ดูแนวโน้มตลาด จากราคาฟิวเจอร์ส

โดย....บริษัท ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน)  

ผู้ลงทุนหลายท่านนิยมเปรียบเทียบราคาฟิวเจอร์สกับราคาหุ้น เพื่อสะท้อนความคาดการณ์ของหุ้นนั้นๆ ในอนาคต ซึ่งจะสังเกตุได้ว่าในบางช่วงราคาฟิวเจอร์สจะต่างจากราคาหุ้นมาก ในขณะที่บางช่วงทั้งสองราคาแทบจะเป็นราคาเดียวกัน ในวันนี้ เราจะมาเล่าถึงความแตกต่างของราคานี้ ว่ามีหลักการอย่างไร และมีปัจจัยใดที่ส่งผลกระทบต่อความแตกต่างของราคาได้บ้าง

ราคาฟิวเจอร์ส เป็นราคาที่ผู้ลงทุนตกลงกันวันนี้ เพื่อซื้อขายสินค้าอ้างอิงกันในอนาคต ในขณะที่ราคาหุ้น หรือ ดัชนีหุ้น เป็นระดับราคาในปัจจุบัน ดังนั้น ราคาฟิวเจอร์ส และราคาของสินค้าอ้างอิงจึงไม่เท่ากัน โดยเราเรียกความแตกต่างของสองราคานี้ว่า “เบสิส” (Basis) เช่น เมื่อสิ้นเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ราคา SET50 Index Futures เดือนมีนาคม 2559 ปิดที่ 843.6 จุด ซึ่งต่ำกว่าขณะที่ดัชนี SET50 อยู่ที่ 851.02 จุด ดังนั้น ค่าเบสิสจึงเท่ากับ -7.42 จุด

เนื่องจากราคาฟิวเจอร์สและราคาหุ้น เกิดจากการซื้อขายโดยมี Demand และ Supply แยกออกจากกัน ผู้ลงทุนจึงอาจเข้าใจว่า หากตลาดมองว่าในอนาคตตลาดจะเป็นขาลง ราคาฟิวเจอร์สก็มักจะต่ำกว่าราคาหุ้นในปัจจุบัน แต่หากตลาดมองว่าในอนาคต ตลาดจะเป็นขาขึ้น ราคาฟิวเจอร์สควรจะสูงกว่าราคาปัจจุบัน ซึ่งที่จริงแล้ว ยังมีอีกหลายสาเหตุที่ทำให้ราคาฟิวเจอร์สไม่ได้เคลื่อนไหวตามหลักการข้างต้น เพราะในทางทฤษฎี ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่มีผลกระทบต่อราคาฟิวเจอร์ส ได้แก่ อัตราดอกเบี้ย เงินปันผล และระยะเวลา

-อัตราดอกเบี้ย – ในการซื้อหุ้น ผู้ลงทุนจะต้องจ่ายเงินเต็มมูลค่า ในทางกลับกัน หากผู้ลงทุนเลือกใช้ Futures แทน ก็จะใช้เงินสดเพียงบางส่วน การใช้ฟิวเจอร์สจึงสามารถทำให้ผู้ลงทุนประหยัดเงินทุนได้ ต้นทุนของเงินทุนที่ประหยัดได้นี้ จะเข้าไปรวมกับราคาฟิวเจอร์ส ทำให้ราคาฟิวเจอร์สแพงกว่าราคาหุ้นในปัจจุบัน ทั้งนี้ ในกรณีที่ฟิวเจอร์สอ้างอิงกับทองคำ หรือน้ำมัน จะมีค่าใช้จ่ายในการจัดเก็บสินค้าเกิดขึ้น ค่าใช้จ่ายในส่วนนี้จะนำมาคิดเป็นส่วนเพิ่มในลักษณะเดียวกับอัตราดอกเบี้ยและทำให้ราคาฟิวเจอร์สแพงขึ้นเช่นกัน

-เงินปันผล – เวลาที่ผู้ลงทุนซื้อหุ้น ผู้ลงทุนจะได้รับเงินปันผล แต่ในการถือสัญญาฟิวเจอร์ส ผู้ถือสัญญาจะไม่ได้รับเงินปันผลในส่วนดังกล่าว ดังนั้น สำหรับกรณีนี้ เงินปันผลจะมาเป็นส่วนลดที่มาหักกับราคาฟิวเจอร์ส และทำให้ราคาฟิวเจอร์สต่ำกว่าราคาปัจจุบันของหุ้น

-ระยะเวลา – หากฟิวเจอร์สมีอายุคงเหลือมาก อัตราดอกเบี้ยและเงินปันผลจะมีมูลค่ามาก ทำให้ราคาฟิวเจอร์สต่างจากราคาหุ้นในปัจจุบันมาก แต่หากสัญญาฟิวเจอร์สมีอายุคงเหลือเพียงไม่กี่วัน มูลค่าของดอกเบี้ยและเงินปันผลก็จะลดลงตาม ราคาฟิวเจอร์สจึงเข้าใกล้กับราคาหุ้นในปัจจุบัน ดังนั้น ผู้ลงทุนจะสังเกตุเห็นว่า สัญญาฟิวเจอร์สที่มีอายุคงเหลือนานๆ จะมีค่าเบสิสมาก แต่เมื่อสัญญานั้นๆ ใกล้หมดอายุ ค่าเบสิสจะค่อยๆ ลดลง จนในที่สุดราคาฟิวเจอร์สจะกลายเป็นราคาเดียวกับราคาหุ้นเมื่อสัญญาครบกำหนดอายุ
นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อ Demand และ Supply ของผู้ลงทุน เช่นในกรณีที่ผู้ลงทุนบางส่วนต้องการทำ Rollover เพื่อเปลี่ยนจากการถือสัญญาที่ใกล้หมดอายุ เป็นถือสัญญาตัวอื่นที่มีอายุยาวขึ้น อาจส่งผลให้ Demand และ Supply ของ Futures ในบาง Series ผิดไปจากสภาวะปกติ และทำให้ Basis มีความแตกต่างจาก Basis ทางทฤษฎีได้ หรือในกรณีที่ใกล้ฤดูกาลปันผล ผู้ลงทุนอาจให้ความสำคัญกับการจ่ายเงินปันผลค่อนข้างมาก ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ Basis หรือความแตกต่างระหว่าง Futures Price และ Spot Price ผิดไปจากธรรมชาติได้อย่างมีนัยสำคัญเช่นกัน

สำหรับฟิวเจอร์สที่อ้างอิงกับหุ้น และดัชนีหุ้นนั้น ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อเบสิสค่อนข้างมาก คือ การจ่ายเงินปันผล ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว หุ้นจะจ่ายเงินปันผลในระดับที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ย ดังนั้น ราคาฟิวเจอร์สของหุ้นจึงมักจะต่ำกว่าราคาปัจจุบันของหุ้น แม้ว่าผู้ลงทุนจะมองว่าหุ้นจะมีราคาไม่เปลี่ยนแปลงไปในอนาคต เราจึงมักเห็นค่าเบสิสของ SET50 Index Futures และ Stock Futures ที่เป็นค่าลบอยู่เสมอ ในทางกลับกัน หากฟิวเจอร์สนั้นๆ อ้างอิงกับสินทรัพย์อื่นๆ ที่ไม่ได้จ่ายเงินปันผล แต่มีต้นทุนในการเก็บรักษา เช่น ทองคำ ก็อาจจะเห็นค่าเบสิสที่มีค่าบวกแทน

ดังนั้น เมื่อผู้ลงทุนเห็นค่าเบสิสของ SET50 Index Futures เป็นค่าลบ ก็ไม่ได้หมายความว่าตลาดมองว่าดัชนีจะเป็นขาลงในอนาคตเสมอไป ผู้ลงทุนควรจะคำนึงถึงความต้องการของผู้ลงทุนอื่นๆ ในการถือสัญญา ควบคู่ไปกับอัตราการจ่ายเงินปันผล อัตราดอกเบี้ย และระยะเวลาคงเหลือ ประกอบการพิจารณาด้วย ทั้งนี้ สำหรับผู้ลงทุนที่สนใจ สามารถติดตามค่าเบสิสของแต่ละสินค้า ซึ่งมีคำนวณให้โดยอัตโนมัติทางโปรแกรม Streaming ที่ผู้ลงทุนใช้ส่งคำสั่งซื้อขาย