คลัง ชงบอร์ด รื้อโควตา “สลากองค์กร” ส่งตรงผู้พิการ 2 ล้านราย

นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ในฐานะประธานกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล เปิดเผยความคืบหน้าการจัดระเบียบและแก้ไขปัญหาการจัดสรรสลากกินแบ่งรัฐบาลว่า ขณะนี้ดำเนินการไปแล้วราว 70% เหลืออีก 30% ที่เป็นสลากในโควตา องค์กรและมูลนิธิต่าง ๆ ซึ่งได้การจัดสรรนานกว่า 20 ปี

โดยการประชุมคณะกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล (บอร์ดสลากฯ) ในวันพรุ่งนี้ (14 พ.ย. 2569) จะเสนอแนวคิดปรับรูปแบบการจัดสรรสลากดิจิทัล (L6) สำหรับกลุ่มคนพิการ ให้ส่งตรงถึงรายบุคคลมากขึ้น เพื่อความเป็นธรรมและโปร่งใสในการกระจายสิทธิ์ หลังมีการร้องเรียนว่าการจัดสรรโควตาที่ผ่านมาขาดความโปร่งใสและสลากไม่ถึงมือสมาชิก

"แนวคิดใหม่ที่จะนำเสนอในที่ประชุมนั้น คือ จะจัดสรรสลากโดยตรง ให้แก่บุคคลที่ขึ้นทะเบียนกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ซึ่งปัจจุบันมีฐานข้อมูลคนพิการกว่า 2 ล้านราย โดยไม่ต้องผ่านสมาคมหรือองค์กรใด ๆ เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและเข้าถึงสิทธิอย่างแท้จริง" นายลวณ กล่าว

นายลวรณ ชี้แจงว่า ปัจจุบันสลากกินแบ่งรัฐบาลมีจำหน่ายรวม 105 ล้านฉบับต่อรอบ โดย 70% ได้รับการจัดระเบียบแล้ว ซึ่งประกอบด้วยสลากดิจิทัล (L6) 25% และสลากระบบจองล่วงหน้า 45% ส่วนที่เหลืออีก 30% เป็นโควตาขององค์กร มูลนิธิ และการกุศลต่าง ๆ รวมกว่า 860 แห่ง 

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมามีการร้องเรียนจากกลุ่มคนพิการว่า สมาชิกจำนวนมากไม่ได้รับสลากตามสิทธิ หรือมีการนำชื่อไปใช้โดยไม่ได้ยินยอม โดยสมาคมคนพิการถือเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจากการบริหารจัดการโควตา

ทั้งนี้ หากมีการร้องเรียนเข้ามา สำนักงานสลากฯ มีสิทธิ์เข้าไปตรวจสอบได้ เนื่องจากองค์กรที่ได้รับโควตาจะต้องแจ้งรายชื่อสมาชิกผู้ได้รับสลากอย่างชัดเจน โดยกรณีล่าสุดของสมาคมกีฬาคนตาบอด ได้ถูกบรรจุเป็นวาระพิจารณาในที่ประชุมคณะกรรมการสลากฯ วันที่ 14 พ.ย.นี้ เพื่อพิจารณาข้อเท็จจริงและแนวทางแก้ไขปัญหา

"โควตาสลาก 30% ขององค์กร มูลนิธิ และกลุ่มคนพิการ ที่ถูกร้องเรียนว่าบริหารจัดการไม่เป็นธรรมและสลากไม่ถึงมือสมาชิกนั้น คณะกรรมการสลากฯ จะเร่งตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเข้มข้น พร้อมพิจารณาจัดสรรใหม่ทั้งหมด เพื่อให้การจัดสรรสลากตรงถึงรายบุคคล เพื่อไม่ให้ผ่านการบริหารของสมาคม ซึ่งจะช่วยให้ระบบมีประสิทธิภาพ และโปร่งใสมากกว่าเดิม" นายลวรณกล่าว

อย่างไรก็ตาม การจัดสรรตรงนี้ยังต้องพิจารณารายละเอียดปลีกย่อยอย่างรอบคอบ รวมถึงเป็นไปได้ เช่น ความพร้อมของคนพิการในการขายสลากรูปแบบดิจิทัล (L6) และผลกระทบต่อตลาดหากมีการเพิ่มโควตาเข้ามาในปริมาณมากทันที เช่น หากคนพิการ 2 ล้านคน ได้รับคนละ 5 เล่ม จะเท่ากับ 10 ล้านใบ ซึ่งอาจส่งผลให้สลากขายไม่หมดได้ โดยจะมีผู้แทนจากกระทรวง พม. ซึ่งเป็นหนึ่งในคณะกรรมการสลากฯ ร่วมหารือด้วย

“แนวคิดนี้ถ้าทำได้ก็จะทำ แต่ไม่แน่ใจว่ามีติดขัดอะไรหรือไม่ ตอนนี้ยังเป็นแค่แนวคิดเท่านั้น พวกนี้บอร์ดคงคุยกันแล้ว และในคณะกรรมการก็มีผู้แทนจากกระทรวง พม. อยู่ตลอด เพราะสำนักงานสลากฯ ต้องดูแลกลุ่มคนด้อยโอกาส กลุ่มเปราะบาง และกลุ่มคนพิการก่อน” นายลวรณ กล่าว