อสม.ออนไลน์ นวัตกรรมเพื่อสุขภาพชุมชน

โดย ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์  

ปัจจุบันนี้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้เข้ามามีบทบาทขับเคลื่อนชีวิตของคนทุกคน

แอพพลิเคชั่น “อสม.ออนไลน์” หนึ่งในตัวอย่างนวัตกรรมการสื่อสารที่ถูกนำมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในการดูแลสุขภาพประชาชนให้ดีมากยิ่งขึ้น

อสม.ออนไลน์ คือ แอพเครือข่ายสังคมออนไลน์เฉพาะกลุ่มที่ใช้ในกลุ่มโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล(รพ.สต.) และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เพื่อสื่อสารข้อมูล ภาพ เสียง วิดีโอ ข้อความ และพิกัดแผนที่ระหว่างสมาชิกในกลุ่มผ่านรูปแบบการแจ้งข่าวสารและการสนทนา ทำให้สมาชิกในเครือข่ายสามารถรับรู้ข้อมูลความเคลื่อนไหวด้านสาธารณสุขและภัยสุขภาพภายในชุมชนได้อย่างสะดวก รวดเร็ว

แอพดังกล่าวคือเครื่องมือช่วยจัดระเบียบการใช้ข้อมูล ภาพ เสียง วิดีโอ ข้อความ และพิกัดแผนที่ ระหว่าง รพ.สต.และ อสม. ให้มีความสะดวกในการใช้งานมากขึ้น

กรกมล ศรีใจมั่น ผู้อำนวยการ รพ.สต.ไทรงาม จ.นครปฐม หนึ่งหน่วยบริการที่ได้รางวัลดีเด่นระดับประเทศการประกวดใช้งานแอพ อสม.ออนไลน์ ในปีที่ผ่านมา กล่าวว่า ด้วยความที่ลักษณะพื้นที่ของ รพ.สต.ไทรงาม มีแม่น้ำท่าจีนไหลผ่าน การทำงานก็จะมีทั้งทางบกและทางน้ำ ทำให้การดูแลประชาชนค่อนข้างยาก ประกอบกับระยะทางในการเดินทางของ อสม.มายัง รพ.สต.ค่อนข้างไกลประมาณ 30 กม. แต่ละเดือนจะต้องมีการประชุมกันอย่างน้อย 2-3 ครั้ง จึงได้นำแอพ อสม.ออนไลน์มาช่วยในการสื่อสารเพื่อลดความเสี่ยงในการเดินทางของ อสม. ซึ่งก็ช่วยประหยัดเวลา ค่าน้ำมัน และต้นทุนธุรการอื่นๆ ลงได้มาก

รูปแบบการใช้งานนั้นจะใช้ทั้งการสื่อสารระหว่างตัวเจ้าหน้าที่ รพ.สต. และ อสม. และการสื่อสารเพื่อดูแลผู้ป่วยที่อยู่ในชุมชน ยกตัวอย่างเช่น การนัดหมายประชุมก็สามารถแจ้งนัด และ อสม.ตอบกลับได้ว่ามาประชุมหรือไม่ ถ้าไม่มาเพราะเหตุใด ทำให้ช่วยลดการใช้กระดาษลงได้ถึง 40% จากเมื่อก่อนที่ต้องพิมพ์เอกสารไว้รอ 100% นอกจากนี้ ยังสามารถแจ้งผลการประชุมให้คนที่ไม่มาได้รับทราบ ช่วยให้สื่อสารได้ไม่ตกหล่น อสม.ไม่ต้องเดินทางมารับข่าวสารด้วยตัวเองที่ รพ.สต. ช่วยประหยัดทั้งน้ำมันและค่าโทรศัพท์เพราะแอพนี้ให้ใช้อินเทอร์เน็ตฟรี

หรือในการดูแลผู้ป่วย รพ.สต.ก็สามารถติดต่อแบบสองทางกับ อสม.ได้ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ว่าจะเป็นข้อความตัวอักษร ภาพ หรือเสียง เวลา อสม.ไปเยี่ยมผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงในชุมชนก็สามารถส่งภาพถ่ายหรือวิดีโออาการของผู้ป่วยมาให้เจ้าหน้าที่ ทำให้เจ้าหน้าที่เห็นภาพคนไข้ได้ชัดเจนและสามารถแนะนำแก้ไขปัญหาคนไข้ได้โดยตรง

เช่นเดียวกับ สมจิตร บุญยงผู้อำนวยการ รพ.สต.กุดบง จ.หนองคาย อีกหนึ่งในหน่วยบริการที่ได้รับรางวัลดีเด่นระดับประเทศเมื่อปีที่ผ่านมากล่าวถึงการใช้งานแอพดังกล่าวว่าเดิมที รพ.สต.จะสื่อสารกับ อสม.ผ่านทางกลุ่มไลน์ แต่มีข้อจำกัดในการเก็บงาน กล่าวคือข้อมูลที่ส่งทางไลน์จะมีอายุประมาณ 1 สัปดาห์ ต่อมาทาง รพ.สต.ได้สมัครใช้งานแอพดังกล่าวเพื่อเล็งเห็นประโยชน์ในหลายๆ ด้าน เช่น ส่งรูปแล้วไม่หายเหมือนไลน์ สามารถกลับมาดึงไปใช้ได้ตลอดเวลา อสม.อยู่ที่ไหนก็ส่งข้อมูล ถ่ายรูปส่งรายงานได้ทันที ส่วน รพ.สต.ก็ได้ประโยชน์ในการเก็บงานจาก อสม. เพราะจะมีการแยกห้องสนทนาเป็นส่วนๆ ห้องประชาสัมพันธ์ ห้องนัดประชุม ห้องรับค่าป่วยการ ฯลฯ ทำให้สะดวกในการใช้ ต่างจากไลน์ที่มีอยู่ห้องเดียว ใครอยากจะพูดอะไรก็พูดปนกันไปหมด

วัฒนชัย ไชยจิตต์ ผู้อำนวยการ รพ.สต.วังประจัน จ.สตูล กล่าวว่า ไฮไลต์สำคัญในการนำแอพ อสม.ออนไลน์มาใช้ในพื้นที่คือ การค้นหาและรายงานข้อมูลกายอุปกรณ์ เช่น รถเข็นถังออกซิเจน ไม้เท้า ไม้ค้ำยัน เนื่องจากในภาพรวมแล้วมีคนที่เข้าถึงกายอุปกรณ์เหล่านี้น้อยมาก เพราะระเบียบราชการมีข้อกำหนดว่าผู้ที่จะได้รับกายอุปกรณ์เหล่านี้ต้องมีบัตรประจำตัวผู้พิการ

ดังนั้น คนที่ไม่ได้ลงทะเบียนผู้พิการไว้ เช่น ผู้ป่วย Long Term Care ที่ถูกส่งกลับมาดูแลที่บ้านและต้องได้รับการดูแลต่อเนื่องก็ยังสามารถเข้าถึงอุปกรณ์เหล่านี้ได้โดยไม่ต้องสร้างภาระแก่ญาติในการเช่าหรือซื้ออุปกรณ์มาใช้ที่บ้านด้วยเหตุนี้ในพื้นที่ รพ.สต.วังประจันจึงมีการจัดตั้งศูนย์กายอุปกรณ์เพื่อฟื้นฟูและช่วยเหลือผู้ป่วยติดบ้านติดเตียงผู้สูงอายุ และผู้พิการในชุมชน ต.วังประจัน ซึ่งดำเนินการในลักษณะของการส่งเสริมป้องกัน มีเครื่องมือเตรียมพร้อมสำหรับให้คนในชุมชนไว้ใช้ ดังนั้นคนที่ไม่ได้ลงทะเบียนผู้พิการไว้ก็สามารถมายืมใช้กายอุปกรณ์เหล่านี้ได้