‘ซื้อกล่องคืนมุก’ โปสเตอร์ลีดธรรมศาสตร์

ในยุคแห่งการสื่อสาร คอนเทนต์ทุกอย่างล้วนผูกติดกับศาสตร์แห่งการนำเสนอหนึ่งในเคล็ดลับที่นักนำเสนอชอบใช้คือ เทคนิค Storytelling (ใช้เรื่องเล่า)

 

เพราะเรื่องเล่าทำให้ผู้รับสื่อเข้าถึง เห็นภาพ และรู้สึกถึงความเรียลได้โดยง่ายกว่าการอธิบายทฤษฎี หรือหลักการตรงๆ

 

ถ้าหนึ่งภาพแทนล้านความหมายได้ ...หนึ่ง Story ก็ประทับทฤษฎีลงไปในใจคนได้นับพันคำ

 

ไม่เชื่อลองไปถามพวกนักพูดสร้างแรงบันดาลใจดู รับรองรู้เทคนิคนี้กันทุกคน

 

แต่ดูเหมือนเทคนิคนี้ไม่ได้เพิ่งถูกคิดค้นโดยนักสื่อสาร หรือนักสร้างแรงบันดาลใจยุคใหม่ การดึงดูดให้ผู้คนสนใจด้วย Story เป็นเทคนิคการนำเสนอที่มีมาตั้งแต่มนุษย์เริ่มเล่าเรื่องได้ด้วยซ้ำ

 

และอันที่จริง รูปแบบภาษาที่ใช้อธิบายหลักการต่างๆ นั้น เป็นนวัตกรรมหลังการกำเนิดเรื่องเล่าทั้งเพ

 

เรื่องเล่าไม่ใช่แค่ดึงดูดความสนใจเฉพาะหน้าในวงกว้างได้ง่าย แต่มันยังทนทานผ่านกาล ทรงพลังและเนิ่นนานกว่าข้อมูลในรูปแบบอื่นใด

 

ผู้คนมักเล่าประวัติพระพุทธเจ้าได้มากกว่าข้อธรรมที่ท่านสอน นักเรียนรู้ว่าแอปเปิ้ลหล่นใส่หัวเซอร์ ไอแซคนิวตัน ก่อนทำความเข้าใจกฎแรงดึงดูดของโลก ทั้งหมดคือพลังของ Story

 

ด้านปรัชญาจีนโบราณยิ่งเล่นใหญ่ นักปรัชญาจีนหลายคนใช้เทคนิค Storytelling กันอย่างสนุกมือ

 

หนึ่งในนั้นคือ หานเฟยจื่อ นักคิด นักปรัชญา สมัยฉินสื่อหวงตี้ (จิ๋นซีฮ่องเต้)

 

ผมเขียนถึงหานเฟยจื่อบ่อยครั้ง ฉะนั้นจึงขอข้ามรายละเอียดไป เพียงจะขอเล่าไว้ก่อนว่าเขาเป็นชาวแคว้นหาน ฉินสื่อหวงตี้ชื่นชมในตำราที่เขาเขียนอย่างยิ่ง และเขาเป็นคนติดอ่าง...(ไม่ได้หมายถึงมีพฤติกรรมผิดศีลธรรมแถวย่านรัชดา แต่หมายถึงเขาพูดจาติดๆ ขัดๆ)

 

ที่นี้จะเริ่มเล่า Story ที่น่าสนใจในตำราของเขาเรื่องหนึ่งกันล่ะ

 

เรื่องนี้มีชื่อว่า “ซื้อกล่องคืนมุก” (买椟还珠) เรื่องมีอยู่ว่า

 

“พ่อค้าแคว้นฉู่นายหนึ่งจะนำไข่มุกของตนไปขายที่แคว้นเจิ้ง พ่อค้านายนี้รู้ว่าโปรดักต์ที่ดีอาจไม่ได้ขายได้ด้วยตัวมันเอง แพ็กเกจจิ้งก็เป็นสิ่งสำคัญ

 

พ่อค้าแคว้นฉู่บรรจงประดิษฐ์กล่องไม้ไม้เนื้อดีขึ้นกล่องหนึ่ง เขารมกล่องไม้นี้ด้วยเครื่องหอม ตกแต่งกล่องนี้ด้วยชิ้นหยก แล้วยังประดับด้วยขนนกมีค่า เปิดกล่องนี้อ้าซ่าโชว์ไข่มุกที่บรรจงวางไว้ด้านใน...พ่อค้าที่ทำงานเพอร์เฟกต์ไปเสียทุกด้านคิด “ไข่มุกเม็ดนี้ต้องขายออกอย่างรวดเร็วและได้ราคาเป็นแน่แท้”

 

ชาวแคว้นเจิ้งเห็นเข้าย่อมสะดุดตาจึงต่างมามุงดู หนึ่งในนั้นดูได้สักพัก ก็คว้าเอากล่องไข่มุกไป บอกว่า “อั๊วขอซื้อกล่องนี้ ม่ายเอาไข่มุกนะ อ๊ะ! ลื้อเอาคึงปาย”

 

พ่อค้าตกลงขายกล่องไปด้วยความงุนงง แล้วลูกค้าทั้งหลายที่เคยมุงดูก็กระจายตัวกลับบ้าน…เหลือไว้แต่ตัวพ่อค้ากับไข่มุกคามือ”

 

หานเฟยจื่อจบ Story ไว้แค่นี้โดยไม่ได้สรุปประโยคบันดาลใจ แต่ใครๆ ก็คงสรุปได้เองว่า จงระวัง...เปลือกจะโดดเด่นกว่าแก่น

 

สำหรับ หานเฟยจื่อ เขาน่าจะกระทบกระเทียบถึง Story สอนใจในบันทึกประวัติศาสตร์ยุคก่อนหน้านั้น ที่ประดับประดาคอนเทนต์อลังการ ซึ่งรังแต่จะทำให้นักปกครองทั้งหลายหลงผิดไปลอกเลียนเอาแต่เปลือกแล้วทิ้งแก่น

 

ด้านหนึ่งเขาโทษความบรรจงตกแต่งบทเรียนทางประวัติศาสตร์ที่รุ่มร่าม อีกด้านเขาคงเวทนาที่แก่นแท้ถูกละเลย

 

และคนอย่างหานเฟยจื่อคงจะอินกับความรู้สึกนี้ดี เพราะแม้แก่นปรัชญาและหลักการของเขาในตำราจะยอดเยี่ยมจนสามารถทำให้ฉินสื่อหวงตี้ติดใจ แต่ช่วงเวลาส่วนใหญ่ของชีวิตเขาไม่เคยถูกกษัตริย์ในแคว้นบ้านเกิดช่วงใช้ ด้วยเพราะเขาเป็นคนติดอ่าง...นำเสนอไม่เก่ง ไม่เป็นที่ประทับใจ

 

พ่อค้าแคว้นฉู่ยังโชคดี อย่างน้อยที่สุดเปลือก (กล่อง) ก็ยังทำกำไรให้การค้าครั้งนี้ ส่วนแก่น (มุก) แม้ถูกมองข้าม แต่ก็ไม่ได้เสียหายอะไร หรือถ้าจะพลิกวิกฤตเป็นโอกาส พ่อค้าแคว้นฉู่คนนี้อาจผันตัวไปเป็นพ่อค้าทำกล่องอัญมณีขายก็ยังได้

 

แต่สำหรับชีวิตของหานเฟยจื่อ หลังจากเข้ารับใช้แคว้นฉิน ก็ถูกเพื่อนร่วมงานใส่ไฟว่าเขาเป็นชาวต่างแคว้น (ไม่ปลอดภัยกับแคว้นฉิน) เมื่อฉินสื่อหวงตี้หวาดระแวง เพื่อนโหดจึงวางแผนต่อให้เขาเข้าใจผิดว่าฉินสื่อหวงตี้ต้องการกำจัดเขา

 

เขาจบชีวิตด้วยการกินยาพิษฆ่าตัวตาย...

 

ถ้าจะเรียกร้องอะไรให้กับหานเฟยจื่อได้ ก็คงจะขอให้เขามีเปลือก (พูดจาไม่ติดขัด หรือไม่ก็เกิดในแคว้นฉิน) ที่เหมาะสมพอดิบพอดีกับแก่นอันมีค่าในตัวเขา

 

เปลือกกับแก่นจึงมีค่าทั้งนั้น ความประณีตบรรจงในการสร้างสรรค์ไม่ว่ากับเปลือกหรือแก่นเป็นสิ่งดีทั้งคู่ เพียงแต่มันต้องไปด้วยกันได้ และรู้ว่าไผเป็นไผ ไม่ให้เปลือกเด่นเกินจนไม่มีใครสนใจแก่น

 

เช่นเดียวกัน เรื่องที่เล่าข้างต้นทั้งหมดจะมีประโยชน์อะไร ถ้าความพยายามที่จะให้คอนเทนต์ของปรัชญาจีนโบราณเข้าใจง่ายขึ้น ด้วยการใช้สำนวนสมัยใหม่และใช้ไทยคำอังกฤษคำ กลับทำให้คนอ่านรู้สึกว่ามันกระแดะเกินทน

 

(ก็อาจจะมีคนรู้สึกแบบนั้น เพียงแต่หวังว่าจะไม่ใช่คนส่วนใหญ่ และคงไม่รู้สึกกระแดะรุนแรงไปจนผู้เขียนต้องกุมมุกไว้เงียบๆ คนเดียวกลางตลาด)

 

ภารกิจของการสื่อสาร ก็คือการส่งแก่นให้ถึงกลุ่มเป้าหมาย ผ่านเปลือกต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล่า เสียงดนตรี ภาพ ลีลาการแสดง ฯลฯ

 

ถ้าภาพโปรโมทกิจกรรมเชียร์ลีดเดอร์ของธรรมศาสตร์ (รุ่น 73) ที่กำลังโด่งดังจะมีแต่คนชื่นชมว่าสวย หล่อ สมัยใหม่ ศิลปะยุค 2018 หรือไม่ก็ก่นด่าว่า โป๊ เปลือย อนาจาร ไม่เหมาะสม โดยไม่มีใครทันเห็นประเด็น “การมองข้ามภาพลักษณ์ภายนอก ความกล้าภูมิใจในรูปร่างและหน้าตาที่แตกต่างกันไป” ตามที่ทีมงานออกมาอธิบายในภายหลัง

 

ก็ดูเหมือนว่าผู้คนต่างยื้อแย่งกล่องที่ประดับประดาจนสวยงามเกินไป โดยที่ไข่มุกยังคาอยู่ในมือทีมงาน

 

ซึ่งโดยส่วนตัวก็ต้องชื่นชมอย่างจริงใจว่า ทำกล่องได้สวย ได้หล่อ สร้างแรงดึงดูด (สายตา) ได้ดี