ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง

โดย พงษ์พัทธ์ วงศ์ยะลา  

เมืองใหญ่ เมืองรอง ทั่วไทยเตรียมจัดงานลอยกระทง ร่วมสืบสานประเพณีขอขมาพระแม่คงคาอย่างยิ่งใหญ่เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติเที่ยวงาน เช่นเดียวกับ จ.ปทุมธานี เตรียมจัด 2 งานใหญ่ โชว์เอกลักษณ์เมืองดอกบัว “ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง” และ “ตำนานสายน้ำปทุมธานี วิถีไทยรามัญ” พร้อมประกวดกระทงชิงถ้วยนายกรัฐมนตรี

พินิจ บุญเลิศ ผวจ.ปทุมธานี เปิดเผยว่า ประเพณีลอยกระทงประจำปี 2561 เพื่อเล่าขานตำนานดอกบัวแห่งเมืองปทุม และสะท้อนเอกลักษณ์ของชุมชนชาติพันธุ์ไทย-รามัญ ซึ่งอยู่อาศัยใน จ.ปทุมธานี มายาวนาน พร้อมกิจกรรมมากมาย และการประกวดกระทงชิงถ้วยรางวัลจาก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ในงาน “ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง” บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด (หลังเก่า) ปทุมธานี และงาน “ตำนานสายน้ำปทุมธานี วิถีไทยรามัญ” บริเวณวัดสุราษฎร์รังสรรค์ อ.สามโคก ในวันที่ 22 พ.ย.นี้

จ.ปทุมธานี มีนโยบายในการส่งเสริม ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม รวมทั้งอนุรักษ์ ฟื้นฟู สืบสานประเพณีท้องถิ่นให้คงอยู่อย่างยั่งยืน และในวันที่ 22 พ.ย.นี้ ซึ่งตรงกับวันลอยกระทง จ.ปทุมธานี โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด จะจัดงานประเพณีลอยกระทง 2 แห่งด้วยกัน คือ งาน “ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง” บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด (หลังเก่า) ปทุมธานี และงาน “ตำนานสายน้ำปทุมธานี วิถีไทยรามัญ” บริเวณวัดสุราษฎร์รังสรรค์ อ.สามโคก ซึ่งงานที่จะจัดขึ้นทั้งสองแห่งจะสื่อสะท้อนถึงเอกลักษณ์ของ จ.ปทุมธานี ซึ่งเป็นเมืองดอกบัว และเอกลักษณ์ของชุมชนชาติพันธุ์ไทย-รามัญ ซึ่งอยู่อาศัยใน จ.ปทุมธานี มาเป็นเวลาช้านาน ภายในงานจะมีกิจกรรมต่างๆ มากมายเพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้มีส่วนร่วมและซึมซับในประเพณีที่ดีงามของไทย

พินิจ กล่าวว่า เมืองปทุมธานีเริ่มปรากฏในประวัติศาสตร์ชาติไทยไม่น้อยกว่า 300 ปีมาแล้ว ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตามประวัติจะกล่าวถึงชุมชนชาวมอญที่อพยพเข้ามาอยู่อาศัยหลายระลอก ณ ชุมชน “บ้านสามโคก” ที่ต่อมากลายเป็น “เมืองสามโคก” หรือ อ.สามโคก ในปัจจุบัน สำหรับที่มาของชื่อ “ปทุมธานี” มาจากพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่2) ได้เสด็จประพาสเมืองสามโคก เหล่าพสกนิกรซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวมอญมีความปลาบปลื้มใจเป็นล้นพ้น จึงได้พากันนำดอกบัวหลวงที่มีขึ้นอยู่มากมาย ขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายเป็นราชสักการะอยู่เป็นเนืองนิตย์ ยังความซาบซึ้งในพระราชหฤทัย ร.2 เป็นอย่างยิ่งและได้พระราชทานนามเมืองสามโคกเสียใหม่ว่า “เมืองประทุมธานี” เมื่อวันที่ 16 ต.ค. 2358 ต่อมารัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำว่า “จังหวัด” แทนคำว่า “เมือง” และให้เปลี่ยนการเขียนชื่อจังหวัดประทุมธานีใหม่เป็น “ปทุมธานี” มาจนถึงทุกวันนี้

ด้าน ฐิต์ณัฐ สมบัติศิริ วัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี เปิดเผยว่า งานประเพณีลอยกระทงทั้งสองแห่งจะจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ตระการตา โดยตกแต่งบริเวณงานให้ได้บรรยากาศย้อนยุค ผู้ที่มาร่วมลอยกระทงและเข้าชมงานจะได้รับความเพลิดเพลินจากกิจกรรมต่างๆ ทั้งการแสดงประเพณีและวัฒนธรรมพื้นบ้าน การสาธิตประดิษฐ์กระทงในรูปแบบการรักษาสิ่งแวดล้อมจากภูมิปัญญาท้องถิ่น การออกร้านของผู้ค้าต่างๆ ในท้องถิ่น การประกวดหนูน้อยนพมาศ และการประกวดกระทง ซึ่งปีนี้ได้รับเกียรติจากนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีมอบถ้วยรางวัลมาให้สำหรับการประกวดกระทง โดยงาน “ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง” บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด (หลังเก่า)

ขณะเดียวกัน เพื่อให้เป็นการเชื่อมโยงวัฒนธรรมประเพณีที่ดีงามเข้ากับไลฟ์สไตล์ของคนยุคใหม่ ยังได้จัดการประกวดภาพถ่ายภายในงานอีกด้วย โดยตัดสินจากยอดไลค์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งรูปที่มียอดไลค์มากที่สุดจะได้รับรางวัลเงินสด พร้อมใบประกาศนียบัตรจากทางจังหวัด โดยผู้ที่อยู่ในงานจะได้ร่วมลุ้นกันอย่างสนุกสนานแน่นอน

สำหรับงานประเพณีลอยกระทงของ จ.ปทุมธานี ในปีนี้จัดขึ้น 2 งาน โดยมีแนวความคิดแตกต่างกันงาน “ปทุมบูชา ตระการตาเพ็ญเดือนสิบสอง” ซึ่งจะจัดขึ้นที่บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัด (หลังเก่า) ปทุมธานี สื่อถึงประเพณีลอยกระทงที่น่าประทับใจในคืนเพ็ญเดือนสิบสองของชาวปทุมธานี โดยคำว่า ปทุม แทนความหมายถึง จ.ปทุมธานี และชาวปทุมธานี นอกจากนั้นคำว่า ปทุม ยังสื่อความหมายถึง ดอกบัว หรือกระทง ซึ่งมีรูปทรงคล้ายดอกบัว เปรียบได้กับการที่ชาวปทุมธานีนำดอกบัวมาบูชา เพื่อสักการะและขอขมาต่อพระแม่คงคาในประเพณีวันลอยกระทง

ส่วนงาน “ตำนานสายน้ำปทุมธานี วิถีไทยรามัญ” ซึ่งจะจัดขึ้นที่บริเวณวัดสุราษฎร์รังสรรค์ อ.สามโคก สื่อถึงการสืบทอดตำนานสายน้ำของเมืองปทุม ในประเพณีลอยกระทงที่คงเอกลักษณ์และวิถีวัฒนธรรมของชาวไทยรามัญ ซึ่งเป็นพื้นเพดั้งเดิมของชุมชนริมน้ำใน จ.ปทุมธานี มีความเป็นมาที่ยาวนาน และมีเสน่ห์ น่าประทับใจชวนให้มาสัมผัส