คลัง เดินหน้าคุมค้าทองทั้งระบบ เชื่อมข้อมูลเงิน-ทอง สกัดทุนเทา ย้ำภาษีแค่เครื่องมือตามรอยเงิน

ถือเป็นอีกประเด็นที่ต้องจับตา เมื่อภาครัฐเดินหน้าจัดระเบียบการค้าทองคำทั้งระบบ หลังพบช่องว่างทั้งการขาดหน่วยงานกำกับดูแลโดยตรงและข้อจำกัดด้านข้อมูลธุรกรรม โดยกระทรวงการคลังเตรียมเชื่อมโยงข้อมูล “เงินกับทอง” เพื่อให้เห็นเส้นทางการเงินชัดขึ้น พร้อมศึกษาหลายเครื่องมือ รวมถึงภาษี เพื่อสกัดการใช้ธุรกิจทองคำเป็นช่องทางหมุนเงินหรือฟอกเงิน

ล่าสุด นายวินิจ วิเศษสุวรรณภูมิ ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) เปิดเผยว่า กระทรวงการคลังอยู่ระหว่างหาแนวทางกำกับดูแลการค้าทองคำทั้งระบบ โดยรับฟังความคิดเห็นจากทุกฝ่าย เพื่อให้การค้าทองมีความโปร่งใสมากขึ้น ขณะเดียวกันต้องไม่สร้างภาระจนกระทบการดำเนินธุรกิจตามปกติ โดยประเด็นสำคัญที่รัฐต้องการแก้คือ การป้องกันไม่ให้กลุ่มสแกมเมอร์ หรือทุนเทาใช้ธุรกิจทองคำเป็นช่องทางหมุนเงินหรือฟอกเงินที่ไม่สามารถตรวจสอบที่มาได้
 

"ปัญหาของตลาดทองคำที่ต้องเร่งแก้มีอยู่ 2 มิติ  มิติหนึ่งคือ ปัจจุบันยังไม่มีหน่วยงานที่กำกับดูแลธุรกิจทองคำโดยตรง สองคือ ภาครัฐยังขาดเครื่องมือในการเข้าถึงข้อมูลธุรกรรมได้อย่างครบถ้วน ทำให้การติดตามเส้นทางเงินและการเชื่อมโยงธุรกรรมจากต้นทางไปถึงปลายทางทำได้ไม่เต็มที่ เพราะสิ่งที่เราต้องการคือ ความมั่นใจว่าที่มาที่ไปการเทรดเงินมาจากไหน เงินเข้าออกกันยังไง แล้วหลุดไปถึงทองมั้ย ซึ่งตอนนี้เรากำลังอยู่ระหว่างศึกษาแนวทางเพื่อดูทั้งระบบอยู่" 

นายวินิจ กล่าวว่า แนวทางของกระทรวงการคลังคือ การเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายระบบ หรือ “Connect the Dots” เพื่อให้เห็นภาพการเคลื่อนไหวของเงินได้ครบขึ้น โดยที่ผ่านมา ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้ออกหลักเกณฑ์บางส่วนตามแนวทางที่ภาครัฐกำหนดแล้ว ขณะที่ สศค.กำลังลงรายละเอียดเพิ่มเติม เพื่อให้การกำกับดูแลครอบคลุมมากขึ้น

สิ่งที่อยู่ระหว่างพิจารณาไม่ได้มองเฉพาะธุรกรรมการซื้อขายทองคำ แต่จะดูตั้งแต่ที่มาของเงิน การไหลเข้าออกของเงิน ไปจนถึงการส่งมอบทองคำ รวมถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับทองคำแท่งและการนำเข้า เพื่อให้สามารถตรวจสอบได้ว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นมีเงินและทองอยู่จริงหรือไม่ และเงินที่ใช้ซื้อขายมาจากแหล่งใด

ทั้งนี้ การกำกับดูแลทองคำมีความแตกต่างจากกรอบของสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ที่มีเครื่องมือในการติดตามธุรกรรมเงินสดและธุรกรรมตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ขณะที่สิ่งที่กระทรวงการคลังต้องการเพิ่มเติมคือ ข้อมูลที่จะช่วยให้เห็นความเชื่อมโยงของ “เงินกับทอง” ได้ละเอียดขึ้น

สำหรับการกำกับดูแลการซื้อขายทองคำออนไลน์และหน้าร้านนั้น นายวินิจ กล่าวว่า ในทางปฏิบัติไม่สามารถแยกออกจากกันได้ง่าย เพราะธุรกรรมอาจเชื่อมโยงกันทั้งระบบ จึงต้องหารือกับผู้ประกอบการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนกำหนดแนวทางที่เหมาะสม โดยหลักการสำคัญคือ ต้องกำกับให้ได้ข้อมูลที่จำเป็น แต่ต้องรักษาสมดุลไม่ให้กระทบธุรกิจทองคำ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมสำคัญและได้รับความนิยมในประเทศไทย

สำหรับประเด็นภาษีทองคำ นายวินิจย้ำว่า เป้าหมายหลักไม่ใช่การหารายได้เข้ารัฐหรือเก็บเงินจากประชาชน โดยภาษีเป็นเพียงหนึ่งในเครื่องมือที่อาจใช้เพื่อให้ภาครัฐเข้าถึงข้อมูลธุรกรรมและนำมาใช้ในการกำกับดูแลการค้าทองคำให้โปร่งใสและตรวจสอบเส้นทางเงินได้มากขึ้น

"ไม่อยากให้สังคมกังวลเรื่องภาษี เพราะอาจเข้าใจว่ารัฐต้องการหารายได้ ทั้งที่ความจริงเป็นคนละประเด็น ขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปสุดท้ายเรื่องการจัดเก็บภาษีธุรกิจเฉพาะกับการซื้อขายทองคำ โดยอยู่ระหว่างการหาแนวทางกำกับดูแลการค้าทองคำทั้งระบบ ภาษีเป็นแค่หนึ่งในเครื่องมือ แต่ภาษีทำให้เรารู้ข้อมูลธุรกรรม ซึ่งมันมีอีกหลายเครื่องมือ เพราะฉะนั้นในภาพใหญ่การกำกับดูแลสำคัญกว่า" 

ทั้งนี้ ขณะนี้ สศค.อยู่ระหว่างจัดทำแนวทางและรายละเอียดร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยต้องการให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนมากขึ้น ก่อนกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน และจะเร่งดำเนินการให้เร็วที่สุด โดยยังต้องพิจารณาให้รอบด้านว่าการกำกับรูปแบบใดจะช่วยปิดช่องโหว่ได้จริง โดยไม่ทำให้ธุรกิจทองคำได้รับผลกระทบเกินความจำเป็น