เอกชนห่วงแรงงานไทยไม่ทันโลก AI จี้รัฐเร่งอัปสกิลรับคลื่นลงทุน

กระแสการลงทุนด้าน AI ที่กำลังหลั่งไหลเข้ามาในหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจจะเติบโตโดยอัตโนมัติ เพราะแม้ไทยจะมีจุดแข็งทั้งที่ดิน ระบบไฟฟ้า และแหล่งน้ำ ซึ่งเหมาะสำหรับการตั้ง Data Center หรือ "โรงงาน ที่ใช้ AI" แต่คำถามสำคัญคือ คนไทยจะได้ประโยชน์จากการลงทุนเหล่านี้มากแค่ไหน

 

โจทย์ของประเทศวันนี้จึงไม่ใช่แค่ดึงนักลงทุนเข้ามา แต่ต้องทำให้การลงทุนสร้างงาน สร้างทักษะ และสร้างธุรกิจของคนไทยไปพร้อมกัน ไม่เช่นนั้น ไทยอาจเป็นเพียง "เจ้าของที่ดิน" ที่ให้ต่างชาติเช่าพื้นที่ แต่ไม่ได้เป็นเจ้าของมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น

 

แรงงานไทย...โจทย์ใหญ่ที่รอไม่ได้

อีกด้านหนึ่ง ประเทศไทยกำลังเผชิญปัญหาขาดแคลนแรงงานจากโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลง หลังอัตราการเสียชีวิตสูงกว่าการเกิดต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้กำลังแรงงานลดลงเรื่อย ๆ

 

 

ดร.พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานกรรมการหอการค้าไทย และสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนแรงงานอย่างหนัก เนื่องจากโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไป โดยพบว่าในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา อัตราการเสียชีวิตนั้นสูงกว่าอัตราการเกิด ทำให้กำลังแรงงานในอนาคตลดน้อยลง

 

รวมถึงภาพลักษณ์ของแรงงานรุ่นใหม่ที่มีความน่ากังวลในหลายด้านเช่น ค่านิยมในการทำงาน บางรายมีลักษณะ "งานหนักไม่เอา งานเบาไม่สู้" แรงงานจำนวนหนึ่งต้องการทำงานที่สบายกว่า เช่น การขายของออนไลน์ หรือการรอคอยรายได้ที่หามาได้ง่าย ๆ โดยขาดความตระหนักในการพัฒนาตนเอง

 

อีกทั้งแรงงานไทยส่วนใหญ่ยังขาดทักษะที่จำเป็นต่อโลกยุคใหม่ โดยเฉพาะทางด้านภาษาและเทคโนโลยี ซึ่งจะทำให้เสียเปรียบในการแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้าน

 

จากปัญหาคุณภาพและทัศนคติของแรงงานไทย ทำให้ไทยมีความจำเป็นต้องพึ่งพาต่างชาติใน 2 ระดับ คือ

• ระดับแรงงานทั่วไป ต้องนำเข้า "แรงงานต่างด้าว" เข้ามาทำงานหนักที่คนไทยไม่ยอมทำ
• ระดับผู้เชี่ยวชาญ ในโครงการลงทุนขนาดใหญ่ (เช่น โครงการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI) บริษัทต่างชาติจำเป็นต้องขออนุมัตินำ "ผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศ" เข้ามาทำงาน เพราะคนไทยยังไม่มีความรู้ความเชี่ยวชาญเพียงพอในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง

 

แรงงานในภาคเกษตรอ่อนแอสุด

ทั้งนี้ ดร.พจน์ ยังฉายภาพว่า แรงงานในภาคเกษตรถือเป็นกลุ่มใหญ่ของประเทศ ที่มีประมาณ 10 ล้านคน แต่คนกลุ่มนี้ยังมีความ "อ่อนแอ" เนื่องจากไม่มีรายได้ที่เพียงพอและไม่มีกำลังซื้อ 

 

ดร.พจน์จึงเสนอว่าจำเป็นต้องมี การปฏิรูปภาคเกษตรครั้งใหญ่ เพื่อยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนกลุ่มนี้ ไม่อย่างนั้นเศรษฐกิจฐานรากก็จะไม่สามารถขับเคลื่อนไปได้

 

ดร.พจน์ กล่าว่า เพื่อให้แรงงานไทยอยู่รอดได้ในยุคที่เทคโนโลยี AI และ Robot เข้ามามีบทบาทมากขึ้น  แรงงานต้องรีบปรับตัวและเพิ่มพูนทักษะใหม่ ๆ ให้ทันกับความต้องการของโลกที่เปลี่ยนไป

 

ภาครัฐควรมีเงื่อนไขบีบให้บริษัทต่างชาติที่เข้ามาลงทุน ต้องสร้างห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) และร่วมทุนกับคนไทย เพื่อให้เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้และสร้างงานที่มีคุณภาพให้กับคนไทย

 

รัฐบาลและข้าราชการต้องทำงานเชิงรุกในลักษณะ "ทีมไทยแลนด์" เพื่อสนับสนุนให้เกิดการพัฒนาแรงงานและภาคธุรกิจอย่างจริงจัง

 

ก้าวข้ามบทบาท "เจ้าของที่ดิน" (Landlord)

ด้านนายบุรินทร์ อดุลวัฒนะ กรรมการผู้จัดการ และ Chief Economist บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด กล่าวว่า ประเทศไทยมีข้อได้เปรียบในด้านโครงสร้างพื้นฐาน (Infrastructure) สำหรับ Data Center เนื่องจากมีทั้งที่ดิน น้ำ และไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม บทเรียนจากต่างประเทศ เช่น มาเลเซีย เริ่มแสดงให้เห็นว่าการปล่อยให้ AI Factory เข้ามาใช้ทรัพยากรเพียงอย่างเดียวโดยไม่สร้างประโยชน์ให้คนในประเทศนั้นไม่เพียงพอ

 

ทั้งนี้ นายบุรินทร์ มองว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องมีการวางแผนเชิงรุก โดยกำหนดเงื่อนไขแก่ผู้ลงทุนว่า หากต้องการรับสิทธิประโยชน์ทางภาษี จะต้องมีการ "จ้างแรงงาน" ในสัดส่วนที่กำหนด และต้องมีการ "ผลิต Supply Chain" ภายในประเทศร่วมด้วย หากผู้ลงทุนไม่สามารถทำตามเงื่อนไขด้านการสร้างงานและเศรษฐกิจในท้องถิ่นได้ ก็อาจต้องมีการยึดคืนสิทธิประโยชน์ทางภาษี

 

นอกจากนี้ แรงงานไทยต้องเตรียมพร้อมเพื่อรองรับการขยายตัวของ AI ในภาคการผลิตและการทำงานจริง ซึ่ง AI จะเข้ามาเป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมต่าง ๆ

 

สุดท้ายแล้ว โจทย์ใหญ่ของประเทศไทยไม่ใช่แค่การดึงดูด Data Center เข้ามาตั้ง แต่คือการใช้โอกาสนี้เป็นเครื่องมือในการบังคับให้เกิดการ อัปสกิลแรงงานไทย และการ ปรับระบบการศึกษา ให้เน้นไปที่การประยุกต์ใช้ AI ในอุตสาหกรรมที่ไทยเชี่ยวชาญ เพื่อเปลี่ยนบทบาทจาก "ผู้ให้เช่าทรัพยากร" ไปสู่ "ผู้เล่นสำคัญในห่วงโซ่คุณค่าของ AI" อย่างแท้จริง

 

ข้อมูลจากงานสัมมนา : "WINNING IN TRADE UNDER THE NEW WORLD ORDER: การค้าที่ต้องชนะ ในกติกาโลกใหม่" ซึ่งจัดโดยกรมการค้าต่างประเทศ (DFT) ร่วมกับ เนชั่น กรุ๊ป รวบรวมโดย โพสต์ทูเดย์