ปมปัญหา

โดย..กาคาบข่าว

ปัญหาแท็กซี่ปฏิเสธผู้โดยสาร นับเป็นอีกหนึ่งปัญหาเรื้อรังของระบบขนส่งมวลชน ที่มีส่วนอย่างมากในการทำให้คนกรุงเทพฯ เบื่อหน่ายจนยอมซื้อรถส่วนตัว จนยิ่งเพิ่มปริมาณรถ และปัญหาจราจรติดขัดตามมา จุดที่เรามักจะพบเจอการปฏิเสธนั้นอยู่ทั่วพื้นที่ กทม. พบมากเป็นพิเศษในจุดที่มีผู้โดยสารยืนรอรถหนาแน่น สบโอกาสให้แท็กซี่ไร้จริยธรรมเห็นว่าเป็นช่วงที่มีโอกาสเลือก

การปฏิเสธผู้โดยสารกลายเป็นเรื่องปกติ จนน่าสงสัยว่าบริการสาธารณะที่มักบอกกับเราๆ ท่านๆ ที่ได้แจ้งจุดหมายในทำนองว่า ไปส่งรถไม่ทัน, กลับบ้าน, ไม่ได้ผ่านทางนั้น ฯลฯ กลายเป็นเรื่องปกติที่ผิดกฎหมายแต่ใครแคร์ เป็นไปได้อย่างไรกัน คันไหนที่รีบขับมาเทียบและกดปุ่มเปิดกระจกหน้า ราวกับไม่ยอมให้ผู้โดยสารเปิดประตูหลังเพื่อบอกเส้นทาง ก็ให้สันนิษฐานได้ทันที ว่า ไม่ว่าบอกไปว่าจะไปที่ไหน ก็ล้วนแต่ถูกปฏิเสธอย่างแน่นอน

นอกจากนี้ เรายังได้ยินกันบ่อยๆ ว่า เหตุผลที่ไม่ค่อยรับผู้โดยสารคนไทย เพราะได้เงินน้อย การต้องกดมิเตอร์ตามกฎหมาย ได้ค่าโดยสารตามมิเตอร์ แต่ถ้าเป็นชาวต่างชาติก็มักจะได้ราคาเหมาอย่างน้อยๆ ก็สูงกว่าที่มิเตอร์ระบุ อีกเหตุผลหนึ่ง ก็คือ แท็กซี่ส่วนใหญ่ต้องการวิ่งเฉพาะเขตชั้นในกรุงเทพฯ เลือกหาลูกค้าที่มีจุดหมายในเมือง เพราะคาดว่าหากรับผู้โดยสารกลุ่มนี้แล้วจะทำให้มีคนใช้บริการแบบไม่ขาดตอน วิ่งระยะสั้นประหยัดเชื้อเพลิงกว่า

เมื่อไม่นานมานี้ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หรือทีดีอาร์ไอ ได้วิเคราะห์สาเหตุของการปฏิเสธผู้โดยสารได้อย่างน่าสนใจ โดยระบุว่าเรื่องนี้เป็นปัญหาหลักของการให้บริการรถแท็กซี่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ที่มีสัดส่วนสูงถึง 40% ของสถิติการร้องเรียนรถแท็กซี่ผ่านกรมการขนส่งทางบก

แต่หากพิจารณาถึงโครงสร้างต้นทุนของการประกอบการรถแท็กซี่ จะพบว่า “แท็กซี่เป็นธุรกิจที่ขาดทุน” เพราะนอกจากจะแข่งขันกันเองกว่า 8 หมื่นคันแล้ว ยังต้องรับมือกับบริการอื่นๆ ซ้ำต้องแบกรับต้นทุนที่สูง รายได้เฉลี่ยประมาณ 1,000-1,500 บาท/วัน หักแล้วเหลือวันละ 300-400 บาท

หากเปรียบเทียบอัตราค่าโดยสารกับประเทศใกล้เคียง เช่น มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ค่าโดยสารรถแท็กซี่ของไทยยังถือว่าถูกกว่ามาก

ทีดีอาร์ไอยังระบุด้วยว่า สภาพการจราจรในกรุงเทพฯ ทำให้แท็กซี่ต้องเพิ่มเวลาในการทำงาน แต่ก็ไม่เพียงพอกับต้นทุนและค่าใช้จ่ายในแต่ละวัน ค่าโดยสารกรณีรถติดไม่คุ้มค่ากับเวลาที่เสียไป เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้แท็กซี่ปฏิเสธเส้นทางที่มีการจราจรติดขัด

ทีดีอาร์ไอได้เสนอแนะให้ภาครัฐต้องปรับตัว ทั้งด้านระบบการทำงาน และด้านกฎระเบียบที่เกี่ยวพันกับข้อมูลการประกอบการ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการพัฒนามาตรฐาน และควรมีการสร้างระบบข้อมูล เพื่อรองรับการส่งข้อมูลจำนวนมหาศาลด้านการประกอบการที่รัฐจะนำมาใช้ในการติดตาม ประเมินผล และวางแผนเรื่องนี้ในอนาคตได้

เพราะอย่าลืมว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ เมื่อการขนส่งในระบบรางครอบคลุมทั่วกรุงเทพฯ ย่อมส่งผลให้แท็กซี่ยิ่งหากินยากขึ้นในหลายเส้นทาง กรณีนี้ย่อมหมายความว่า จะเกิดการดิ้นรนแข่งขันกันเอาตัวรอดที่ยิ่งเข้มข้นยิ่งขึ้นไปอีก

จนถึงวันนี้ วันที่ยังพอมีโอกาสหามาตรการรับมือไว้ล่วงหน้า รัฐต้องเริ่มจินตนาการแล้วว่า หากปัญหาเรื้อรังที่แก้ไม่ได้ (ในวันนี้) ถูกปล่อยไปตามกลไกการตลาด ตามกลไกการแข่งขันแบบส่งผู้แพ้กลับบ้านโดยไม่แยแสว่าจะอยู่กันอย่างไร ย่อมยิ่งก่อให้เกิดปมปัญหาอะไรๆ ตามมาอย่างไม่รู้จบเป็นแน่