สังคมเปลี่ยนสื่อ

โดย...พะนะท่าน [email protected]

มันก็สมควรให้สังคมตำหนิการกระทำของสื่อกับปัญหาการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลกรณีการรายงานข่าวความเคลื่อนไหวของ “ปอ ทฤษฎี” ตั้งแต่รักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาล กระทั่งมาเสียชีวิตและนำศพไปไว้ที่ จ.บุรีรัมย์

ขอย้ำครับ ไม่กี่สำนักหรอกที่ผิดซ้ำซากเรื่องการละเมิดสิทธิเหยื่อและผู้ตกเป็นข่าว มันมีมาช้านานแล้ว เตือนแล้วก็ไม่ฟัง ก็เพราะเน้นแต่ยอดขายเรตติ้ง ไม่สนใจว่าจะละเมิดจริยธรรมชาวบ้านหรือไม่ เพราะข่าวนั้นขายได้

องค์กรวิชาชีพอย่าง สภาการหนังสือพิมพ์ฯ หรือสมาคมนักข่าวฯ เคยมีจดหมายเตือนไปแล้วถึงสื่อที่ละเมิดลงภาพข่าวศพโจ่งครึ่มโดยไม่สนใจความรู้สึกครอบครัวผู้เสียชีวิต ยังละเมิดลงข่าวเด็กต่ำกว่า 18 ปี ที่ได้รับการคุ้มครองพิเศษจากกฎหมาย แต่สื่อก็ยังลงอยู่ ผู้ได้รับผลกระทบเขาไม่มีทุนหรืออยากไปฟ้องค้าความสื่อเพราะไม่คุ้ม

สภาการหนังสือพิมพ์ฯ เองก็มีข้อบังคับว่าด้วย “จริยธรรมแห่งวิชาชีพหนังสือพิมพ์” ออกตั้งแต่ปี 2541 เขียนไว้ชัดเรื่องจริยธรรม แต่ก็ยังปฏิบัติไม่ได้จริง ข้อที่ 15 ระบุว่า

“การนำเสนอข่าวหรือภาพใดๆ หนังสือพิมพ์ต้องคำนึงมิให้ล่วงละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของบุคคลที่ตกเป็นข่าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องให้ความคุ้มครองอย่างเคร่งครัดต่อสิทธิมนุษยชนของเด็ก สตรี และผู้ด้อยโอกาส”

ข้อที่ 17 ระบุว่า “หนังสือพิมพ์จะต้องไม่เสนอภาพข่าวที่อุจาด ลามกอนาจาร หรือน่าหวาดเสียว โดยไม่คำนึงถึงความรู้สึกของสาธารณชนอย่างถี่ถ้วน”

ยังมีไหมหนังสือพิมพ์ที่ละเมิดกฎกติกาที่คนในวงการสื่อร่างกันขึ้นมาเอง ตอบ...ก็ยังพบเห็นประจำ แต่จากวันนั้นจนถึงวันนี้ดีขึ้นพอควร ส่วนหนึ่งเพราะสังคมตื่นตัวและมีพลังมากขึ้น เมื่อทุกคนเป็นสื่อได้ จึงไม่ยอมรับสื่อที่ละเมิด และคอยตรวจสอบ แฉประจานให้รู้ 

ความจริงการละเมิดเหยื่อในอดีตมาจนถึงกรณี “ปอ ทฤษฎี” อย่าไปโทษช่างภาพ นักข่าวเลย ต้องกดดันไปที่เจ้าของ หรือบรรณาธิการข่าวทีวี หนังสือพิมพ์ ว่าจะยอมเปลี่ยนรูปแบบการนำเสนอ ยุติการละเมิด “ผู้ตกเป็นข่าว” ได้ไหม

ถ้าเจ้าของสื่อมีนโยบายชัดให้ความสำคัญกับการไม่ละเมิดสิทธิ เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ยึดกฎกติกา จริยธรรม จรรยาบรรณ นักข่าว ช่างภาพในภาคสนามก็คงทำงานง่าย ไม่ถูกกดดันจากบรรณาธิการ แต่ถ้าเจ้าของสื่อไม่รีบเปลี่ยนสังคมก็จะมาเปลี่ยนแปลงสื่อเอง

สื่อตะวันตกส่วนใหญ่เขายกระดับ ไม่นำเสนอภาพข่าวอุจาด หรือภาพศพขึ้นหน้าหนึ่ง เหมือนบ้านเรา เหตุการณ์ผู้ก่อการร้ายที่ปารีส ยิงถล่มกราดตายเป็นเบือ เขาก็เน้นภาพไว้อาลัยด้วยความรู้สึกเคารพต่อการสูญเสีย

กระนั้นอย่าเหมารวมแต่สื่ออย่างเดียว กูรู อาจารย์ ทุกฝ่ายควรรีบสร้างกติกา คุมพวกนักเลงคีย์บอร์ดในโลกโซเชียลด้วย นี่ก็อีกส่วนที่ละเมิดไปทั่ว กรณี “ปอ ทฤษฎี” ก็ลือจากโซเชียลว่า สิ้นลมแล้วไม่ต่ำกว่า 4-5 ครั้ง ล่าสุด กระพือข่าวในโลกออนไลน์ว่า หลวงพ่อจรัญ ฐิตธัมโม ที่รักษาตัวอยู่ที่โรงพยาบาลศิริราชว่า อยู่ในภาวะวิกฤต จนคณะแพทย์ต้องออกโรงชี้แจงหลายครั้งแล้ว