รู้เฟื่องเรื่องกฎหมายการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ (ตอนที่ 3)

เรามาดูกฎหมายการค้าการลงทุนระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายภายในประเทศไทยว่ามีกฎหมายฉบับใดบ้างกันต่อนะครับ

ฉบับที่แล้วผมนำเสนอผลจากข้อตกลงกับ WTO ว่าทำให้รัฐบาลไทยได้มีการปรับปรุงกฎหมายหลายเรื่อง เช่น การปรับปรุงกฎหมายภายใน เช่น การปรับปรุงกฎหมายประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว การเตรียมความพร้อมของตลาดภายในของธุรกิจการเงิน หลักทรัพย์ แผนพัฒนาระบบเศรษฐกิจของธุรกิจคมนาคม และการแก้ไขสนธิสัญญาไมตรีระหว่างไทยและสหรัฐอเมริกา รวมทั้งการปรับปรุงกระบวนการยุติธรรมในการจัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ เพื่อให้สอดรับกับข้อตกลงระหว่างประเทศ กฎเกณฑ์ของ WTO

องค์กรต่อไปที่จะมีผล คือ 2.คณะกรรมาธิการสหประชาชาติว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศ (United Nations Commission on International Trade Law : UNCITRAL) ถือว่าเป็นองค์กรที่ UN มอบหมายให้จัดทำร่างกฎหมายการค้าระหว่างประเทศให้มีความสอดคล้องกลมกลืนและเป็นเอกเทศ กฎเกณฑ์และกฎหมายแม่แบบและอนุสัญญาที่ UNCITRAL จัดตั้งมีหลายเรื่อง เช่น การขนส่งระหว่างประเทศ การพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ การระงับข้อพิพาท โดยประเทศไทยก็ได้นำมาใช้ในการปรับปรุง พ.ร.บ.ธุรกิจอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 รวมทั้งกฎเกณฑ์ของการไกล่เกลี่ยและอนุญาโตตุลาการด้วย

3. หอการค้าระหว่างประเทศ (International Chamber of Commerce : ICC) เป็นองค์กรเอกชนระหว่างประเทศซึ่งได้จัดทำกฎเกณฑ์การค้าหลายฉบับ อันเป็นที่มาของสัญญามาตรฐานในการค้าระหว่างประเทศ เช่น

l Incoterm (2000) เป็นกฎเกณฑ์ทางการค้าเรื่องซื้อขายระหว่างประเทศ

l Uniform Rules for Collection หรือ URC (1995) เป็นกฎเกณฑ์สำหรับผู้ประกอบการและธนาคารที่ให้บริการการชำระเงินค่าสินค้าระหว่างประเทศโดยวิธีตั๋วแลกเงินเรียกเก็บ อันเป็นวิธีการในการชำระราคาวิธีหนึ่งที่มีความสำคัญในเรื่องการซื้อขายระหว่างประเทศ

l Uniform Custom and Practice for Documentary Credit หรือ UCP (1993) เรื่องการชำระเงินด้วย L/C

l Rules of Conciliation and Arbitration การทำอนุญาโตตุลาการและหลักเกณฑ์การประนอมข้อพิพาท

นอกจากนี้ ประเทศไทยก็ยังเข้าลงนาม ไม่ว่าจะเป็นอนุสัญญาว่าด้วยการระงับการลงทุนระหว่างรัฐและชนชาติอื่น 1965 ซึ่งประเทศไทยลงนามแต่มิได้ให้สัตยาบัน และรัฐบาลไทยอาจทำข้อตกลงทวิภาคีกับแต่ละประเทศ โดยอยู่ภายใต้อนุสัญญานี้เพื่อที่จะสร้างความเชื่อมั่นแก่นักลงทุนต่างประเทศว่าจะได้รับความคุ้มครอง ในอดีตรัฐบาลไทยได้ถูกนักลงทุนประเทศเยอรมนีฟ้องร้องเกี่ยวกับความคุ้มครองของนักลงทุนตามอนุสัญญาฉบับนี้ในคดีทางยกระดับดอนเมืองโทลล์เวย์ และรัฐบาลไทยแพ้คดีในชั้นอนุญาโตตุลาการ โดยอนุญาโตตุลาการได้วินิจฉัยว่าประเทศไทยจะอ้างเรื่องไม่ได้ให้สัตยาบันและไม่มีกฎหมายภายในไม่ได้ รัฐบาลไทยต้องถูกผูกพันโดยหลักสุจริต จึงต้องดูว่ารัฐบาลไทยจะดำเนินการอย่างไรต่อไป

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังเป็นภาคีของอนุสัญญากรุงนิวยอร์กเกี่ยวกับการบังคับตาม “อนุญาโตตุลาการระหว่างประเทศ” ที่สามารถบังคับใช้ได้ในประเทศไทย อนุสัญญาดังกล่าวเป็นกฎเกณฑ์ทั่วๆ ไปเกี่ยวกับการค้าการลงทุนระหว่างประเทศ ซึ่งนักกฎหมายและผู้ประกอบการต้องศึกษา

ผู้สนใจเรื่องการค้าระหว่างประเทศอาจหาอ่านเพิ่มเติมได้จากหนังสือ 4 เล่ม ดังนี้

(1) “กฎหมายและการปฏิบัติเกี่ยวกับการค้าระหว่างประเทศ” โกศล ฉันธิกุล วิญญูชน 2547

(2) “คำอธิบายกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ” ชวลิต อัตถศาสตร์ สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา 2553

(3) “กฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลเกี่ยวกับกฎหมายธุรกิจระหว่างประเทศ ศาสตราจารย์คนึง ฦาไชย วิญญูชน 2541

(4) “บทบาทของกฎหมายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ” ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย วิญญูชน 2553