คลังชี้ Dual Deficit ไม่น่าห่วง ไทยยังเนื้อหอม ดึงดูด FDI ลงทุนอุตสาหกรรมใหม่

นายสันติธาร เสถียรไทย กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการคลัง กล่าวถึงความกังวลต่อภาวะ “Dual Deficit” หรือการขาดดุลทั้งงบประมาณและดุลบัญชีเดินสะพัดพร้อมกัน ว่า ยังไม่ใช่เรื่องน่ากังวล หากมองลึกลงไปถึงสาเหตุของตัวเลขที่เกิดขึ้น เพราะเศรษฐกิจไทยกำลังอยู่ในช่วง เปลี่ยนผ่าน ไปสู่อุตสาหกรรมยุคใหม่

ที่ผ่านมา นักลงทุนบางส่วนเริ่มกังวลว่า หากไทยเผชิญภาวะ “ขาดดุลแฝด” หรือขาดดุลทั้งงบประมาณภาครัฐและดุลบัญชีเดินสะพัดต่อเนื่อง อาจกระทบความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติ จากเดิมที่ไทยเคยถูกมองเป็น “Safe Haven” หรือประเทศที่มีเสถียรภาพสูงจากการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดและเงินบาทแข็งค่า กลายเป็นประเทศที่มีความเสี่ยงมากขึ้น ทั้งในมุมเงินทุนไหลออกและความผันผวนของค่าเงินบาท 

"มองว่า Safe Haven ของไทยยังไม่ได้หายไป เพียงแต่ต้องแยกออกเป็น 2 มิติ คือ ด้านภูมิรัฐศาสตร์ และด้านเสถียรภาพทางการเงินในมุมภูมิรัฐศาสตร์ โดยไทยยังได้เปรียบ เพราะไม่มีความขัดแย้งกับประเทศใด ทำให้ยังสามารถดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ได้ต่อเนื่อง โดยเฉพาะการย้ายฐานการผลิตในอุตสาหกรรมใหม่เข้ามาไทย" นายสันติธาร

ส่วนอีกมุม คือด้านเสถียรภาพทางการเงิน แม้ดุลบัญชีเดินสะพัดจะเริ่มอ่อนแรงลง แต่ต้องพิจารณาว่าการขาดดุลในช่วงนี้เกิดจากอะไร และเป็นเพียงระยะสั้นหรือไม่ ทั้งนี้ สาเหตุสำคัญที่ทำให้ตัวเลขนำเข้าสูงขึ้น มาจากการลงทุนของต่างชาติในกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์, AI และอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งต้องนำเข้าเครื่องจักร ชิป และอุปกรณ์จำนวนมากในช่วงแรก เพื่อสร้างโรงงานและฐานการผลิตใหม่

“เศรษฐกิจไทยช่วงนี้อยู่ในจังหวะเปลี่ยนผ่านไปสู่อุตสาหกรรมใหม่ ทำให้ระยะแรกต้องนำเข้าเครื่องจักร ชิป และเทคโนโลยีจำนวนมาก เพื่อสร้างฐานการผลิต จึงเห็นตัวเลขนำเข้าสูงและดุลการค้าอ่อนลงชั่วคราว แต่เมื่อโรงงานเริ่มเดินเครื่องเต็มที่ ก็จะช่วยเพิ่มการผลิต การส่งออก และสร้างศักยภาพเศรษฐกิจในระยะยาว ถือเป็นการย่อตัวเพื่อเติบโต มากกว่าเป็นสัญญาณเศรษฐกิจอ่อนแอ”

นายสันติธาร ระบุว่า ปัจจุบันเริ่มเห็นผลบวกแล้ว จากตัวเลขส่งออกสินค้ากลุ่มเทคโนโลยีที่เติบโตระดับเลขสองหลัก (Double Digit) หลังโรงงานใหม่เริ่มเดินสายการผลิต ขณะเดียวกัน การนำเข้าสินค้าทุนจำนวนมากในรอบนี้ ส่วนใหญ่ใช้เงินลงทุนจากต่างประเทศ (FDI) โดยตรง จึงไม่ได้กระทบเสถียรภาพการเงินหรือเงินทุนสำรองของประเทศอย่างที่หลายฝ่ายกังวล

อีกปัจจัยที่กดดันดุลบัญชีเดินสะพัด คือราคาพลังงานโลกที่ยังอยู่ในระดับสูง เนื่องจากไทยเป็นผู้นำเข้าน้ำมันสุทธิรายใหญ่ของเอเชีย เมื่อราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น ต้นทุนนำเข้าก็สูงขึ้นตามทันที
 

นายสันติธาร มองว่า เรื่องนี้สะท้อนความจำเป็นที่ไทยต้องเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด หรือ Energy Transition เพื่อลดความเปราะบางด้านพลังงานในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ยอมรับว่าไทยยังมีสัดส่วนการนำเข้าสูงถึง 80-90% ในบางอุตสาหกรรมใหม่ เพราะยังผลิตชิ้นส่วนไฮเทคเองไม่ได้ จึงเป็นโจทย์สำคัญที่รัฐบาลต้องเร่งสร้าง Local Supply Chain และผลักดันการถ่ายทอดเทคโนโลยี เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมใหม่และสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศได้มากขึ้น

ส่วนภาคท่องเที่ยว แม้รายได้ยังไม่กลับไปเท่าก่อนโควิด แต่ถือเป็นโอกาสในการปรับสมดุลเศรษฐกิจ จากเดิมที่ภาคท่องเที่ยวเติบโตมากจนทำให้เงินบาทแข็งและกระทบความสามารถแข่งขันของภาคการผลิต หรือที่เรียกว่า Dutch Disease ทั้งนี้ ไทยควรปรับจากการเน้นจำนวนนักท่องเที่ยว มาเป็นการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพที่สร้างรายได้ต่อหัวสูงขึ้นแทน

ทั้งนี้ สิ่งที่ต้องจับตาจริงๆ คือ หากผ่านไปหลายปีแล้วไทยยังไม่สามารถสร้างห่วงโซ่อุปทานในประเทศ เพิ่มมูลค่าอุตสาหกรรม หรือถ่ายทอดเทคโนโลยีได้จริง จนยังต้องพึ่งพาการนำเข้าสูงเหมือนเดิม แบบนั้นจึงจะเริ่มเป็นสัญญาณน่ากังวลต่อเศรษฐกิจไทยในระยะยาว