data Obfuscation หรือการทำให้ข้อมูลคลุมเครือเพื่อสร้างภาระแก่ผู้ตรวจสอบ ยิ่งพยายามเข้าถึง ยิ่งพบกำแพง เพราะการจะรวบรวมข้อมูลทั้งหมดให้เห็นภาพรวม จำเป็นต้องใช้ทรัพยากรและเวลาอีกมหาศาล
การประกาศผลเลือกตั้งที่ประชาชน "ใช้ประโยชน์ไม่ได้" คือสัญญาณที่ยิ่งสั่นคลอนความชอบธรรมของกกต. ข้อมูลที่เต็มไปด้วยข้อกังขาและการปิดกั้นการตรวจสอบอาจนำไปสู่การร้องเรียนจนการเลือกตั้งครั้งนี้เสี่ยงต่อการถูกวินิจฉัยว่าเป็น "โมฆะ" ตามช่องทางที่กลุ่ม สว. กำลังดำเนินการยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญ
กกต. ต้องตระหนักว่า "ความลับ" ในการลงคะแนนต้องคู่กับ "ความโปร่งใส" ในการนับคะแนน มาตรฐาน Open Data ไม่ใช่การแปะไฟล์ PDF ให้เป็นภาระของสังคม แต่คือการเปิดเผยข้อมูลที่พร้อมต่อการประมวลผลและตรวจสอบได้ทันที เมื่อใดที่ "ความโปร่งใส" ถูกปฏิบัติเหมือนเป็นภาระมากกว่าหน้าที่ ความชอบธรรมของกระบวนการจัดการเลือกตั้งครั้งนี้ ก็จะถูกมองอย่างเคลือบแคลงมากขึ้น