พฤติกรรมกินหมาก

โดย..กริช อึ้งวิฑูรสถิตย์

คนไทยที่มาเที่ยวเมียนมา สิ่งหนึ่งที่จะต้องระวังเวลาเดินหรือนั่งรถยนต์ คือ น้ำหมาก บางคนไม่รู้ไม่ระวัง เปิดหน้าต่างรถไว้ พอรถเมล์หรือรถใหญ่วิ่งผ่าน มีน้ำกระเด็นมาถูก พอมองดูสีแดงปี๊ด น้ำหมากครับ คนบนรถที่สูงกว่าบ้วนใส่ เป็นที่เฮฮากันมากครับ หรือถ้าอยากจะสังเกตจุดไหนที่รถติดมากๆ ให้ดูที่พื้นถนนครับ ถ้ามีลอยน้ำหมากเลอะมากๆ นั่นแสดงว่าเป็นจุดที่รถติดมากๆ ครับ

ชาวเมียนมาได้รับวัฒนธรรมอินเดียในการกินหมากมาครับ ไม่ว่าลูกเด็กเล็กแดง ผู้หญิงผู้ชายล้วนชื่นชอบบริโภคหมากกันหมดครับ แผงลอยที่ขายหมากก็มีให้เห็นกันดาษดื่นเกลื่อนถนน บ้างร้านที่มีชื่อเสียง ให้สังเกตที่ถังปูนที่ใช้ใส่ปูนมาปาดใบพลู ถ้าตะกอนปูนติดเยอะเกรอะๆ แสดงว่าขายดี คนนิยม รสชาติต้องเป็นที่ติดใจลูกค้าแน่ๆ แผงขายหมากที่นี่จะไม่เหมือนแผงหมากไต้หวัน ที่ไต้หวันจะใช้สาวสวย นุ่งน้อยห่มน้อยมาเรียกแขก แต่ที่นี่จะมีแต่อาม่า (พี่สาวแก่ๆ) กับอาโก (พี่ชายส่วนมากเป็นกะลาหรือแขก) เป็นผู้ขาย

ในประเทศไทยเองเขตที่มีคนงานเมียนมาเยอะ ก็จะเห็นขายหมากเหมือนกันครับ เช่น ที่ตลาดบางกะปิ ตลาดห้วยขวาง ตลาดมหาชัย ตลาดสี่มุมเมือง ตลาดไท ล้วนแล้วแต่มีหมากขายให้กับพี่น้องชาวเมียนมาครับ เอเยนต์ขายหมากจะรวยกันมาก เพราะดีมานด์เยอะ ผมมีเพื่อนเป็นผู้จัดซื้ออยู่ที่ร้านอาหาร เป็นคนทวาย ที่ทวายจะปลูกใบพลูกันมาก เขาให้แม่เขาจัดส่งมาให้ เขาขายที่ย่างกุ้ง ตอนหลังมานี้ปรากฏว่างานประจำจัดซื้อกลายเป็นงานอดิเรกไป งานขายพลูกลายเป็นงานประจำไปเสียแล้วครับ

หมากที่นี่นอกจากจะใช้ใบพลู ปาดทาด้วยน้ำปูนขาวข้นนิดๆ เติมด้วยหมากแห้งชิ้นเล็กๆ แล้ว เขายังใส่รสชาติอีกหลากหลายตามคำเรียกร้องของลูกค้า ส่วนรสชาตินั้นมีเยอะแยะมากมาย เคยคุยกับคนขาย เขาเล่าว่ามีรสชาติมากกว่า 100 รสชาติ เช่น รสอบเชย รสรากไม้ชนิดหนึ่งเผ็ดกินแล้วเมามาก รสเงโช่ หรือกำเฉา รสหวาน รสมะพร้าวคั่ว รสน้ำผึ้งรสพาละ หรือซางิ้ง รสเรนิน หรือกานพลู รสบะม่าเซ หรือน้ำใบยาสูบรสอะมุย หรือผงหอม รสเซมุย หรือใบยาสูบ รสตัมปยาตี หรือมะนาวรสนะน่าปอย หรือโป๊ยกั๊ก นอกจากนี้ยังนำเข้ารสชาติหลากหลายจากอินเดีย โดยมากจะใช้หมายเลขเป็นตัวจำแนกรสชาติ เพราะสูตรใครสูตรมันครับ เช่น 61, 99, 15, 777 เป็นต้น ดูแล้วเพลินครับ

มีเพื่อนเคยเสนอบอกว่า ที่อินเดียเขาเริ่มคิดนวัตกรรมใหม่ของผลิตภัณฑ์หมากขึ้นมาแล้ว โดยทำเป็นแพ็กๆ ข้างในเป็นหมากสำเร็จรูป เวลากินสีจะไม่แดงฉานเหมือนหมากสด แต่จะออกสีขาว ได้รสชาติเดียวกันกับหมาก ผมก็คิดต่อนะว่า เออ...น่าสนใจสั่งเข้าไปขายในเมียนมานะ ถ้าจะขายดี ส่วนหมากแบบดั้งเดิมนี้ ราคาขายก็จะอยู่ที่ 3-5 คำร้อยจ๊าด แล้วแต่ร้านดังหรือไม่ดัง หากร้านที่ดังๆ อาจจะคำละ 50 จ๊าด ผู้บริโภคก็จะบอกปากต่อปากว่า ร้านนี้สูตรเด็ด อร่อย แต่ผมไม่เคยลองครับ อยู่มานานแต่ยังทำใจไม่ได้ครับ กลัวว่ากลับไปไทยแล้วแฟนไม่ให้หอมแก้มจะยุ่งครับ...แฮ่ๆ