วัฒนธรรมแห่งความคิด ตอนที่ 9

โดย...ภาววิทย์ กลิ่นประทุม ที่ปรึกษาการลงทุน บริษัทหลักทรัพย์ บัวหลวง จำกัด (มหาชน)

“ความคิด” เปลี่ยนอะไรได้บ้าง ..บางครั้งถ้าเราแค่คิด มันก็ลอยไปเรื่อยๆ ...ดังนั้น ความคิดต้องผูกกับความเมตตา ..เฮ้ย !! ธรรมมะ ..คุณทราบไหมว่า หลายๆ นวัตกรรมเปลี่ยนโลก มันเกิดจากความเมตตา

ใช่!! การอยากช่วยเหลือคนอื่น อยากแก้ปัญหาให้คนอื่น มันกลายเป็น แรงบันดาลใจเบื้องต้นในการคิดค้นสิ่งแปลกใหม่ ที่ช่วยแก้ปัญหาให้มนุษย์อย่างมหาศาล ..วันนี้เราเรียนรู้กันออกไปนอกโลกตามตำราฝรั่ง แต่สิ่งที่เราลืมไปคือ แท้จริงแล้ว ทุกธุรกิจคือ การแก้ปัญหา -- มันมาจากด้านในตัวเรา ไม่ต้องไปหานอกโลก !!

ลองนึกภาพ หากเราเป็นคนแก้ปัญหาให้นายจ้างเพียงคนเดียว เราก็เป็น “แรงงาน” เป็น “ลูกจ้าง” เพราะ ปัญหามันเล็กมาก ..แต่ถ้าคนๆนั้น คิดใหญ่กว่าจะแก้ปัญหาให้นายจ้าง เขาก็จะสร้างธุรกิจที่ใหญ่ขึ้น

อ้า!! ร้านกาแฟ เราช่วยให้คน 10 คนที่ เดินผ่านร้านก่อนไปทำงาน ให้ไม่ง่วง ..มันก็คือ ธุรกิจที่ไม่ใหญ่ เพราะ มันแก้ปัญหาให้คนน้อยไป ..ไม่รวยครับ

ใช่!! ครับ ขนาดของปัญหา กำหนดความใหญ่ให้กับธุรกิจ ..วันนี้จะเห็นได้ว่า ในโลก Online หรือ Silicon Valley เขาพูดกันถึงการแก้ปัญหาในระดับโลก ในระดับ Global Scale ก็เพราะ Internet มันไม่มีพรมแดน ดังนั้น การคิดอะไรก็ตามที่เป็น Online มันสามารถแก้ปัญหาได้ในระดับโลก

ไม่แปลกนะที่ธุรกิจวันนี้ที่โตเร็วมาก ก็ล้วนเป็น Online ทั้งสิ้น เพราะ มันแทบไม่มีต้นทุนในการขยายขอบเขตของปัญหา ..ถ้าเรามองห้างสรรพสินค้า ก็คือ การแก้ปัญหาการซื้อของของคนในพื้นที่จำกัด ..การจะขยายร้าน ขยายสาขาก็ต้องใช้เงินมหาศาล ซึ่งต่างจาก Amazon.com ที่ขยายไปได้เลยทั่วโลก โดยแทบไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม แล้วยิ่งสินค้าที่ขายสามารถส่ง Online ได้ด้วย ก็จบข่าว ..รวยกระจาย !!

ตอนเด็กๆ นะ ผมเป็นคน ฝันเยอะ อยากทำนุ่นทำนี่ ..สมัยที่ Internet เข้ามาเมืองไทยใหม่ๆ ผมวางแผนทุกอย่างเลยว่า ผมต้องเป็น ศูนย์กลางตั้งแต่ Shopping ไปจน การศึกษา ทุกอย่างครอบคลุมเป็น One-Stop ภายใต้ Web-site ของ ภาววิทย์ ..ฮึม!! พอเวลาผ่านเรื่อยๆ ผมเพิ่งรู้ว่า การจะเป็นศูนย์กลางอะไรบางอย่าง มันต้องให้คนอื่นเป็นคนเลือก ไม่ใช่เอะอะ เราจะขึ้นมาวางตัวเป็นศูนย์กลาง

ในอดีตการสร้างศูนย์กลางชุมชน อาจหมายถึง เรามีที่ดิน จากนั้นเราก็สร้างเพิ่งขึ้นมา แล้วชวนพ่อค้าแม่ค้ามาขายของ จากนั้นก็ค่อยๆ ขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ..ตอนแรกๆ มันก็เป็นแค่พื้นที่ขายของ แต่สุดท้ายพอพื้นที่นี้ใหญ่ขึ้นมา มันก็กลายเป็นตลาด ..ดังนั้น มูลค่าที่แท้จริง มันคือ การแก้ปัญหา ..ซึ่งในที่นี้ก็คือ “การรวมคน รวมลูกค้า”

คำถามคือ เราจะรวมลูกค้าได้อย่างไร ..ตอบง่ายๆ ก็คือ “เราต้องรู้ว่าลูกค้าต้องการอะไร จากนั้น ก็คือ ตอบโจทย์”
ในปัจจุบัน ความซับซ้อนของสังคมมันมากขึ้น ความต้องการลูกค้าจึงแบ่งได้ลึกขึ้น จึงเป็นที่มาของตลาดมากมายในโลก Online ที่พยายามรวมความต้องการ รวมปัญหาต่างๆ มาไว้ที่เดียวกัน

ที่เล่ามาเพราะมีคนรุ่นใหม่เยอะมากที่มาคุยกับผมเรื่องธุรกิจ Start-up เขาบอกผมว่า “เขาอยากมีธุรกิจตัวเอง เขาอยากรวย แต่เขาไม่มีเงินทุน และ เขาก็ไม่มี Idea”

เฮ้ย!! ตกลง น้องอยากรวย แต่น้องไม่มี เงินทุน แล้ว ไม่มี Idea ..แล้วน้องจะให้พี่ช่วยอะไร ..ให้พี่ช่วยทำธุรกิจให้ไปเลยดีไหม แล้วน้องก็รอรับเงินอย่างเดียว ...ไอ้นี่ !!

จริงๆ มันมี วิธีช่วยคิดง่ายๆ คือ อย่างแรก เราลองมามองที่ตัวเราก่อนว่า ตัวเราในปัจจุบัน มีอะไรบ้างที่สามารถเปลี่ยนเป็นการช่วยเหลือคนอื่นได้บ้าง ..ใช่!! เริ่มจากมองว่า “ความสามารถของเราในปัจจุบัน สามารถช่วยอะไรคนอื่นได้บ้าง” -- นี่แหละ ครับ จุดเริ่มต้นของธุรกิจ

พอเรารู้ว่า ตัวเรามีความสามารถอะไร ลองมองดูซิว่า ความสามารถอันนั้นของเรา มันแตกต่างจากคนอื่นไหม ..คือ คนอื่นทำได้ไหม

ถ้าพบว่า สิ่งที่เราทำได้ มันไม่มีใครทำได้ อันนี้มีอนาคตแล้ว ..จากนั้น มองต่อไปว่า “ความสามารถของเราตรงนั้น” สามารถช่วยคนได้หลายๆ คนในเวลาเดียวกันได้หรือไม่

คือ ที่ถามว่า ความสามารถเราสามารถช่วยหลายๆ คนในเวลาเดียวกัน มันคือ “ความใหญ่ของธุรกิจ” ยกตัวอย่าง ถ้าคุณมีความสามารถเป็นหมอผ่าตัด ..คุณผ่าได้ทีละคน แต่งานนี้มีคนทำแทนยาก คุณก็อาจเป็นผู้เชี่ยวชาญที่คิดค่าจ้างสูง แต่คุณจะไม่เป็นมหาเศรษฐีจากการช่วยคนแค่คนเดียว

ครับ!! ที่พูดมามันแค่จุดเริ่ม ..เพราะ มันมีวิธีอีกหลายๆ อย่างที่ ทำให้ความสามารถเรา ส่งต่อไปให้คนอีกหลายๆ คน ก็คือ สร้างระบบที่วางอยู่บนความสามารถที่แตกต่าง ..น่าสนใจไหม ..ลองคิดดูครับ ไว้มีโอกาส ต้องคุยกันเรื่องนี้ยาวๆ