สมาคมการค้ากับการเตรียมความพร้อมรับ เขตการค้าเสรี (ตอน 14)

เขตการค้าเสรีอาเซียนจีน ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2553 ที่ผ่านมา ทำให้สินค้าที่นำเข้าและส่งออกระหว่างจีนกับประเทศในอาเซียน 6 ประเทศ (บรูไน ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย และสิงคโปร์) กว่า 7,000 รายการ หรือร้อยละ 90 ของสินค้าที่มีการค้าระหว่างกัน จะมีอัตราภาษีศุลกากรลดลง โดยอัตราภาษีศุลกากรเฉลี่ยของสินค้าที่จีนนำเข้าจากอาเซียนจะลดลงจากร้อยละ 9.8 เป็นร้อยละ 0.1 และสินค้าที่อาเซียนนำเข้าจากจีนจะมีอัตราภาษีศุลกากรเฉลี่ยลดลงจากร้อยละ 12.8 เป็นร้อยละ 0.6

ผลประโยชน์ของเขตการค้าเสรีอาเซียนจีน ที่มีต่อจีนจะเป็นตลาดขนาดใหญ่ ที่ครอบคลุมประชากร 1,900 ล้านคน โดย GDP รวมของเขตการค้าเสรีคือ 6 แสนล้านเหรียญสหรัฐ และเป็นเขตเสรีทางการค้าที่ใหญ่ที่สุดในโลก ใหญ่กว่าสหภาพยุโรป และเขตการค้าเสรีอเมริกาเหนือ ทั้งด้านมูลค่าการค้าและจำนวนประชากร

อัตราภาษีศุลกากรที่ลดลง จะทำให้การค้าระหว่างจีนกับอาเซียนในปี 2553 ขยายตัวร้อยละ 40 และจะมีส่วนที่ทำให้ GDP ของจีนสูงขึ้นร้อยละ 12 ทั้งนี้ในอีก 23 ปีข้างหน้า จีนจะกลายเป็นประเทศคู่ค้ารายใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ของอาเซียน รองจากญี่ปุ่น และสหภาพยุโรป (แทนสหรัฐอเมริกาที่จะกลายเป็นอันดับ 4) รวมทั้งการส่งออกของจีนจะมีส่วนแบ่งในตลาดโลกมากขึ้น ซึ่งในระยะ 10 ปีที่ผ่านมา จีนมีส่วนแบ่งในตลาดโลกเพิ่มขึ้นประมาณเท่าตัว

เขตการค้าเสรีอาเซียนจีน ร้างทั้งผลประโยชน์และภัยคุกคามต่ออาเซียนได้ ภาคการเกษตรของอาเซียนจะได้รับประโยชน์จากตลาดจีนที่ทำให้จำนวนผู้บริโภคในเขตการค้าเสรีเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกัน อุตสาหกรรมบางประเภทต้องปรับตัวให้มีขีดความสามารถในการแข่งขันสูงขึ้น เพื่อให้อยู่รอดได้ เพราะได้รับผลเสียหายอย่างรุนแรงจากสินค้าต้นทุนต่ำของจีนที่จะเข้าสู่ตลาดในประเทศเพิ่มขึ้น

สำหรับประเทศไทย จุดแข็งของข้อตกลงการค้าดังกล่าวจะทำให้มีตลาดขนาดใหญ่จากประชากรกว่า 1,300 ล้านคน ที่มีเศรษฐกิจที่กำลังเติบโตเกิน 10% ทุกปี และมีอำนาจการซื้อสูงขึ้นเรื่อยๆ ทั้งไทยยังจะได้ประโยชน์จากการนำเข้าชิ้นส่วนและวัตถุดิบอุตสาหกรรมที่มีคุณภาพสูงและมีความหลากหลายขณะที่มีต้นทุนต่ำ โดยอุตสาหกรรมที่จะได้รับประโยชน์ ได้แก่ เหล็ก ชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ เครื่องใช้ไฟฟ้า

อย่างไรก็ตาม ไทยจะต้องพัฒนาสำหรับอุตสาหกรรมที่มีลักษณะใกล้เคียงกันแต่มีคุณภาพต่ำกว่า เพราะจะเสียเปรียบจีนในแง่ของต้นทุนการผลิตที่ต่ำกว่าจากค่าจ้างแรงงานที่ถูกกว่าและการประหยัดต่อขนาด นอกจากนี้ในบางอุตสาหกรรมจีนยังมีประสิทธิภาพการผลิตสูงกว่าไทย

ด้านการลงทุนจีนยังได้เปรียบในเรื่องของเงินลงทุนที่มีมูลค่าสูง โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมสมัยใหม่ที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง ดังนั้นอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ของไทยที่นอกจากจะอ่อนแอเรื่องการบริหารจัดการและการตลาดแล้ว ยังขาดความสนใจ รับรู้ และไม่ตื่นตัวในการใช้ประโยชน์จากข้อตกลง FTA จะได้รับผลกระทบโดยตรง ซึ่งอุตสาหกรรมที่คาดว่าไทยจะเสียเปรียบ ได้แก่ สิ่งทอ เครื่องใช้ไฟฟ้า ชิ้นส่วนยานยนต์กลุ่มรับจ้างผลิต

อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการไทยควรฉวยจังหวะนี้ในการใช้ประโยชน์จากกรอบข้อตกลงด้วยการขยายการลงทุนด้านการค้าบริการในประเทศจีน ซึ่งเป็นธุรกิจที่เติบโตเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในจีน

โดยธุรกิจบริการสำคัญของจีน ได้แก่ ธุรกิจภาคการเงินและการธนาคาร ธุรกิจประกันภัย โทรคมนาคม โลจิสติกส์ โรงพยาบาล ท่องเที่ยว โรงแรมและร้านอาหาร ค้าปลีกและค้าส่ง และการศึกษา โดยส่วนของประเทศจีนตอนใต้ ซึ่งอยู่ทางเหนือของประเทศไทยนั้น เป็นส่วนที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล นับเป็นโอกาสของประเทศไทยที่จะได้เปรียบคู่แข่งอื่นในการนำสินค้าเข้าไปขายในจีน

นอกจากนี้ การเคลื่อนย้ายทุนจากต่างประเทศเข้ามาในจีนค่อนข้างมาก ซึ่งระยะหลังก็มีประเทศผู้ลงทุนจำนวนไม่น้อยที่อยากจะลงทุนกับประเทศอื่นบ้าง เพื่อกระจายความเสี่ยง และอาจได้รับเทคโนโลยีหรือมีเงินลงทุนสูงมาลงทุนในไทยแล้วก็ผลิตสินค้านั้นไปยังประเทศจีน เพราะประเทศเหล่านั้นจะได้โอกาสการเปิดตลาดเหมือนกับการลงทุนในประเทศจีน แต่มีความเสี่ยงน้อยกว่าในเชิงเศรษฐกิจ ที่เห็นได้ชัดก็คือ รถยนต์ ในช่วงปีที่ผ่านมามีการลงทุนค่อนข้างมาก และตั้งใจให้ไทยเป็นฐานการผลิตที่จะส่งเข้าไปในอินโดจีนและจีนโดยเฉพาะ

ในขณะที่การจะเข้าไปแข่งขันในตลาดสินค้าอุตสาหกรรมจีนนั้นยังต้องเผชิญกับอุปสรรคอีกมาก อาทิ รัฐบาลจีนสนับสนุนในภาคอุตสาหกรรมอย่างมาก ควบคุมการนำเข้าอย่างเคร่งครัด โดยรัฐบาลจีนกำหนดมาตรฐานสินค้าที่เรียกว่า CCC Mark ในอุตสาหกรรมทั้งหมด 21 หมวดสินค้าใน 149 รายการ ระบบการยื่นขอรับรองมาตรฐานสินค้าต้องใช้ภาษาจีนซึ่งยุ่งยากสำหรับนักลงทุนไทย ขั้นตอนทางศุลกากรที่มีความซับซ้อนและกฎระเบียบยังแตกต่างกันไปในแต่ละมณฑล นอกจากนี้จริยธรรมทางธุรกิจของคนจีนยังเป็นสิ่งที่ภาคเอกชนไทยยังต้องให้ความระมัดระวัง