เอาให้ชัด! ทำไม AIS เลือกบุก สปป.ลาว ผ่าน SHEN เริ่มเกมขยายอาณาจักรโทรคมนาคมภูมิภาค

เงินลงทุน 1,463 ล้านบาท อาจไม่ใช่ตัวเลขที่ใหญ่ที่สุดสำหรับบริษัทโทรคมนาคมขนาดใหญ่ อย่าง “บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ ADVANC หรือที่รู้จักในชื่อ AIS”

 

แต่ดีลนี้มีความหมายมากกว่าการเพิ่มสินทรัพย์ในพอร์ต เพราะเป็นการเปิดทางให้ AIS ขยายธุรกิจโทรคมนาคมออกไปนอกประเทศไทย ผ่านบริษัทที่มีฐานธุรกิจอยู่ใน “สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว หรือ สปป.ลาว” และมีบริการครอบคลุมตั้งแต่โทรศัพท์มือถือ อินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ ตลอดจนบริการดิจิทัล

 

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียง AIS จะซื้อหุ้นในราคาถูกและเหมาะสมหรือไม่ แต่คือเหตุใดบริษัทจึงเลือกลงทุนผ่านโครงสร้างดังกล่าว และจะทำอย่างไรให้เงินลงทุนก้อนนี้สร้างผลตอบแทนได้อย่างยั่งยืน

 

ทำไม AIS ขยายธุรกิจผ่าน SHEN

ข้อมูลจากเอกสารที่ ADVANC แจ้งตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ระบุว่า คณะกรรมการบริษัทมีมติอนุมัติให้ “บริษัท เอไอเอส อินเตอร์ เวนเจอร์ จำกัด หรือ AIV” ซึ่งเป็นบริษัทย่อย เข้าซื้อหุ้น Shenington Investments Pte. Ltd. (SHEN) สัดส่วน 49% จาก Asia Mobile Holdings Pte. Ltd. (AMH)

 

พร้อมรับโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาเงินกู้ที่ AMH ให้แก่ SHEN รวมมูลค่า 43.35 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,463 ล้านบาท

 

โดยใช้กระแสเงินสดภายในเป็นแหล่งเงินทุน คาดว่าธุรกรรมจะแล้วเสร็จภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2569 ทั้งนี้ ณ วันที่เปิดเผยข้อมูล ยังต้องดำเนินการตามเงื่อนไขและได้รับความยินยอมที่เกี่ยวข้องก่อน

 

 

เบื้องหลังดีลนี้ คือ การเข้าไปลงทุนในธุรกิจโทรคมนาคมของ สปป.ลาว ผ่านบริษัทโฮลดิ้งในสิงคโปร์ โดย SHEN ถือหุ้น 49% ใน Lao Telecommunication Public Company (LTC) ขณะที่รัฐบาลลาวถือหุ้น LTC อีก 51%

LTC ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ตั้งแต่ 3G ถึง 5G อินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์และไฟเบอร์ บริการลูกค้าองค์กรและภาครัฐ รวมถึงบริการกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์และการชำระเงินดิจิทัล

 

โครงสร้างดังกล่าวทำให้ AIS สามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในธุรกิจโทรคมนาคมของลาวผ่านการลงทุนใน SHEN โดยไม่จำเป็นต้องเข้าซื้อหุ้น LTC โดยตรงทั้งหมด

 

หากมองในเชิงกลยุทธ์ โอกาสสำคัญอยู่ที่การต่อยอดความเชี่ยวชาญด้านโทรคมนาคมและเทคโนโลยีของ AIS ไปสู่ธุรกิจที่มีฐานลูกค้าและโครงข่ายอยู่แล้ว ทั้งการพัฒนาโครงข่าย การขยายบริการดิจิทัล การเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน และการบริหารต้นทุน

อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ชัดว่า การถือหุ้น SHEN 49% ซึ่งถือหุ้น LTC อีก 49% หมายถึงสัดส่วนผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจทางอ้อมใน LTC ประมาณ 24.01% ก่อนพิจารณาสิทธิพิเศษหรือข้อตกลงอื่นตามสัญญา ไม่ใช่การถือหุ้น LTC โดยตรง 49%

นี่จึงเป็นการลงทุนที่ต้องประเมินทั้งศักยภาพของธุรกิจปลายทางและโครงสร้างการลงทุนที่อยู่ระหว่าง AIS กับ LTC
 

 

เงิน 1,463 ล้านบาท ซื้ออะไรบ้าง?

อีกประเด็นที่ต้องทำความเข้าใจ คือ มูลค่า 43.35 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 1,463 ล้านบาท ไม่ใช่ราคาซื้อหุ้นเพียงอย่างเดียว แต่รวมการรับโอนสิทธิเรียกร้องตามสัญญาเงินกู้ด้วย

รายละเอียดนี้มีความสำคัญ เพราะผลตอบแทนจากการลงทุนจะไม่ได้ขึ้นอยู่กับมูลค่าหุ้นที่ซื้อมาเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับเงื่อนไขของสิทธิเรียกร้องเงินกู้ ภาระหนี้ของ SHEN ตลอดจนความสามารถในการชำระดอกเบี้ยและคืนเงินต้น

กล่าวอีกนัยหนึ่ง การประเมินความคุ้มค่าของดีลต้องตอบให้ได้ว่า เงินลงทุนส่วนที่เป็นหุ้นจะสร้างกำไรและมูลค่าเพิ่มได้เท่าไหร่ ขณะที่เงินลงทุนส่วนที่เกี่ยวข้องกับเงินกู้จะให้ผลตอบแทนภายใต้ความเสี่ยงระดับใด

หากพิจารณาเฉพาะยอดเงินลงทุนโดยไม่แยกองค์ประกอบเหล่านี้ อาจยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าดีลมีความคุ้มค่ามากน้อยแค่ไหน

 

เปิดงบ SHEN ขาดทุนต่อเนื่อง 

แม้ธุรกิจโทรคมนาคมในลาวจะเปิดโอกาสให้ต่อยอดบริการดิจิทัลได้ แต่ข้อมูลทางการเงินย้อนหลังของ SHEN สะท้อนว่าการลงทุนครั้งนี้ไม่ได้ปราศจากความท้าทาย

SHEN มีผลขาดทุนสุทธิ 9.90 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2566 ก่อนลดลงเหลือ 1.63 ล้านดอลลาร์ในปี 2567 และขาดทุนเพิ่มเป็น 2.23 ล้านดอลลาร์ในปี 2568 ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าธุรกิจโทรคมนาคม LTC ขาดทุนด้วย เพราะ SHEN เป็นบริษัทโฮลดิ้งที่รับรู้ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุน และมีค่าใช้จ่ายทางการเงินของตัวเอง

ในปี 2568 SHEN รับรู้ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสีย 11.75 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่มีค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยเงินกู้ระยะยาวจากผู้ถือหุ้น 7.60 ล้านดอลลาร์ และค่าใช้จ่ายอื่น 5.93 ล้านดอลลาร์ ส่งผลให้บริษัทยังมีผลขาดทุนสุทธิ

เมื่อพิจารณาฐานะการเงิน พบว่าสินทรัพย์รวมของ SHEN เพิ่มจาก 134.66 ล้านดอลลาร์ในปี 2566 เป็น 139.87 ล้านดอลลาร์ในปี 2568 ขณะที่หนี้สินรวมเพิ่มจาก 107.95 ล้านดอลลาร์เป็น 119.57 ล้านดอลลาร์ และส่วนของผู้ถือหุ้นลดจาก 26.71 ล้านดอลลาร์เหลือ 20.30 ล้านดอลลาร์

ภาพดังกล่าวทำให้การบริหาร SHEN เป็นโจทย์สำคัญของการลงทุนครั้งนี้ เพราะแม้ธุรกิจปลายทางจะสร้างส่วนแบ่งกำไรได้ แต่ภาระดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายของบริษัทโฮลดิ้งก็อาจลดทอนผลตอบแทนที่เหลือถึงผู้ถือหุ้น

ดังนั้น สิ่งที่ต้องติดตามหลังธุรกรรมเสร็จสมบูรณ์ คือ AIS จะสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของกลุ่มธุรกิจ ลดต้นทุนทางการเงิน หรือสร้างรายได้ใหม่จากบริการดิจิทัลได้มากน้อยเพียงใด

 

 

ถือหุ้น 49% ต้องสร้างมูลค่า

ภายหลังธุรกรรม AIV จะถือหุ้น SHEN 49% ส่วน “บริษัท กัลฟ์ สเปซ เทคโนโลยี จำกัด (GST)” ถือหุ้น 51% 

แม้ AIV จะไม่ได้ถือหุ้นเสียงข้างมาก แต่มีสิทธิเสนอชื่อกรรมการ SHEN ได้ 3 คนจากทั้งหมด 7 คน พร้อมสิทธิเข้าถึงข้อมูลทางการเงินและการดำเนินงาน ตลอดจนสิทธิให้ความเห็นชอบในเรื่องสำคัญตามขอบเขตที่กำหนดไว้ในสัญญาระหว่างผู้ถือหุ้น

สิทธิเหล่านี้มีความสำคัญต่อความสามารถในการกำกับดูแลและติดตามผลการดำเนินงานของ SHEN แต่ไม่ได้หมายความว่า AIV จะมีอำนาจควบคุมบริษัทโดยลำพัง เพราะยังต้องอยู่ภายใต้โครงสร้างการถือหุ้นและเงื่อนไขในสัญญาที่เกี่ยวข้อง

สำหรับดีลนี้ยังมีมิติด้านธรรมาภิบาล เนื่องจาก ADVANC และ GST มี บริษัท กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) หรือ GULF เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ร่วมกัน จึงเข้าข่ายรายการที่เกี่ยวโยงกันตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง โดยรายการมีขนาด 2.80% ของมูลค่าสินทรัพย์สุทธิของ ADVANC และคณะกรรมการพิจารณาอนุมัติโดยไม่รวมกรรมการที่มีส่วนได้เสีย

อย่างไรก็ดี มาตรการป้องกันความขัดแย้งทางผลประโยชน์ไว้ด้วย เช่น การงดออกเสียงของกรรมการที่มีส่วนได้เสีย การเปิดเผยส่วนได้เสีย และข้อกำหนดเกี่ยวกับการแข่งขันในธุรกิจโทรคมนาคมในลาว

ประเด็นที่ควรติดตามต่อไปจึงไม่ใช่เพียงโครงสร้างผู้ถือหุ้น แต่รวมถึงการดำเนินงานตามสิทธิของผู้ถือหุ้น การเปิดเผยข้อมูล และการกำกับดูแลให้ผลประโยชน์ของบริษัทเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

 

ความสำเร็จ วัดจากผลตอบแทน 

 

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของการลงทุนครั้งนี้ไม่ได้วัดจากการที่ AIS สามารถเข้าถือหุ้น SHEN ได้สำเร็จภายในกำหนดเวลาเท่านั้น แต่ต้องวัดจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น

 

ตัวชี้วัดสำคัญ ได้แก่ ความสามารถในการสร้างกำไรและกระแสเงินสดของธุรกิจที่ลงทุนอยู่ การบริหารต้นทุนและภาระดอกเบี้ยของ SHEN ผลตอบแทนที่ได้รับจริงเมื่อเทียบกับเงินลงทุน ตลอดจนความสามารถในการต่อยอดบริการโทรคมนาคมและดิจิทัลในตลาดลาว

 

ขณะเดียวกัน นักลงทุนควรติดตามความคืบหน้าของธุรกรรม เงื่อนไขการรับโอนสิทธิเรียกร้องเงินกู้ ผลการดำเนินงานหลังเข้าลงทุน และการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับผลตอบแทนอย่างต่อเนื่อง

 

 

ดีล 1,463 ล้านบาทครั้งนี้ เป็นการเดิมพันกับศักยภาพการเติบโตของธุรกิจโทรคมนาคมในภูมิภาค ผ่านการลงทุนในบริษัทที่มีโครงสร้างทางการเงินและผู้ถือหุ้นหลายชั้น

 

โจทย์ใหญ่ของ AIS คือการทำให้ความเชี่ยวชาญด้านโทรคมนาคมและเทคโนโลยีกลายเป็นมูลค่าเพิ่มที่จับต้องได้ ขณะที่ SHEN ต้องพิสูจน์ว่าสามารถบริหารภาระทางการเงินและเปลี่ยนส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุนให้กลายเป็นผลตอบแทนที่ยั่งยืนได้จริง

 

เพราะท้ายที่สุด การลงทุนที่ดีไม่ได้จบลงเมื่อเซ็นสัญญาหรือโอนเงินครบ แต่ต้องพิสูจน์ด้วยกำไร กระแสเงินสด และผลตอบแทนที่คุ้มค่ากับความเสี่ยงที่รับไว้.