จากโซลโล ถึงเซอุนซังกา ณ จงโน (3)

โดย ดร.เพียงออ เลาหะวิไลย [email protected]

ใบเมเปิ้ลสีแดงอมแสดต้องลมพัดไหว บางใบปลิดปลิวลงแต้มสีสันบนพื้นเบื้องล่างของ “หมู่บ้านมานลีดง” ณ สุดปลายทางเดินสวนลอยฟ้าแห่งกรุงโซล... “โซลโล 7017” เป็นเส้นทางเดินเท้าที่น่าอัศจรรย์ใจ ในแดนเกาหลีเส้นหนึ่ง เพราะแรกเกิดเธอเป็นเพียงถนนทางด่วนยกระดับ ครั้นรับใช้ชาติผ่านมาหลายสิบปีจนแก่เฒ่ากลับสามารถแปลงร่างเพิ่มคุณค่าให้แก่กรุงโซลอย่างมากมายยิ่งกว่าตอนที่เป็นทางยกระดับเสียอีก

ก้าวแรกที่เราเดินขึ้นมาจาก ฮเว-ฮยอน-ดง ก็พบกับความประหลาดใจหลายอย่าง เส้นทางเดินลอยฟ้าเพื่อประชาชนเส้นนี้เริ่มจะไม่ธรรมดาตั้งแต่เห็นอ่างน้ำให้คนเดินมาเหนื่อยๆ ได้นั่งแช่เท้าเล่น ไปจนถึง “ถังถ้ำมอง” ที่ให้คนนึกสนุกส่องดูภาพ อารมณ์คล้ายย้อนไปยุครีโทร ที่นักท่องเที่ยวพากันส่องกล้องดูภาพถ่าย ด้านข้างมีอ่างปลูกพืชกินแมลงหน้าตาประหลาด กระถางยักษ์ปลูกดอกไม้หลายใบเรียงราย แล้วเราก็โชคดีที่ได้เห็น “กุหลาบแห่งชารอน หรือมูกุง-ฮวา” ดอกไม้ประจำชาติเกาหลีที่อาจเป็นดอกสุดท้ายของฤดูกาลนี้ก็ได้ เพราะมันบานจนเกือบจะเหี่ยวบอกลาฤดูใบไม้ผลิต้นเดือน พ.ย.ที่หอบความหนาวมาสู่เกาหลีเสียแล้ว

ก่อนเดินลงสู่พื้นด้านล่าง เราหลงเข้าไปในสวนกุหลาบนานาพันธุ์ที่บานสะพรั่งอยู่บนทางลอยฟ้า เจ้ากุหลาบเหลืองสีสันซีดเซียวกว่าใคร กลับกลายเป็นนางเอกที่สร้างความประทับใจมากที่สุด เพราะกลิ่นของเจ้ากลับหอมกรุ่นไกลกว่ากุหลาบแดง ชมพูหรือม่วง...สายลมยามบ่ายพัดกรูผ่านกลีบบาง เข้ามาทักทายจนทำให้หมวกของใครบางคนปลิวมาตกเบื้องหน้า มือยื่นหมวกกลับไปให้เจ้าของ เราต่างสบตาและยิ้มให้กันด้วยท่วงทำนองไมตรีแห่งคนแปลกหน้า...นี่ล่ะ คือ สุนทรียะของนักเดินทาง

โซลโล 7017 มิใช่ใบ้หวยหรือเอาเลขสวยมาประดับเล่น หากแต่แรกเกิดเป็นถนนทางด่วนยกระดับที่สร้างเสร็จในปี 1970 หลายสิบปีต่อมาเกือบตายซากต้องรื้อถอน แต่แล้วผู้บริหารกรุงโซลก็ตัดสินใจชุบชีวิตให้เกิดใหม่ไฉไลกว่าเดิมในปี 2017 จึงเป็นที่มาของเลข 7017 ซึ่งเป็นผลผลิตอันงดงามจาก นโยบาย “แชแซง-재생” หรือ “ชุบชีวิตใหม่” ของผู้บริหารกรุงโซลชุดปัจจุบัน หน่วยงาน Urban Renewal เป็นผู้รับผิดชอบการจัดการกับสิ่งปลูกสร้างและสถานที่เก่าๆ ให้กลายเป็น Landmark ใหม่ที่มีความสำคัญทั้งทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของกรุงโซล ในรูปแบบ “Seoul-Style Urban Renewal” คือ ได้พิจารณามิติตั้งแต่การจัดการเมืองให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและประชาชน รวมไปถึงด้านจิตวิญญาณและวัฒนธรรมของชาวโซล

ไม่กี่ปีมานี้เศรษฐกิจเกาหลีชะลอตัว มีอัตราการเจริญเติบโตต่ำ เรียกว่า “เข้าสู่ยุคการพัฒนาไปอย่างช้าๆ (Low Growth Era)” และชาวเกาหลีต้องเรียนรู้ที่จะอยู่ในสภาพที่เศรษฐกิจฝืดเคือง การก่อสร้างสิ่งใหม่ใช้งบประมาณ ล้านของล้านล้านวอน อาจจะไม่ใช่เวลาที่เหมาะสม...ไอเดียของการ “แชแซง-
ชุบชีวิตใหม่” จึงเป็นแนวความคิดที่เหมาะสมกับการจัดการกับสินทรัพย์เดิมที่มีอยู่แล้วในปี 2015 คณะทำงานจึงได้ทำการคัดเลือกสถานที่ 27 แห่งในกรุงโซลที่จะเข้าร่วมโครงการ Seoul Urban Regeneration Leading Area ให้เป็นโครงการนำร่องเพื่อปรับปรุงพัฒนาสินทรัพย์และพื้นที่เก่าของกรุงโซล

การพัฒนาอยู่บนปรัชญาพื้นฐานคือ การรักษาเอกลักษณ์ของท้องถิ่น และประกอบไปด้วย “3 Together” หรือทำ 3 อย่างด้วยกัน ได้แก่ 1) Build Together-สร้างด้วยกัน หมายถึง ประชาชนชาวกรุงโซลเข้ามามีส่วนร่วมด้วยกันตั้งแต่ขั้นตอนการวางแผนจนถึงการตัดสินใจ 2) Prosper Together- มั่งคั่งด้วยกัน หมายถึง การปรับปรุงพัฒนาที่ทั้งรัฐและประชาชนได้ประโยชน์สูงสุดร่วมกัน 3) Happy Together-สุขด้วยกัน หมายถึง ทุกคนที่เกี่ยวข้องจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีและทำเพื่อคนรุ่นต่อๆ ไป

ยกตัวอย่างเช่น โครงการ “ดาฉิ เซอุน ซังกา-다시 세운상가” ซึ่งเป็นการชุบชีวิตให้อาคาร “เซอุนซังกา” ซึ่งเคยเป็นช็อปปิ้งเซ็นเตอร์ที่ใหญ่ที่สุดในเกาหลีเมื่อ 50 กว่าปีที่แล้ว อาคารนี้สร้างเสร็จในปี 1968 แม้เวลานั้น เกาหลีแทบจะไม่มีเงินทุนเลย แต่อาคารนี้ก็ถูกสร้างขึ้นมาจนได้ จนทำให้ผู้ไม่เห็นด้วยในช่วงนั้น เรียกเซอุนซังกา ว่า “อาคารแห่งการทำตามอำเภอใจของผู้นำเผด็จการ” (ได้แก่ รัฐบาลทหารของประธานาธิบดีปักจองฮี)

อย่างไรก็ตาม ณ ที่นี้มีบางสิ่งเกิดขึ้นซึ่งกลายเป็นพื้นฐานของทักษะในอุตสาหกรรมไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์เกาหลีในช่วงปี 1970-1980 นั่นคือ เกิดร้านค้าเครื่องใช้ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ แผงวงจรอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ประกอบกันซึ่งๆ หน้าในคูหาเล็กๆ ของร้าน โดยแรงงานชายหญิงไม่กี่คน สามารถผลิตอุปกรณ์ได้หลายอย่าง มีอะไหล่ทุกชนิดที่คนและอุตสาหกรรมในเกาหลีต้องการ คนทำงานในร้านของที่นี่ถือเป็นผู้มีทักษะในอุตสาหกรรมเครื่องใช้ไฟฟ้าของเกาหลีในยุคต้นๆ เลยทีเดียว ในช่วงปีนั้นอาคารนี้จึงเป็นแหล่งซื้อขายเครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์ อะไหล่ที่สำคัญมากของเกาหลี คล้ายๆ กับบ้านหม้อของเราแต่ขนาดใหญ่กว่ามาก เพราะมีหลายอาคารกับร้านค้ากว่าพันราย

มีด้านสว่างก็ยังมีด้านมืดฉันใด อาคารนี้ก็ยังมีมุมมืดฉันนั้น ในยุคที่อุตสาหกรรมไฟฟ้าอิเล็กทรอนิกส์เติบโตอย่างมาก เทคโนโลยีของโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ก้าวกระโดดไปไกลเกินกว่าที่ SME เล็กๆ จะตามทัน ว่ากันว่า อาคารซึ่งมีเพียง SME ขนาดเล็กแห่งนี้ก็ผันไปเป็นแหล่งรวมซีดีหนังปลุกใจเสือป่าที่วางขายกันโจ๋งครึ่ม แต่แล้วก็ถูกหนังออนไลน์ทางอินเทอร์เน็ตตีแตกกระจุย ทุกกิจการซบเซาลง

ในช่วงปลายยุค 1990-2000 “เซอุนซังกา” กายเป็นเศษซากของอารยธรรมที่เคยรุ่งเรืองในอดีต อาคารเก่ากับเจ้าของกรรมสิทธิ์ร้านค้าเล็กๆ ที่อยู่ภายในนับพันราย ยืนรอวันตายอยู่ที่หน้า “จงเมียว-ศาลแห่งบรรพชนราชวงศ์โชซอน” บนถนน “จงโน”...

(อ่านต่อฉบับหน้า)