รัสเซียโมเดล

โดย..ณ กาฬ เลาหะวิไลย

หลายชาติในโลกนี้มีอันต้องเกิดปัญหาทันที หากเจอกับมาตรการคว่ำบาตรหรือการตอบโต้ทางการค้าจากสหรัฐ พี่ใหญ่อันดับ 1 ของโลก

แต่มีหลายประเทศที่สหรัฐคว่ำไม่ลง ล่าสุดคือควันคุกรุ่นกับจีนที่เป็นเรื่องยาวต้องจับตากันต่อไป

นอกจากนั้น ยังมีรัสเซียที่สหรัฐกับชาติตะวันตกจับมือกันคว่ำบาตรห้ามทำการค้าขายตั้งแต่ปี 2557 โดยเฉพาะด้านพลังงาน แต่รัสเซียก็ยังยืนหยัดมาได้

รัสเซียเป็นชาติที่ผลิตและส่งออกน้ำมันมหาศาล การคว่ำบาตรด้านพลังงานก็คือการมุ่งทำลายเศรษฐกิจโดยตรง

ช่วงแรกๆ ที่โดนคว่ำบาตร เศรษฐกิจรัสเซียติดลบมาตลอด เผชิญปัญหาสารพัด แต่แนวโน้มก็เริ่มดีขึ้น จากหลายปัจจัย ทั้งจากการที่ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัว ทั้งจากการปรับตัวเองของรัสเซีย

และการปรับตัวของรัสเซีย ไม่ใช่ทำได้เพราะโชคช่วย แต่อยู่บนรากฐานที่แข็งแกร่ง

เริ่มจากด้านแรกๆ ที่มีความสำคัญคือ การศึกษา

รัสเซียมีมหาวิทยาลัยชั้นนำที่สอนด้านเทคโนโลยีพลังงาน บางแห่งอายุเก่าแก่กว่า 200 ปี จึงทำให้มีรากฐานมาตั้งแต่อดีต  

ขณะเดียวกัน รัสเซียยังสร้างนักพัฒนาเทคโนโลยีสมัยใหม่ อาทิ การออกกฎหมายตั้งศูนย์ สโคลโคโว (Skolkovo) เพื่อเป็นศูนย์ในการส่งเสริมสตาร์ทอัพ การสร้างนวัตกรรม ในด้านพลังงาน อวกาศ นิวเคลียร์ เทคโนโลยีชีวภาพ

ถัดมาที่ทำให้รัสเซียมีความแข็งแกร่ง คือ การดำเนินนโยบายที่ต่อเนื่องยาวนานของประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน ตั้งแต่ปี 2543 

ล่าสุด ประธานาธิบดี ปูติน ยังได้รับชัยชนะการเลือกตั้งครั้งใหม่ และจะอยู่ในอำนาจไปอีก 6 ปี ทำให้นโยบายที่ทำมามีความต่อเนื่อง โดยเฉพาะกิจการพลังงานที่รัสเซียสามารถวางแผนการพัฒนาในระยะยาว

ขณะเดียวกัน รัสเซียยังใช้บริษัทน้ำมันแห่งชาติเป็นกลไกสำคัญในการดำเนินนโยบาย อาทิ บริษัท แกสพรอม (Gazprom) บริษัท รอสเนฟท์ (Rosneft)

บริษัทน้ำมันแห่งชาติเหล่านี้ เป็นกลไกในการเข้าไปลงทุนขยายการสำรวจก๊าซ น้ำมัน การร่วมทุนกับต่างชาติ การขยายเครือข่ายการลงทุนไปต่างชาติ การพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ ในการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม ฯลฯ

ตัวอย่างที่เป็นดีลครั้งประวัติศาสตร์ อาทิ เมื่อปี 2557 รัสเซียลงนามกับจีนเพื่อขายก๊าซปริมาณ 3.8 แสนล้านคิวบิกเมตร/ปี เป็นเวลา 30 ปี เป็นมูลค่าสัญญาที่มหาศาลมากสุดเท่าที่เคยมีมา

การดำเนินงานทั้งหมด บริษัท แกสพรอม จะเป็นกลไกหลักในการสร้างท่อส่งก๊าซ จากไซบีเรียตะวันออก เข้าไปยังจีน 

โครงสร้างพื้นฐานที่รัสเซียมี ไม่ว่าจะเป็นพื้นฐานด้านวิทยาการ แนวนโยบายเศรษฐกิจที่ต่อเนื่อง และการที่มีกลไกในการดำเนินการตามที่กำหนดไว้ ทำให้รัสเซียสามารถปรับตัว ปฏิรูปโครงสร้างทางเศรษฐกิจได้ ในภาวะที่ถูกคว่ำบาตร

สิ่งเหล่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในการปฏิรูปประเทศ

และทำได้สำเร็จ ไม่ต้องเรียกว่าเป็นรัสเซีย 4.0 เสียด้วยซ้ำ