ก้าวให้พ้นปัญหา แรงงานข้ามชาติ

โดย...สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (ITD) & www.itd.or.th

ปัญหาแรงงานข้ามชาติส่งผลกระทบต่อประเทศไทย ทั้งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงมาอย่างต่อเนื่อง แม้ภาครัฐได้ให้ความสำคัญกับการพัฒนานโยบายการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ โดยได้หยิบยกปัญหาดังกล่าวนี้มาเป็นปัญหาเร่งด่วนระดับชาติ แต่ประเทศไทยก็ยังวนเวียนกับเรื่องราวของปัญหาเดิม เราจึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติของไทยเดินมาถูกทาง

รายงานวิจัยของ ITD เรื่อง "การพัฒนานโยบายการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติภายใต้ประชาคมอาเซียนเพื่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคมไทย" ซึ่งได้ดำเนินการศึกษาเมื่อปี 2558 ได้เสนอมุมมองเชิงนโยบายที่ควรได้รับการพิจารณาเป็นตัวตั้งในการแก้ไขปัญหา ดังนี้

ใช้แนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ในการแก้ไขปัญหา รัฐควรใช้มุมมองทางเศรษฐศาสตร์ในการแก้ไขปัญหา เพื่อให้เกิดการใช้แรงงานข้ามชาติให้ถูกต้องตามกฎหมาย

กล่าวคือ กลไกของรัฐในการทำให้ต้นทุนของการเข้ามาของแรงงานข้ามชาติอย่างถูกต้องตามกฎหมายและทำงานกับภาคเอกชน รวมแล้ว ต้องต่ำกว่าต้นทุนของการทำงานอย่างผิดกฎหมาย ซึ่งต้นทุนนี้ต้อง พิจารณาทั้ง 2 ส่วน คือ ต้นทุนที่เกิดขึ้นกับแรงงานข้ามชาติ อาทิ ค่าธรรมเนียม ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง ขณะที่ผู้ประกอบการต้องมีต้นทุน อาทิ ค่าธรรมเนียม

ทั้งนี้ รัฐสามารถใช้ระบบภาษีในเชิงการสนับสนุนภาคเอกชนที่ดำเนินการอย่างถูกต้องตามกฎหมาย หากการกำหนดต้นทุนมีความเหมาะสม ผู้ประกอบการจะเกิดการตัดสินใจจ้างแรงงานข้ามชาติในประเทศหรือแรงงานข้ามชาติในสัดส่วนที่เหมาะสมเอง

นโยบายด้านผู้ติดตาม ควรมีการพิจารณากำหนดนโยบายผู้ติดตามว่าสามารถให้นำเข้ามาได้หรือไม่ และในลักษณะใด

เนื่องจากผู้ติดตามแรงงานข้ามชาติมีความสุ่มเสี่ยงที่จะมาใช้ทรัพยากรสวัสดิการต่างๆ ภายในประเทศ การกำหนดกฎเกณฑ์และรูปแบบการคัดกรองผู้ติดตามจะสามารถช่วยให้รัฐสามารถบริหารจัดการสังคมได้ดีขึ้น รวมทั้งจะเป็นการป้องกันปัญหาด้านความมั่นคงในระยะยาว

ตัวอย่างกรณีของประเทศสิงคโปร์ ซึ่งได้กำหนดเกณฑ์รายได้เป็น พื้นฐานในการระบุถึงความสามารถของแรงงานข้ามชาติในการนำผู้ติดตามมาด้วย และรัฐควรมีการกำหนดมาตรการหรือค่าใช้จ่ายกรณีผู้ติดตามแรงงานข้ามชาติเข้ามาใช้ทรัพยากรสวัสดิการในประเทศ

การร่วมกันศึกษาอุปสงค์และอุปทานของแรงงานข้ามชาติในรายอุตสาหกรรม โดยภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อนำมาประเมินจำนวนแรงงานที่ต้องการ

รวมทั้งเพื่อกำหนดค่าธรรมเนียมและภาษีที่เหมาะสม โดยหน่วยงานภาครัฐควรมีฐานข้อมูลด้านกำลังคนที่ต้องการเป็นฐานเดียวกัน และควรเป็นข้อมูลที่เชื่อถือได้และมีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องทุกปีให้สอดคล้องกับความเป็นจริง

นอกเหนือจากการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดแล้ว การแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติต้องการนโยบายและมุมมองการแก้ไขปัญหาระยะยาว

การก้าวไม่พ้นจากวังวนเดิมขณะนี้ ล้วนแล้วแต่เกิดจากการสั่งสมของปัญหามาจากอดีตทั้งสิ้น