‘แม่มะลิ’ไอคอนเขาดิน

โดย ปริญญา ผดุงถิ่น 

สัตว์ที่มีชื่อเสียงโด่งดังที่สุดของเขาดิน ต้องเป็น “แม่มะลิ” อย่างไม่ต้องสงสัย

แม่มะลิเป็นฮิปโปโปเตมัส (Hippopotamus) ที่มีอายุถึง 52 ปี และอยู่ประจำการในเขาดินกว่า 50 ปี ได้ต้อนรับผู้มาเยือนเขาดินมาแล้วไม่รู้กี่ล้านคน

ย้อนนึกถึงในวัยเด็กที่ผมเคยเห็นฮิปโปฯ เขาดิน คงไม่แคล้วเป็นแม่มะลินี่แหละ

วันที่ผมไปถ่ายรูปทิ้งทวนสัตว์เขาดิน จึงเน้นและให้เวลากับแม่มะลิพอสมควร ให้สมฐานะความเป็นผู้อาวุโสและชื่อเสียง

ตามตำราบอกว่า ฮิปโปฯ โดยทั่วไปมีอายุขัยประมาณ 50 ปี แม่มะลิจึงถือว่าอายุยืนเกินค่าเฉลี่ยแล้ว แต่เท่าที่เห็นกับตา แม่มะลิยังดูมีสุขภาพแข็งแรง

ทั้งยังสนุกกับการต้อนรับแขก ไม่เชิดหยิ่งกับคนที่มาต่อคิวขอถ่ายรูปด้วย (แต่ต้องมีหญ้ามาบรรณาการถึงปากด้วยนะ ไม่งั้นแม่ไม่โอเค 555)

ประวัติของแม่มะลิ ไม่ได้ส่งตรงมาจากแอฟริกา แต่ส่งมาจากสวนสัตว์ทีลเบิร์กประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อปี 2510 ตั้งแต่เป็นฮิปโปฯ น้อย

มีสามีผลัดเปลี่ยนหน้ากันเข้ามา จนให้กำเนิดลูกจำนวน 14 ตัว ลูกแต่ละตัวก็จะกระจายไปอยู่ตามสวนสัตว์ต่างๆ ตามต่างจังหวัด

ชื่อลูกของแม่มะลิ บางตัวก็อิงกับเหตุการณ์บ้านเมืองในเวลานั้น เช่น ลูกชายคนที่ 2 ซึ่งเกิดเมื่อวันที่ 13 ต.ค. 2516 ก็ได้ชื่อว่า “วีรชน” ปัจจุบันอยู่ที่สวนสัตว์เชียงใหม่

ลูกๆ ของแม่มะลิ ก็มีหลานให้แม่มะลิอีกมากมาย

ณ เวลานี้ แม่มะลิยังคงอยู่ในคอกที่เขาดิน รอเวลาย้ายไปยังสวนสัตว์เปิดเขาเขียว โดยคนเลี้ยงที่แม่มะลิผูกพันด้วยมานับสิบปี ก็พร้อมเสียสละ ตามไปเลี้ยงแม่มะลิต่อที่นั่นด้วย (แฟ้มบุคคลขอปรบมือให้!)

จากข้อมูลที่ผมไปค้นมา ระบุว่า ฮิปโปฯ เป็นสัตว์บกที่ตัวโตเป็นอันดับสามของโลก รองจากช้างและแรด

การศึกษา DNA พบว่าญาติใกล้ชิดที่สุดของฮิปโปฯ กลับอยู่ในทะเล คือพวกวาฬ และโลมา!

สังคมของฮิปโปฯ จะมีจ่าฝูงตัวผู้ครองฮาเร็มตัวเมีย โดยตั้งอาณาเขตกันในแม่น้ำเท่านั้น

ฮิปโปฯ หนุ่มโสดทั้งหลาย สามารถอยู่ร่วมฝูงได้ แต่ต้อง “อยู่เป็น” คือทำตัวนอบน้อมจ่าฝูง

จ่าฝูงนี่แหละ เป็นสัตว์อันตรายถึงชีวิตอันดับต้นๆ ของโลก เหนือกว่าสิงโต จระเข้ รวมถึงสัตว์ที่มีรังสีอำมหิตทั้งหลาย ทั้งที่หน้าตาฮิปโปฯ เหมือนตัวตลกใจดี

ด้วยความก้าวร้าวหวงถิ่น ฮิปโปฯ จ่าฝูงมักบุกเข้าล่มเรือเล็กที่ล้ำเข้ามา แล้วใช้เขี้ยวยาวครึ่งเมตรกัดกร้วม!

มีเหตุการณ์ฮิปโปฯ ล่มเรือ แล้วเล่นงานคนตายในคราวเดียวถึง 13 คน

ประมาณว่าแต่ละปี มีคนถูกฮิปโปฯ กัดตาย 2,900 คน (บางสำนักว่า 500 คน ผมก็ไม่รู้จะเชื่อใครดี แต่ไม่ว่า 2,900 หรือ 500 ก็เป็นจำนวนที่เยอะอยู่ดี)

ในเขาดินยังมี “ฮิปโปแคระ” (Pygmy Hippopotamus) ให้ชมด้วย ชื่อ “เนลสัน” กับ “แมรี่”

ฮิปโปแคระมีความสูงแค่ครึ่งเดียวของฮิปโปฯ หนักแค่ 1 ใน 4 อุปนิสัยกลับแตกต่างกันหลายอย่าง เช่น ชอบอยู่สันโดษ อย่างมากก็อยู่กับคู่ตัวเอง หรือแม่กับลูก ไม่ได้รวมฝูงใหญ่แบบญาติตัวโต ไลฟ์สไตล์คล้ายสมเสร็จมากกว่าฮิปโปฯ

ปัจจุบันคาดว่าเหลือฮิปโปแคระในป่าน้อยกว่า 3,000 ตัว มีสถานภาพ “ใกล้สูญพันธุ์” (Endangered)