ภาษีการลงทุนในตราสารหนี้ผ่านกองทุนรวม

คอลัมน์ ตลาดนัดการเงิน โดย... K-Expert อิสราภรณ์ บูรณิกานนท์ ที่ปรึกษาการเงิน ธนาคารกสิกรไทย

นับตั้งแต่วันที่ 20 สิงหาคม 2562 ที่ผ่านมา กระทรวงการคลังได้กำหนดบังคับให้มีการเก็บภาษีจากการลงทุนในตราสารหนี้ที่ผ่านกองทุน เพื่อสร้างความเป็นธรรมและความเท่าเทียมในระบบภาษี เนื่องจากในอดีตที่ผ่านมา หากนักลงทุนลงทุนผ่านกองทุนรวมตราสารหนี้ ดอกเบี้ยที่ได้รับจากตราสารหนี้ที่กองทุนไปลงทุนจะไม่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ ในขณะที่นักลงทุนที่ลงทุนโดยตรงในตราสารหนี้ (หุ้นกู้ หรือพันธบัตรรัฐบาล) จะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายอัตรา 15% ของดอกเบี้ย ทำให้นักลงทุนที่ลงทุนโดยตรงมีภาระภาษีมากกว่าการลงทุนผ่านกองทุนรวมตราสารหนี้

ผลกระทบจากการเรียกเก็บภาษีจากตราสารหนี้ที่กองทุนไปลงทุน

จากเดิม ดอกเบี้ยที่ได้จากการลงทุนตราสารหนี้ของกองทุนรวมจะไม่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ ทำให้กองทุนรวมตราสารหนี้ได้รับผลตอบแทนจากการลงทุนอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย เพื่อให้เกิดความเท่าเทียมกัน กระทรวงการคลังจึงมีการแก้กฎหมายให้กองทุนรวมที่ลงทุนในตราสารหนี้ต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายจากดอกเบี้ย ในอัตรา 15% ของดอกเบี้ยที่ได้รับจากตราสารหนี้ และผู้ออกตราสารมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายจากกองทุนรวมตราสารหนี้ ซึ่งจะส่งผลให้ผลตอบแทนสุทธิหลังหักภาษี หรือกระแสเงินสดจากดอกเบี้ย ที่กองทุนรวมได้รับจากการลงทุนในกองทุนรวมตราสารหนี้มีจำนวนน้อยลง เป็นผลให้ในช่วงหลังจากที่กฎหมายดังกล่าวมีผลบังคับใช้ กองทุนตราสารหนี้ กองทุนตลาดเงิน และกองทุนตราสารหนี้ประเภทกำหนดอายุโครงการ (Term Fund) ระยะเวลา 3 เดือน 6 เดือน หรือ 1 ปีที่บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวม (บลจ.) ออกมาเสนอขายให้ประชาชนทั่วไป มีอัตราผลตอบแทนที่ลดลง
นอกจากอัตราผลตอบแทนจะลดลงแล้ว นักลงทุนบางท่านอาจมีความกังวลว่า ผลจากการเรียกเก็บภาษีดังกล่าว จะส่งผลให้กองทุนรวมตราสารหนี้มีผลการดำเนินงานติดลบหรือไม่นั้น การเก็บภาษีดังกล่าวจะไม่ส่งผลให้กองทุนรวมตราสารหนี้ มีผลการดำเนินงานติดลบมากขึ้น เนื่องจากผลการดำเนินงานของกองทุนมาจาก 2 ส่วน คือ ส่วนแรก เป็นผลการดำเนินงานจากกำไร/ขาดทุนจากการประเมินมูลค่ายุติธรรม และ/หรือ กำไรขาดทุนที่เกิดขึ้นจริงจากการซื้อขาย ส่วนที่ 2 คือ รายได้ดอกเบี้ยรับ เมื่อมีการเก็บภาษีตราสารหนี้จากดอกเบี้ยรับของกองทุนรวม ก็จะเป็นผลให้ส่วนรายได้ดอกเบี้ยรับน้อยลง แต่ไม่ถึงกับติดลบ ดังนั้น การเก็บภาษีดังกล่าวไม่น่าจะส่งผลให้กองทุนรวมตราสารหนี้ขาดทุน หรือมีผลการดำเนินงานติดลบไปจากปัจจุบันมากนัก

ข้อสังเกตุจากผลกระทบดังกล่าว

การหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 15% โดยผู้ออกตราสารหนี้ เป็นการหักภาษี ณ วันที่กองทุนรวมได้รับดอกเบี้ยจากผู้ออกตราสารหนี้ หมายความว่าเป็นการเรียกเก็บภาษีจากกองทุนรวม ไม่ได้เรียกเก็บจากผู้ลงทุนรวมเป็นรายคน นั่นคือ ผู้ลงทุนกองทุนตราสารหนี้ จะไม่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายหรือไม่ต้องจ่ายภาษีจากการถือหน่วยลงทุน ดังนั้นผู้ลงทุน หรือผู้ถือหน่วยลงทุนไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดา หรือนิติบุคคลจึงไม่สามารถทำการขอคืนภาษีได้ แม้ว่าฐานภาษีจะต่ำกว่าอัตราร้อยละ 15 ก็ตาม

ข้อแนะนำเพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบดังกล่าว

จากข้อสรุปที่การเรียกเก็บภาษี เป็นการเก็บภาษีจากกองทุนรวม ทำให้นักลงทุนไม่สามารถทำการขอคืนภาษีได้ แม้ว่าฐานภาษีจะต่ำกว่าอัตราร้อยละ 15 ดังนั้น หากนักลงทุนที่เสียภาษีฐานภาษีที่ต่ำกว่าอัตราร้อยละ 15 และต้องการขอภาษีคืน อาจจะต้องหันไปลงทุนโดยตรงในตราสารหนี้ แต่การลงทุนโดยตรง มีข้อเสียตรงที่ต้องใช้จำนวนลงทุนในจำนวนที่สูงกว่าการลงทุนในกองทุนตราสารหนี้ และการลงทุนในตราสารหนี้โดยตรง ค่อนข้างจะเป็นการยากที่จะกระจายความเสี่ยงจากการลงทุน

แต่การลงทุนในกองทุนรวมตราสารหนี้ แม้ผลตอบแทนจากการลงทุนจะลดลงไปบ้าง แต่ก็ยังมีข้อดีต่อผู้ลงทุนในแง่ที่ใช้เงินลงทุนจำนวนน้อย ก็สามารถลงทุนได้ และการลงทุนในกองทุนรวมยังสามารถกระจายความเสี่ยงได้หลากหลายตราสาร อีกทั้งยังมีผู้จัดการกองทุนที่มีความเชี่ยวชาญและมีประสบการณ์สูงมาคอยบริหารจัดการการลงทุน เพื่อให้ได้ผลตอบแทนตามที่คาดหวังไว้

ทั้งนี้ หากนักลงทุนไม่อยากได้รับผลกระทบจากการเก็บภาษีดอกเบี้ยตราสารหนี้ของกองทุนรวม ก็สามารถเลือกลงทุนกองทุนต่างประเทศที่ลงทุนผ่านกองทุนหลัก (Master Fund) และสำหรับนักลงทุนที่ต้องการลงทุนระยะยาวเพื่อการเกษียณอายุ แนะนำการลงทุนในตราสารหนี้ผ่านกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) ที่ลงทุนในตราสารหนี้แทน เนื่องจากกรมสรรพากรได้ทำการยกเว้นการเก็บภาษีจากดอกเบี้ยที่ได้รับจากการลงทุนในตราสารหนี้สำหรับกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) และกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เพื่อเป็นการสนับสนุนการออมเงินเพื่อการเกษียณของประชาชน