ตัวพ่อ

โดย...ณ กาฬ เลาหะวิไลย

รัฐบาลประกาศเดินหน้านโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษในรูปแบบคลัสเตอร์เต็มรูปแบบ โดยมี สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกฯ เป็นผู้ขับเคลื่อนหลัก

คลัสเตอร์ คือ กลไกสำคัญของทฤษฎียุทธวิธีการแข่งขัน เกิดขึ้นโดย ไมเคิล อี. พอร์เตอร์ ศาสตราจารย์ด้านบริหารธุรกิจ จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สหรัฐอเมริกา

พอร์เตอร์ศึกษาประเทศต่างๆ ที่มีความแข็งแกร่งในการแข่งขันระดับโลก จนก่อกำเนิดเป็นทฤษฎีและตกผลึกเป็นแนวทางคลัสเตอร์

หลักการของคลัสเตอร์ คือ การรวมกลุ่มธุรกิจ สถาบันต่างๆ ที่เกี่ยวข้องให้มาอยู่พื้นที่ใกล้กัน เพื่อเกื้อหนุน เชื่อมโยงกันอย่างครบวงจร ทั้งแนวตั้ง แนวนอน มีเป้าหมายคือการเพิ่มผลิตภาพ (Productivity) หรือเพิ่มสัดส่วนผลผลิตที่ได้เมื่อเทียบกับต้นทุนที่ใส่เข้าไป

แนวคิดของพอร์เตอร์โด่งดังในระดับนานาชาติ และผู้ที่เผยแพร่เข้ามาในไทย คือ สมคิด

โน้น ตั้งแต่เมื่อราวๆ 30 ปีก่อน ที่สมคิดจบปริญญาเอกด้านการตลาด เป็นอาจารย์นิด้า ก็นำเอาแนวคิดเชิงกลยุทธ์เข้ามาบรรยาย มาสอน

ในปี 2529 สมคิดร่วมกับรุ่นน้องอีก 2 คน แปลหนังสือ Competitive Strategy ของพอร์เตอร์ เป็นภาษาไทย ออกวางตลาด โดยใช้ชื่อว่า ยุทธวิธีการแข่งขัน  

รุ่นน้องทั้งสองคนนี้ คนแรกคือ อุตตม สาวนายน ที่กลายมาเป็น รมว.ไอซีที ในปัจจุบัน อีกคนคือ สุวินัย ต่อศิริสุข ถูกดึงมานั่งหน้าห้องอุตตม ในตำแหน่งเลขานุการ รมว.ไอซีที

ในปี 2541 สมคิดเข้าสู่การเมืองร่วมกับพรรคไทยรักไทย และจัดตั้งรัฐบาลในปี 2544 สมคิดก็ผลักดันคลัสเตอร์ให้สร้างเป็นโยบายระดับชาติ

ครั้งนั้นมีการเชิญพอร์เตอร์เข้ามาบรรยายที่เมืองไทยในเดือน พ.ค. 2546 ด้วยค่าตัว 1 ล้านเหรียญสหรัฐ

แม้แนวคิดคลัสเตอร์จะถูกจุดขึ้น แต่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองทำให้ตกหลุม ตกบ่อ ทำแบบลุ่มๆ ดอนๆ

เมื่อสมคิดมาเป็นรองนายกฯ ในครั้งนี้ จึงดันอย่างแรง

สมคิดกับคลัสเตอร์จึงเกาะเกี่ยวอย่างยาวนาน และน่าจะใกล้เวลาได้พิสูจน์ผล

แต่นั่นแหละ เรื่องคลัสเตอร์ในเมืองไทยต้องยกให้สมคิด

เป็นตัวพ่อ-ตัวจริง