ปฏิรูปกับแบ่งเค้ก

โดย...ณ กาฬ เลาหะวิไลย

การปฏิรูปการเมืองเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก เหมือนกับการขนครกขึ้นภูเขา ทั้งหนัก ทั้งเหนื่อย ไม่รู้จะจบวันไหน

ความยากเกิดจากเหตุ 2 ประการสำคัญ

ประการแรก ประชาชนไม่ตื่นรู้ ไม่ตื่นตัว ไม่เห็นความสำคัญของการปฏิรูปการเมืองจะมีความสำคัญอย่างไรทั้งของตัวเองและของประเทศ

ประการที่ 2 นักการเมืองที่อยู่ในระบบมักจะไม่ชอบการปฏิรูปการเมือง ก่อให้เกิดการขัดขวางอย่างเต็มที่

สาเหตุเนื่องจากการปฏิรูปทางการเมืองจะลดทอนอำนาจทางการเมืองของบรรดานักการเมืองเหล่านี้ลง จึงเป็นเรื่องธรรมดาที่ต้องโดดขวาง

สถานการณ์ที่ทำให้เกิดการปฏิรูปทางการเมืองได้ก็คือ บ้านเมืองเกิดวิกฤต หรือจวนเจียนจะวิกฤตเท่านั้นถึงจะกระทำได้สำเร็จ

ส่วนสภาพปกติ รับประกันได้ เป็นไปได้ยากยิ่ง

ตัวอย่างเช่น สหรัฐอเมริกา เมื่อกว่า 100 ปีก่อนเคยเกิดปัญหา นักการเมืองใช้อำนาจการเมืองเกินขอบเขต สร้างระบบ Spoils System ฉ้อฉล ให้สัมปทานแก่ผู้สนับสนุนทางการเมือง เอาตำแหน่งราชการ ตำแหน่งการเมืองมาแจกจ่ายให้สมุนบริวาร จนเกิดปัญหาคอร์รัปชั่นอื้อฉาว

สุดท้ายก็นำมาด้วยการปฏิรูปทางการเมือง

ฝรั่งเศส หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เกิดปัญหาการเมืองไม่มั่นคง รัฐบาลล้มแล้วล้มอีก นำพาประเทศไปไม่รอด ในที่สุดก็ต้องใช้ระบบพิเศษเข้ามาปฏิรูปการเมือง

เยอรมัน ด้วยระบบประชาธิปไตย ทำให้ อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ เข้ามามีอำนาจเผด็จการนำพาประเทศเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 2 ฆ่าคนยิวนับล้านคน เมื่อแพ้สงครามก็ถูกปฏิรูปทางการเมืองโดยสหรัฐอเมริกา

เกาหลีใต้ ปกคลุมด้วยอำนาจเผด็จการอย่างยาวนาน ปราบปรามผู้นำฝ่ายค้าน นักศึกษาอย่างรุนแรง เต็มไปด้วยปัญหาคอร์รัปชั่น จนในที่สุดต้องมาถึงทางแยกสำคัญก็คือ การปฏิรูปการเมือง Set Zero เสียใหม่

นี่แหละเป็นตัวอย่างของประเทศที่ผ่านการปฏิรูปทางการเมือง ล้วนแล้วแต่เกิดภาวะทางตัน อัดอั้น เกือบเข้าตาจน จนทำให้ประชาชนและทุกอณูของสังคม สะดุ้ง ตื่น หันมามองทางแก้ปัญหาว่า สุดท้ายต้องระเบิดทางตันด้วยการปฏิรูปการเมืองเท่านั้น

ภาวะเช่นนี้ก็เหมือนสภาพเมืองไทยที่เป็นอยู่ ไม่รู้หนทางไป จำเป็นต้องเดินหน้าปฏิรูปถึงจะตีฝ่าออกจากหลุมดำวังวนที่เป็นอยู่

ถ้าพ้นสภาพเช่นนี้ ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนคงไม่ใช่การปฏิรูปทางการเมือง

แต่ส่อเค้าเป็นการแบ่งเค้ก ต่อรอง จัดสรรผลประโยชน์กันเสียมากกว่า