นโยบายดาวเทียมไทยในการส่งเสริมอุตสาหกรรม 5G
สภาพอุตสาหกรรมดาวเทียมในตลาดโลก หมายถึง ภาคการนำส่งดาวเทียมไปสู่อวกาศ (Launch Industry) ภาคการผลิตดาวเทียม (Satellite Manufacturing) ภาคบริการดาวเทียม (Satellite Service) และภาคของอุปกรณ์ภาคพื้นดิน (Ground Equipment) โดยบริษัท Bryce Space and Technology จำกัด ได้สรุปข้อมูลสภาพการเติบโตของอุตสาหกรรมดาวเทียมในตลาดโลก ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๒ (ค.ศ. ๒๐๑๙) ไว้ดังนี้
ข้อมูลตามแผนภาพแสดงให้เห็นว่า ภาคบริการดาวเทียม (Satellite Service) สร้างมูลค่าทางการตลาดสูงที่สุด ซึ่งสอดคล้องการคาดการณ์แนวโน้มการเติบโตของอุตสาหกรรมดาวเทียม ซึ่งในปัจจุบันทั่วโลกต่างให้ความสนใจในการลงทุนและพัฒนาเทคโนโลยีดาวเทียมหลายประเภท เช่น ดาวเทียมสื่อสาร (Satellite Service) ดาวเทียมสำรวจโลก (Earth Observation Satellite) และดาวเทียมนำร่องสำรวจโลก (Global Navigation Satellite System : GNSS) หรือการเติบโตของอุตสาหกรรมดาวเทียมขนาดเล็ก (Small Satellite) ซึ่งมีผลต่อให้การรูปแบบการแข่งขันของอุตสาหกรรมดาวเทียมมีการแข่งขัน และเน้นลงทุนในอุตสาหกรรมโทรคมนาคม โดยเฉพาะการขยายและวางโครงข่ายโทรคมนาคมสำหรับ 5G และการให้บริการ IoT โดยดาวเทียมมีศักยภาพการให้ความเร็วของสัญญาณมากขึ้น ค่าความหน่วงลดลง สามารถให้บริการอินเทอร์เน็ตในพื้นที่ห่างไกลในความเร็วที่เพิ่มสูงขึ้นจากปัจจุบัน และสามารถให้บริการด้าน IoT
อุตสาหกรรมดาวเทียมในประเทศไทย
อุตสาหกรรมดาวเทียมในประเทศไทย คือ ภาคการให้บริการดาวเทียม ประกอบด้วยการใช้ดาวเทียมเพื่อให้บริการในกิจการโทรคมนาคม กิจการโทรทัศน์ กิจการวิทยุคมนาคม และการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยประเทศไทยเริ่มใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียม Intelsat ในปี พ.ศ. ๒๕๑๐ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ให้บริการ โดยมีสถานีรับสัญญาณ ณ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ต่อมาในปี ๒๕๓๖ ได้ส่งดาวเทียมสื่อสารขึ้นสู่อวกาศเป็นครั้งแรก ปี ๒๕๔๑ ได้ส่งดาวเทียมสำรวจโลก (Earth Observation Satellite) และในปี ๒๕๖๒ ส่งดาวเทียมขนาดเล็ก ประเภท CubeSat ซึ่งผลิตโดยคนไทย
สภาพอุตสาหกรรมดาวเทียมของประเทศไทย ปี พ.ศ. ๒๕๖๓ เป็นช่วงสำคัญของอุตสาหกรรมดาวสื่อสารในประเทศไทยที่มีการประกาศใช้กฎหมายสำหรับการกับดูแลกิจการดาวเทียมสื่อสารอย่างชัดเจน โดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๖๐ ที่กำหนดให้ รัฐต้องรักษาไว้ซึ่งความถี่และสิทธิการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียมอันเป็นสมบัติของชาติ เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติและประชาชน และพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ฯ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๒ ให้อำนาจคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ในการบริหารสิทธิในการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียมของประเทศ การอนุญาต และการกำหนดค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้อง การอนุญาตให้ดาวเทียมต่างชาติให้บริการในประเทศไทย รวมถึงการประสานงานกับองค์กรระหว่างประเทศ ทั้งนี้ ต้องสอดคล้องกับนโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยการพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
ทั้งนี้ สำนักงานพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (สดช.) ได้เสนอนโยบายการพิจารณาอนุญาตให้ดาวเทียมต่างชาติให้บริการในประเทศ ต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี โดยเมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบ (ร่าง) นโยบายดังกล่าว และเมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมหางชาติ (สำนักงาน กสทช.) ได้มีประกาศจำนวน ๓ ฉบับ ประกอบด้วย ประกาศ กสทช. ว่าด้วยแผนการบริหารสิทธิในการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียม ประกาศ กสทช. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตให้ใช้สิทธิในการเข้าใช้วงโคจรดาวเทียม และประกาศ กสทช. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตให้ใช้ช่องสัญญาณดาวเทียมต่างชาติในการให้บริการในประเทศ เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมดาวเทียมที่เข้าสู่การแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรมภายใต้หลักเกณฑ์การกำกับดูแลที่ชัดเจน เป็นไปตามมาตรฐานสากล และสนับสนุนความต้องการในการใช้งานของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและประชาชนได้รับประโยชน์จากคุณภาพการให้บริการที่สูงขึ้น และราคาค่าใช้บริการถูกลง
โดย อาภาวดี นันตรี
สำนักกิจการดาวเทียมสื่อสาร สำนักงาน กสทช.
