มรดกบรรหาร

โดย...คุณบ๊งเบ๊ง [email protected]

ในประวัติศาสตร์ไทย มีนายกรัฐมนตรีไม่กี่คนที่ถูกหยิบยกไปพูดถึงในงานวิชาการระดับนานาชาติ คนแรกคือ บรรหาร ศิลปอาชา และอีกคนก็คือ ทักษิณ ชินวัตร

ตัวบรรหาร ถูกมองในฐานะ “เจ้าพ่อภูธร” เขยิบตัวจากผู้รับเหมาในท้องถิ่น จนเริ่มสร้างฐานการเมืองในสุพรรณบุรี ให้กลายเป็น “บรรหารบุรี”

เมื่อสะสมบารมีได้ประมาณหนึ่ง ก็เขยิบไปเป็นผู้แทนราษฎร ตั้งแต่เมื่อ 40 ปีก่อน โดยเข้าพรรค “ชาติไทย” พรรคที่เป็นสัญลักษณ์ของ “เจ้าขุนมูลนาย” ใช้เวลานานเป็น 10 ปี ก็สามารถยึดพรรคมาเป็นของตัวเอง

อาศัยฐานการเมืองภาคกลางจากจังหวัดโดยรอบ และอาศัยทุนผูกขาดจากกิจการก่อสร้าง ตำนานของ “พรรคบรรหาร” จึงบังเกิดขึ้น

หมดยุค “ประชาธิปไตยครึ่งใบ” บรรหารรับตำแหน่งเลขาธิการพรรค โดยยังเชียร์ให้กลุ่มขุนนางและขุนทหารเป็นหัวหน้า แต่เมื่อสูญเสียรังวัด จากการร่วมทั้งรัฐบาล “บุฟเฟ่ต์คาบิเน็ต” ทั้งการเป็น “พรรคมาร” เชียร์ให้ พล.อ.สุจินดา คราประยูร เป็นนายกฯ จนนำมาสู่เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ ในที่สุด บรรหารก็เป็นหัวหน้าเอง

ใช้เวลาหลังจากนั้นพอสมควร ในที่สุดคนไทยก็ได้เห็นว่า หัวหน้าพรรคที่ไม่ได้มีภาพลักษณ์ที่สวยหรู ไม่ได้มีชาติตระกูลสูงส่ง ไม่ได้เป็นข้าราชการเก่า พูดภาษาอังกฤษไม่ได้ และไม่ได้มีภาพของความเป็น “คนดี” ก็ได้รับเสียงสนับสนุนจนเป็นนายกฯ โดยมีรัฐบาลผสมหลากพรรค คอยยกมือให้

บรรหาร ถูกรุมล้อมด้วยกระแส “ปฏิรูปการเมือง” ถึงขนาดที่ว่า แอ๊ด คาราบาว คนบ้านเดียวกัน ยังต้องแต่งเพลง “บุญหมา” ด่าเขาตรงๆ ให้เร่งรัดกระบวนการ

จนในที่สุดพิมพ์เขียวก็ออกมา ประชาชนแห่ชูธงเขียวกันทั่วบ้านทั่วเมือง และกระบวนการก็ดำเนินไปเรื่อยๆ จนสำเร็จเป็นรัฐธรรมนูญ 40 ซึ่งมาจากประชาชน ฉบับแรกและฉบับเดียว

แล้วก็เป็นรัฐธรรมนูญ 40 ที่ทำลายพรรคบรรหารราบคาบอีก 8 ปีถัดมา เมื่อทักษิณฟีเวอร์ ทำให้ทักษิณเป็นรัฐบาลพรรคเดียวได้ ซ้ำยังทำให้กลายเป็นห้วงเวลาเดียวที่มีประชาธิปไตยปกติ แล้วพรรคบรรหารต้องกลายเป็นฝ่ายค้าน

นอกจากมรดกรัฐธรรมนูญ 40 แล้ว บรรหารยังทิ้งมรดกการเมืองแบบ “พร้อมเสียบ” เป็นรัฐบาลได้ไม่ว่าใครจะเป็นแกนนำ

20-30 เสียงที่ได้อยู่ประจำ จึงทำให้เข้าไปเสียบในรัฐบาลทุกสมัย ก่อนที่จะมีรัฐประหารลุงตู่ พรรคบรรหารครองอำนาจในกระทรวงเกษตรฯ และกระทรวงท่องเที่ยวฯ ติดต่อกันนาน 5-6 ปี ไม่ว่านายกฯ จะมาจากการสนับสนุนของสีไหน

อดีตข้าราชการธรรมดาจึงได้มีโอกาสเป็นรัฐมนตรีด้วยบรรหาร และที่น่าสังเกตก็คือ ไม่ว่าจะมีคนกล่าวขานเรื่องคอร์รัปชั่นมากขนาดไหน รัฐมนตรีของบรรหารก็ไม่เคยถูกฝ่ายค้านยื่นซักฟอก

ด้วยรู้ดีว่าถ้าจับพลัดจับผลู “เปลี่ยนขั้ว” อีก ก็จะได้บรรหารนี่ล่ะ ที่จะมาช่วยประคับประคองรัฐนาวา

วาระสุดท้ายแห่งชีวิต บรรหารเพิ่งออกมาเชียร์รัฐธรรมนูญฉบับ คสช. เพราะเห็นว่าจะทำให้เลือกตั้งได้เร็ว ขณะเดียวกัน เขาก็คำนวณมาแล้วว่า หากเป็นเลือกตั้งสูตรนี้ พรรคเขาจะได้เปรียบ

น่าเสียดาย ที่ไม่ทันได้เห็นรัฐธรรมนูญประกาศใช้ บรรหารก็มีอันต้องจากไปเสียก่อน