EU จ่อคุมเข้มภาษีคาร์บอนนำเข้า หนุนการลงทุนสีเขียวระยะยาว

สหภาพยุโรป (EU) เดินหน้าตอกย้ำความเป็นผู้นำด้านนโยบายสิ่งแวดล้อมโลก หลังรัฐมนตรีเศรษฐกิจของประเทศสมาชิกบรรลุข้อตกลงให้จำกัดเงื่อนไขการระงับการจัดเก็บภาษีคาร์บอนสำหรับสินค้านำเข้า ซึ่งถือเป็นความเคลื่อนไหวสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุนและภาคอุตสาหกรรมที่กำลังเร่งเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

 

มติดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากประเทศสมาชิกส่วนใหญ่ แม้ว่าจะมีบางประเทศ ได้แก่ สโลวาเกีย โรมาเนีย และลิทัวเนีย ที่ไม่สนับสนุนข้อเสนอดังกล่าวก็ตาม

 

ภาษีคาร์บอนนำเข้าของสหภาพยุโรป หรือ Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) เป็นมาตรการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการผลิตสินค้านำเข้าจากต่างประเทศ โดยครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรมสำคัญ เช่น ปุ๋ย เหล็ก ซีเมนต์ และสินค้าใช้พลังงานสูงประเภทอื่น

 

นโยบายดังกล่าวถือเป็นมาตรการแรกของโลกที่นำต้นทุนด้านคาร์บอนมาใช้กับสินค้านำเข้า โดยมีเป้าหมายปกป้องผู้ประกอบการในยุโรปจากการแข่งขันของสินค้าราคาถูกที่ผลิตด้วยกระบวนการปล่อยมลพิษสูงจากประเทศนอกสหภาพยุโรป

 

ก่อนหน้านี้ คณะกรรมาธิการยุโรปเสนอให้มีอำนาจระงับการจัดเก็บภาษีคาร์บอนชั่วคราว หากเกิด “สถานการณ์ร้ายแรงและไม่คาดคิด” ที่ส่งผลให้ราคาสินค้าปรับตัวสูงขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอดังกล่าวถูกคัดค้านจากทั้งภาคธุรกิจและหลายประเทศสมาชิก เนื่องจากมองว่าสร้างความไม่แน่นอนให้กับการลงทุนด้านเทคโนโลยีสะอาด

 

ผู้ประกอบการจำนวนมากให้เหตุผลว่า การลงทุนเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนจะสามารถแข่งขันได้ก็ต่อเมื่อสินค้านำเข้าที่ปล่อยมลพิษสูงยังคงถูกเรียกเก็บภาษีคาร์บอนอย่างต่อเนื่อง หากมีการยกเว้นหรือระงับบ่อยครั้ง จะทำให้แรงจูงใจในการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อมลดลง

 

ตามร่างข้อตกลงที่รัฐมนตรีเศรษฐกิจเห็นชอบ คณะกรรมาธิการยุโรปจะสามารถเสนอระงับภาษีคาร์บอนนำเข้าได้เฉพาะในกรณีที่เข้าเกณฑ์ที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนเท่านั้น โดยหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญคือ ราคาของสินค้าที่เกี่ยวข้องต้องปรับตัวเพิ่มขึ้นมากกว่า 50% ภายในระยะเวลา 6 เดือน เมื่อเทียบกับราคาเฉลี่ยย้อนหลัง 10 ปี

 

แนวทางดังกล่าวจะทำให้การระงับมาตรการเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยากขึ้น และช่วยสร้างเสถียรภาพด้านนโยบายในระยะยาวสำหรับภาคธุรกิจ

 

อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอฉบับนี้ยังต้องเข้าสู่กระบวนการเจรจาร่วมระหว่างประเทศสมาชิกและรัฐสภายุโรป เพื่อกำหนดกฎเกณฑ์ฉบับสุดท้าย โดยสมาชิกรัฐสภายุโรปบางส่วนยังเสนอให้ลดทอน หรือแม้กระทั่งยกเลิกเงื่อนไขการระงับภาษีดังกล่าวออกไปทั้งหมด

 

นอกจากการจำกัดเงื่อนไขการระงับภาษีแล้ว สหภาพยุโรปยังมีแผนขยายขอบเขตของมาตรการ CBAM ให้ครอบคลุมสินค้าประเภทใหม่เพิ่มเติม โดยเฉพาะเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เช่น เครื่องซักผ้า รวมถึงชิ้นส่วนยานยนต์ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีห่วงโซ่อุปทานเชื่อมโยงกับการปล่อยคาร์บอนในระดับสูง

 

นักวิเคราะห์มองว่า การขยายขอบเขตภาษีคาร์บอนและการลดความยืดหยุ่นในการระงับมาตรการ จะช่วยเร่งให้ผู้ผลิตทั่วโลกปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น หากต้องการรักษาความสามารถในการแข่งขันในตลาดยุโรป

 

ขณะเดียวกัน ประเทศผู้ส่งออกสินค้าสู่ยุโรป โดยเฉพาะกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา อาจต้องเผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้นในการลงทุนด้านเทคโนโลยีสะอาดและระบบตรวจวัดการปล่อยคาร์บอน เพื่อหลีกเลี่ยงต้นทุนทางการค้าที่สูงขึ้นในอนาคต