มายาคติ ‘คนโกง’

โดย...[email protected]

ใน ห้วงเวลาที่กำลังร่างรัฐธรรมนูญ และเปลี่ยนผ่านสู่ประชาธิปไตย เราได้เห็นสมการแปลกๆ ที่เขียนว่า ประชาธิปไตย = คอร์รัปชั่น หรือ เลือกตั้ง = คอร์รัปชั่น อยู่เสมอทั้งที่ความจริง หากย้อนดูประวัติศาสตร์ดีๆ ไม่ว่าจะระบอบไหน ก็มีการคอร์รัปชั่นทั้งนั้น

เพราะกลไกสำคัญที่เอื้อให้เกิดการโกง ไม่ได้มีแค่นักการเมือง แต่ยังมีข้าราชการและนักธุรกิจที่ยินดีจ่ายกันเป็นทอด แต่ทุกคนกลับโยนให้นักการเมืองเป็นผู้รับผิดเพียงกลุ่มเดียว

ทว่า ในระบอบที่ไม่ใช่ประชาธิปไตยก็มีการคอร์รัปชั่นให้เห็นอยู่บ่อยครั้งในประวัติศาสตร์

หากไม่เชื่อก็ลองย้อนไปดูสมัย “จอมพล” ผู้ประกาศว่าขอรับผิดชอบแต่เพียงผู้เดียว ถึงแก่อสัญกรรม บรรดาลูกเล็กเมียน้อยต้องแย่งทรัพย์ศฤงคารกันมากขนาดไหน เพราะตรวจเจอทรัพย์สินที่มากผิดปกติกว่า 2,800 ล้านบาท

เรื่อยมาถึงไม่นานนี้ ข้าราชการชงเรื่องจัดซื้อเครื่องตรวจวัตถุระเบิด GT200 เครื่องละนับล้านบาท แต่พอไปตรวจสอบข้างในกลับไม่เจอวงจรอะไร มีแค่กล่องเปล่าๆ และการ์ดที่ทำจากกระดาษแข็งก็เป็นการคอร์รัปชั่นครั้งสำคัญที่ไม่ได้มาจากนักการเมือง

นี่ยังไม่นับรวม “เรือเหาะตรวจการณ์” ของกองทัพบก มูลค่า 450 ล้านบาท ที่ถูกสั่งจำหน่ายไปเงียบๆ เมื่อ 3-4 ปีก่อน โดยที่ใช้งานไม่ได้จริง ก็ไม่ใช่ผลงานของนักการเมือง

ทั้งสองกรณีนี้ ไม่เห็นมีใครต้องรับผิดชอบสักคน

ปัญหาก็คือ “คนโกง” ถูกจำกัดความอยู่เฉพาะนักการเมืองกับนักเลือกตั้ง แต่ข้าราชการที่เป็นมือเป็นไม้ หรือบางครั้งก็คอร์รัปชั่นเอง ถูกแตะต้องน้อยมาก

น่าตั้งคำถามเหมือนกันว่า ระบบที่ใช้ตรวจสอบและเล่นงานคนโกงนั้น ได้ทำให้ขบวนการที่หากินกับระบบนี้มาช้านาน ทั้งนักการเมือง ข้าราชการ และนักธุรกิจ เกรงกลัวหรือไม่

เพราะในยุค 10 ปีที่ผ่านมานั้น การสำรวจของ อาจารย์ผาสุก พงษ์ไพจิตร ก็ยังพบว่า ประชาชนยังต้องจ่าย “ค่าน้ำร้อนน้ำชา” ให้กับหน่วยงานอย่างกรมที่ดิน ตำรวจ และกรมการขนส่งทางบก เป็นลำดับต้นๆ อยู่ดี

ในปัจจุบันแวดวงคนที่ต้องประมูลงานรัฐ ก็ยังต้องจ่ายสินบนมากกว่า 30% ซึ่งถ้าหาก “เกี้ยเซี้ย” กันลงตัวเรื่องก็ไม่แดงออกมา และหน่วยงานตรวจสอบอย่าง ป.ป.ช.ก็คงทำอะไรไม่ได้

สมมติพรุ่งนี้มีรัฐมนตรีคนหนึ่งกินส่วนต่างราคาครุภัณฑ์ (ซึ่งแปลว่าคอร์รัปชั่น) ระบบตรวจสอบที่มีจะใช้อะไรไม่ได้เลย เพราะสภาที่มีนั้นเป็นสภาที่ได้รับแต่งตั้งโดยคณะรัฐประหาร ขณะที่รัฐธรรมนูญชั่วคราวก็เขียนนิรโทษกรรมตัวเองไว้เรียบร้อย

ระบบที่ใช้อยู่ขณะนี้ จึงถูกใช้เพื่อตรวจสอบ “การใช้เงินที่ไม่มีประสิทธิภาพ” เฉพาะบางหน่วยงานที่ถูกหมั่นไส้เท่านั้น ไม่ต้องพูดถึงการตรวจสอบพวกเดียวกันอย่าง “กองทัพ” ที่ไม่ว่ายุคสมัยไหนก็เป็นดินแดนที่ใครเข้าไปยุ่มย่ามไม่ได้

นั่นหมายความว่า การรัฐประหารหรือระบอบการเมืองที่ไม่ใช่ประชาธิปไตย ก็ไม่ได้ทำให้คอร์รัปชั่นลดลง เพียงแต่ทำให้กลุ่มการเมืองที่อยู่ตรงข้าม “คอร์รัปชั่น” ไม่ได้เท่านั้นเอง