ประวัติศาสตร์เริ่มต้นในเช้าวันใหม่

เมื่อตอนที่ยังเด็ก ครั้งที่เริ่มก้าวเดิน เริ่มเรียนรู้ที่จะแกว่งแขน ฝันว่าลำธารเล็กๆ จะกลายเป็นแม่น้ำสายกว้าง เชี่ยวกรากไหลเรื่อยลงสู่ทะเล สู่มหาสมุทร เมื่อตอนที่ยังเป็นเด็ก เขาไม่รู้หรอกว่าตัวเองเป็นเด็ก สรรพสิ่งรอบตัวล้วนมีชีวิตชีวา ทุกสิ่งเป็นหนึ่งเดียวกัน เมื่อตอนที่ยังเป็นเด็ก เขาไม่มีความเห็นต่อสิ่งใดๆยังไม่มีพฤติกรรมใดที่เรียกว่าอุปนิสัยได้ บางเวลาได้แต่นั่งไขว่ห้าง วิ่งเล่นไปในสนาม ฝันถึงในบ้าน - กระโดดโลดเต้น เวลาผ่านไปก็มองโลกไปอีกแบบ เธอนั่งอยู่ที่นั่น คนรักกำลังนอนหลับอยู่ในห้องถัดไป - วันหยุดอันแสนเงียบเหงา - แสงไฟจากห้องในสวน - ขี่จักรยานผาดโผน - ความสัมพันธ์ระหว่างเรา - เสียงลมพัด - ทำไมเอาแต่ใจเหลือเกิน

นั่นคือสิ่งที่เทวดาแห่งกรุงเบอร์ลินจดบันทึกไว้ มองเห็น (เป็นภาพ ขาว-ดำ) และได้ยิน เทพทั้งหลายท่องไปตามสถานที่ต่างๆ ในมหานครแห่งนี้อย่างไร้ตัวตน มีเพียงเด็กบางคนที่สังเกตเห็นเหล่าเทพอยู่บ้าง แต่สิ่งที่ทำได้ก็คือรับรู้เพียงความทุกข์ใจของผู้คน โดยเข้าไปแก้ไขแทรกแซงชะตากรรมของพวกเขา เทพแห่งนครเบอร์ลินใน Wings of Desire ภาพยนตร์เยอรมันของผู้กำกับ วิม เวนเดอร์ส จึงทำหน้าที่ไม่ต่างจากหนังสือประวัติศาสตร์ ซึ่งเรียงรายอยู่ในหอสมุดลึกลับที่ไม่มีใครเคยได้อ่าน ประวัติศาสตร์ในสายตาของเทวดา คือการจดบันทึกความเป็นไปของโลกในยุคต่างๆ ไว้บนความเปลี่ยวเหงา

ใจความสำคัญของหนังเรื่องนี้ ซุกซ่อนอยู่ในคำรำพึงของ โฮเมอร์ ชายชราตัวละครสำคัญผู้เป็นเสมือนกวีนักเล่าเรื่องมนุษยชาติ ชายชรารำพึงว่า “คืนวันผ่านเลยไป คนเราก็ได้แต่คิดไปวันแล้ววันเล่า ยึดกุมอะไรไว้ไม่ได้ เมื่อมนุษยชาติขาดนักเล่านิทาน วันหนึ่งวัยเด็กของพวกเขาก็จะหายไปด้วย เรื่องราวของคน จะเริ่มจากตรงไหนได้ล่ะ เมื่อครั้งยังเด็ก ใช่!”

เป็นไปได้ว่า โฮเมอร์ กำลังเก็บซุกซ่อนความรู้สึกเกี่ยวกับสงครามครั้งที่สองซึ่งเป็นยาพิษกัดกร่อนความรู้สึก สร้างความเจ็บปวดอยู่อย่างเงียบงัน แม้เวลาที่ผ่านไปจะทำให้เกิดความเข้าใจว่าเยอรมนียุคหลังสงครามโลกนั้นแยกขาดจากพรรคนาซี พรรคการเมืองที่ปกครองประเทศช่วงจักรวรรดิที่สาม (The Third Reich) ภายใต้การบังคับบัญชาของ อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ซึ่งโฆษณาชวนเชื่อให้มหาชนเยอรมันสนับสนุนเขา เปิดช่องให้บ่มเพาะความเกลียดชังจะระบาดไปทั่ว กวาดต้อนปัจเจกชนให้หันหน้าไปทิศทางเดียวกัน

เราทราบกันดีว่าสงครามโลกครั้งที่ 2 จบลงที่ความพ่ายแพ้ของฝ่ายอักษะ (ประกอบด้วย 3 ประเทศหลัก คือ นาซีเยอรมนี อิตาลี และจักรวรรดิญี่ปุ่น) หายนะค่อนโลกเป็นความรับผิดชอบโดยตรงของคนเยอรมันที่ถูกมองว่าคือพวกนาซีเชื้อสายอารยันที่น่าภูมิใจ กลายกลับเป็นพวกบาบาเรียน สมคำอ้างของฮิตเลอร์ที่เคยกล่าวย้ำในการแสดงปาฐกถาต่อหน้าฝูงชน และต่อหน้ากองทหารอันเกรียงไกร

ประวัติศาสตร์ยุคนั้นกลายเป็นน้ำหนักมหึมาบนแผ่นหลังของคนเยอรมันยุคหลังสงคราม พวกเขากลายเป็นคนเงียบขรึมไม่กล้าเผชิญหน้ากับความละอายใจ กระทั่งความสำนึกเสียใจก็ต้องถูกซุกซ่อนไว้ในวันที่แสดงออกมาก็อาจจะไร้ความหมาย ในยุคที่ความโกรธแค้นบดบังระบบเหตุผลหมดสิ้น การปริปากย่อมเป็นเรื่องที่เปล่าประโยชน์

ตลอดระยะเวลาหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เหล่าเทวดา (ซึ่งไม่มีตัวตน) จึงเป็นเพียงคนกลุ่มเดียวที่รู้ว่าคนเยอรมันยุคนั้นคิดอะไร

ในที่สุดเรื่องราวของเทวดาที่ได้ยินเสียงคนเยอรมันของ เวนเดอร์ส ก็สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้คนจำนวนไม่น้อย นอกเหนือจากเนื้อหา การเล่าเรื่องที่น่าติดตามแล้ว ในอีกมุมหนึ่งหนังก็ได้กลายเป็นสัญลักษณ์การเยียวยาผู้ที่ถูกทอดทิ้งให้จมอยู่กับอดีต จมอยู่กับปัจเจกที่กัดกร่อนจิตใจ ไม่กล้ากระทั่งโหยหาการปลอบโยน

คนเยอรมันยุคใหม่ผ่านช่วงเวลาอันเลวร้ายมาได้อย่างไร คำตอบที่เรามักจะได้ยินกันก็คือ พวกเขาไม่ได้ปิดปากเงียบและอยู่เฉยๆ แต่แทบทุกคนทำงานหนัก ราวกับกำลังขุดอุโมงค์หนีความเลวร้ายไปหาแสงสว่างอีกด้านหนึ่ง จนปัจจุบันได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่ได้ดุลการค้าสูงที่สุดในโลกด้วยมูลค่ากว่า 3.1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นประเทศที่มีอุตสาหกรรมการผลิตขนาดใหญ่ที่สุดในยุโรป และไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากเศรษฐกิจตกต่ำ

กลับมาต่อท้ายถึงหนังเรื่องนี้อีกสักนิด โฟกัสที่ ดาเมียล เทวดาที่มีความปรารถนาที่จะได้มีตัวตนเป็นมนุษย์ ดาเมียลมองว่าประวัติศาสตร์ที่เขารับรู้มาจะมีความหมายอะไรนัก หากเขาไม่สามารถสัมผัสรับรู้ถึงสีสัน รสชาติ ทันทีที่มีโอกาสเป็นมนุษย์ สิ่งแรกๆ ที่ดาเมียลทำก็คือ ประคองกาแฟอุ่นๆ ไว้ด้วยสองมืออย่างตื่นเต้นกับโอกาสใหม่ที่ได้รับ โดยยังไม่รู้เลยว่าชีวิตในฐานะมนุษย์นั้นจะเป็นอย่างไรต่อไป แต่นั่นไม่สำคัญหรอก ได้สัมผัสกาแฟในยามเช้า สูดกลิ่นหอมก่อนละเมียดชิม คนมากมายทั่วโลกต่างก็เริ่มเช้าวันใหม่ด้วยวิธีนี้ไม่ใช่หรือ โอกาสในการสัมผัสประวัติศาสตร์ในสถานะมนุษย์ของเขา
ก็เริ่มจากกาแฟได้เช่นกัน