ฝ่าด่านประชามติ

โดย...เจษฎา จี้สละ

แม้จะยังไม่ชัดเจนว่ารัฐบาลและคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จะไฟเขียวให้มีการประชามติร่างรัฐธรรมนูญหรือไม่ แต่หากพิจารณาจากท่าทีของรัฐบาลที่ยอมอ่อนแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวเพื่อเปิดช่องให้มีการประชามติ

เช่นเดียวกับปฏิกิริยาของ วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี ที่ออกมาวิเคราะห์ “ก้าวถัดไป” ของการประชามติ ถ้าผ่านโรดแมป ก็เดินหน้าต่อ แต่ถ้าไม่ผ่านก็มีทางเลือก 4 ทาง คือ 1.ตั้ง สปช.และคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่ 2.ตั้งคณะ กมธ.ยกร่างฯ ใหม่ แต่ไม่มี สปช. 3.สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ดำเนินการแทน และ 4.องค์กรเสนอรัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งมาปรับใช้ แล้วรัฐบาลและ คสช.ตัดสินใจในขั้นสุดท้าย

ไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจที่รองนายกฯ แสดงความกังวลกับผลของการประชามติ เพราะตามกติกาของ พ.ร.บ.ประชามติ พ.ศ. 2552 วางเงื่อนไขไว้ซับซ้อนกว่าการประชามติปี 2550 คือ1.จะต้องมีผู้ลงประชามติเกินกึ่งหนึ่งของผู้มีสิทธิประชามติ ขณะที่ประเทศไทยมีผู้มีสิทธิ 47 ล้านคน เท่ากับว่าจะต้องมีผู้มาลงประชามติ 23.5 ล้านคน 2.การลงประชามติจะมีผลสมบูรณ์ ต้องมีคะแนนเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบเกินกึ่งหนึ่งของผู้ไปลงประชามติรวมกัน ยกตัวอย่างเช่น การประชามติมีผู้มาลงประชามติทั้งสิ้น 55% แต่มีบัตรเสีย 10% จะเท่ากับว่าการประชามติเป็นโมฆะทันที เพราะมีคะแนนของผู้เห็นชอบและไม่เห็นชอบไม่ถึง 50%

ความเสี่ยงในการประชามติยังไม่หมดเพียงเท่านี้ เพราะหากวิเคราะห์การประชามติ ปี 2550 ผลการลงคะแนนเห็นชอบและไม่เห็นชอบไม่ทิ้งห่างกันนัก โดยมีผู้เห็นชอบ 57.81% และผู้ไม่เห็นชอบ 42.19% แม้การรณรงค์ไม่รับรัฐธรรมนูญขณะนั้นจะถูกกีดกันก็ตาม ฉะนั้นประเด็นนี้จึงเป็นเรื่องที่รัฐบาลควรจะกังวลมากที่สุด

อย่างไรก็ตาม ทุบโต๊ะเลยว่า ประเด็นในการชี้ขาดประชามติไม่ใช่เงื่อนไขของกระบวนการประชามติ แต่ขึ้นอยู่กับความเห็นของประชาชนต่อร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีโอกาสสูงที่จะไม่ผ่านประชาชน เพราะฟังจากเสียงวิจารณ์ของ สปช. สนช. พรรคการเมือง และภาคประชาสังคมที่ออกมาในด้านลบขณะนี้บอกได้เลยว่าไม่ง่าย!