TDRI ชี้สงครามฉุด GDP ไทย 0.2-0.5% น้ำมัน 100 ดอลลาร์ เสี่ยงศก.โตต่ำ เงินเฟ้อพุ่ง
นักวิชาการ TDRI ประเมินวิกฤตตะวันออกกลางระยะสั้น กระทบศก.ไทย 0.2-0.5% เตือนหากราคาน้ำมันโลกแตะ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลนาน เสี่ยงศก.โตต่ำ-เงินเฟ้อพุ่ง แนะรัฐเร่งคุมราคาสินค้า-ดันพลังงานสะอาดรับมือ
KEY
POINTS
- TDRI ประเมินว่าความขัดแย้งในตะวันออกกลางอาจส่งผลกระทบต่อ GDP ของไทยประมาณ 0.2-0.5% หากสถานการณ์คลี่คลายในระยะสั้น
- หากสงครามยืดเยื้อและราคาน้ำมันดิบพุ่งสูงเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นเวลานาน เศรษฐกิจไทยมีความเสี่ยงที่จะเผชิญภาวะเติบโตต่ำแต่เงินเฟ้อสูง (Stagnation)
- ผลกระทบหลักจะส่งผ่านราคาพลังงานที่สูงขึ้น โดยเฉพาะหากมีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งจะส่งผลต่อราคาสินค้าและเงินเฟ้อโดยรวมของประเทศ
สถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางกำลังกลายเป็นอีกหนึ่งความเสี่ยงสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะผลกระทบต่อราคาพลังงาน เงินเฟ้อ และการเติบโตทางเศรษฐกิจของหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย
ดร.นณริฏ พิศลยบุตร นักวิชาการอาวุโส สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) กล่าวกับโพสต์ทูเดย์ว่า แม้สงครามจำนวนมากจะจบลงด้วยการเจรจา แต่ความไม่แน่นอนของระยะเวลาความขัดแย้ง ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด เพราะยิ่งยืดเยื้อ ก็ยิ่งเพิ่มแรงกดดันต่อเศรษฐกิจโลกและเศรษฐกิจไทยมากขึ้น
“สงครามมันจบที่โต๊ะเจรจา แต่คาดเดายากในเรื่องระยะเวลา รอบนี้ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดี สหรัฐฯ มีการกำหนดกรอบเวลาไม่เกิน 40 วัน และล็อกเป้าหมายไปที่กลุ่มผู้นำ แต่ฝ่ายอิหร่านเป็นระบบ ไม่ใช่แค่รัฐผู้นำ และมีฐานความเชื่อทางศาสนาที่เข้มแข็ง ทำให้มีโอกาสเป็นสงครามระยะยาวได้”
เขาอธิบายว่า รูปแบบการต่อสู้ของอิหร่านมีลักษณะสงครามกองโจร ใช้การซ่อนตัวใต้ดินและโจมตีเชิงเศรษฐกิจเป็นหลัก เช่น โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน ระบบขนส่ง เรือ และสนามบิน ซึ่งอาจสร้างแรงกระเพื่อมต่อระบบเศรษฐกิจโลกได้
ช่องแคบฮอร์มุซ จุดเสี่ยงพลังงานโลก
ดร.นณริฏ ระบุว่า ช่องทางหลักที่วิกฤตครั้งนี้จะกระทบเศรษฐกิจโลก คือ “พลังงาน” โดยเฉพาะหากเกิดการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติสำคัญของโลก
“การปิดช่องแคบฮอร์มุซจะทำให้อุปทานน้ำมันและก๊าซธรรมชาติลดลง ดันราคาพลังงานเพิ่มสูงขึ้น และจะส่งต่อไปยังราคาสินค้าอื่นๆ ผ่านปัญหาเงินเฟ้อ สำหรับไทย ความเสี่ยงถือว่าสูง เนื่องจากยังพึ่งพาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติที่ผ่านเส้นทางดังกล่าวเป็นสัดส่วนมาก”
กระทบเศรษฐกิจไทยผ่านพลังงานและตลาดหุ้น
ในระยะสั้น นักวิชาการ TDRI มองว่าผลกระทบจะผ่านสองช่องทางหลัก คือ ราคาพลังงานและตลาดการเงิน หากหุ้นปรับตัวลงอย่างรวดเร็ว มูลค่าสินทรัพย์ของประชาชนจะลดลง เมื่อรวมกับความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ การบริโภคก็มีแนวโน้มลดลง
ขณะเดียวกัน เศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัวจะส่งผลต่อการส่งออกและภาคท่องเที่ยวของไทยโดยรวม แต่ในเชิงรายอุตสาหกรรม ผลกระทบอาจแตกต่างกัน
“Medical Tourist จากตะวันออกกลางอาจลดลง แต่ก็อาจเป็นโอกาสในภาคอสังหาริมทรัพย์ หากชาวตะวันออกกลางต้องการย้ายมาอยู่ไทยในระยะนานๆ ขณะที่สินค้าบางกลุ่ม เช่น อาหาร เครื่องมือแพทย์ และยา อาจส่งออกได้ดีขึ้น”
เสี่ยงเศรษฐกิจโตต่ำ เงินเฟ้อสูง
อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจะขึ้นอยู่กับระยะเวลาของความขัดแย้ง หากสถานการณ์คลี่คลายในระยะสั้น รัฐบาลยังมีเครื่องมือดูแลเงินเฟ้อได้
“หากเป็นระยะสั้น รัฐยังมีเครื่องมือคุมเงินเฟ้อ เช่น กองทุนน้ำมัน ผลกระทบจะไม่มากนัก แต่หากสงครามยืดเยื้อเกิน 3-4 เดือน เครื่องมือที่จะเริ่มรับไม่ไหว ราคาน้ำมันที่น่ากังวลต้องเกิน 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นเวลานาน ไทยเสี่ยงจะเจอภาวะ stagnation คือเศรษฐกิจโตต่ำมากเป็นเวลานาน แต่เงินเฟ้อสูง”
เขาประเมินว่า ในกรณีระยะสั้น ผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยอาจอยู่ที่ประมาณ 0.2-0.5% ของ GDP แต่หากสถานการณ์เลวร้ายที่สุด เช่น ลุกลามเป็นสงครามโลก ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกและไทยจะสูงมาก
ทางออกระยะสั้นและระยะยาว
ในเชิงนโยบาย นักวิชาการ TDRI เสนอว่า ระยะสั้นรัฐบาลควรเร่งสร้างความร่วมมือกับภาคเอกชนและประชาชน โดยร่วมกันประหยัดพลังงาน และต้องปราบปรามการกักตุนหรือการเอารัดเอาเปรียบผู้บริโภค
ขณะเดียวกัน ระยะยาวจำเป็นต้องยกระดับความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศ ต้องลดการพึ่งพา LPG เพิ่มพลังงานทางเลือก และสนับสนุน Solar rooftop ให้มากขึ้น
นอกจากนี้ ภาคธุรกิจควรเร่งปรับตัวเพื่อลดความเปราะบางจากต้นทุนพลังงาน
“ธุรกิจไทยต้องยกระดับประสิทธิภาพ ลดการใช้พลังงาน และใช้เครื่องมือทางการเงินเพื่อลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและราคาพลังงาน”
ท่ามกลางความไม่แน่นอนของภูมิรัฐศาสตร์โลก คำถามสำคัญที่ยังต้องติดตาม คือ หากความขัดแย้งลุกลามไปยังประเทศผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ในตะวันออกกลาง เศรษฐกิจโลกจะเข้าสู่ภาวะถดถอยหรือไม่ และรัฐบาลควรเลือกตรึงราคาพลังงานหรือปล่อยให้สะท้อนต้นทุนจริงเพื่อรักษาเสถียรภาพระยะยาวของระบบเศรษฐกิจ