จริงใจแก้ปัญหาและช่วยสังคม บทเรียนลดกระแสต้านโรงไฟฟ้าขยะ

โดย สุทธิวิทย์ ชยุตม์วรกานต์

ลำพังแค่บ่อขยะก็เป็นสิ่งที่น่ารังเกียจสำหรับชุมชนมากพออยู่แล้ว ยิ่งมีการสร้างโรงไฟฟ้าเพื่อเผาขยะ และนำความร้อนมาผลิตไฟฟ้าเข้าไปอีก ก็ยิ่งทำให้ชุมชนรอบข้างเกิดความรู้สึกแง่ลบต่อกิจการ

แต่ด้วยความตั้งใจและทำจริง ทั้งการควบคุมมลพิษตามมาตรฐานและการช่วยเหลือสังคม ผ่านมาแล้ว 5 ปีที่โรงไฟฟ้าบริษัท อีสเทิร์น เอเนอร์จี้ พลัส เปิดดำเนินการ กระแสคัดค้านก็ลดน้อยลง พร้อมกับการพร้อมเปิดรับให้ทุกฝ่ายได้เข้ามาเยี่ยมชม เพื่อดูงานโรงไฟฟ้าด้วยตาตัวเอง

คณพศ นิจสิริภัช นักธุรกิจผู้คร่ำหวอดในวงการขยะมานานกว่า 15 ปี ได้ศึกษาเรื่องขยะอย่างจริงจัง ไปศึกษาดูงานมาแล้วหลายประเทศ ก่อนตัดสินใจบุกเบิกบ่อขยะแพรกษาใหม่ เพื่อพัฒนาศูนย์บริหารจัดการขยะชุมชนแปรรูปเป็นพลังงานไฟฟ้าจนประสบความสำเร็จ พร้อมขยายโรงไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอีก 3 แห่ง เพื่อให้เหมาะสมกับปริมาณขยะที่เข้ามา ทำให้ปัจจุบันมีหลายหน่วยงานเข้ามาศึกษาดูงานที่โรงไฟฟ้ากันแทบทุกวัน

คณพศ ในฐานะประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัท อีสเทิร์น เอเนอร์จี้ พลัส หรือ EEP บอกว่า ปัจจุบันบริษัทได้ทำโครงการเกี่ยวกับโรงไฟฟ้าที่บ่อขยะ ต.แพรกษาใหม่ อ.เมือง จ.สมุทรปราการ ในการบริหารจัดการขยะชุมชนซึ่งมีปริมาณขยะสะสมมานานกว่า 20 ปี บ่อฝังกลบนี้จะมีสต๊อกที่สามารถนำมาใช้ได้ประมาณ 10 ล้านตัน ปัจจุบันนี้รับขยะประมาณวันละ 4,000 ตัน ในเขตพื้นที่ จ.สมุทรปราการ ที่มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 48 แห่ง รวมทั้งภาคเอกชนด้วยก็นำขยะมาทิ้งที่นี่ ซึ่งถือเป็นขยะชุมชน ปัจจุบันได้มีการพัฒนาในเรื่องของสิ่งแวดล้อม พร้อมดูแลในเรื่องของกลิ่นเหม็นของขยะ แก้ปัญหาเรื่องของไฟไหม้บ่อขยะ เรื่องของน้ำเสีย ได้มีการพัฒนาเรื่อยมาจนทำให้สิ่งแวดล้อมที่บ่อขยะแห่งนี้ดีขึ้น

ปัจจุบันก็เริ่มมีโรงไฟฟ้าและโรงคัดแยกขยะ โรงไฟฟ้าที่เห็นอยู่นั้นมีขนาด 9.9 เมกะวัตต์ ซึ่งได้สร้างเสร็จแล้ว ได้จำหน่ายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้านครหลวง จำนวน 8 เมกะวัตต์ แต่ปัจจุบันยังไม่พอเพียงกับปริมาณขยะ ที่มีปริมาณมาก เพราะโรงไฟฟ้าขนาด 9.9 เมกะวัตต์ จะต้องใช้ขยะวันละ 500 ตัน แต่มีขยะเข้ามาวันละ 4,000 ตัน ซึ่งมีปริมาณมาก โดยจะสร้างโรงไฟฟ้าเพิ่มอีก 3 โรง และมีเนื้อที่เพียงพอรองรับอีก 170 ไร่ จากโครงการมีที่ทั้งหมด 320 ไร่ เพื่อเป็นพื้นที่สำหรับการก่อสร้างโรงไฟฟ้าขนาด 10 เมกะวัตต์ และจะใช้เวลาในการสร้างประมาณ 1 ปีเศษเท่านั้น

“ผมได้ศึกษาในเรื่องนี้มาเป็นเวลา 10 กว่าปีแล้ว ไปศึกษาดูงานมาทั่วประเทศ ไม่ว่าขยะที่ไหนมีปัญหา เราก็จะรู้ถึงปัญหานั้น โดยที่ จ.สมุทรปราการ ถือเป็นแห่งแรกที่ได้มีการพัฒนาจากขยะให้เป็นพลังงานไฟฟ้า และการทำขยะนั้นต้องได้รับการยอมรับของประชาชนด้วย ตรงนี้ก็เป็นเรื่องสำคัญ เนื่องจากปัญหาขยะจะส่งผลกระทบต่อประชาชนทั่วไป เมื่อเกิดผลกระทบแล้วเราก็ต้องเข้าไปแก้ปัญหา เนื่องจากบ่อขยะที่เดิมนั้น ของเดิมก็มีปัญหาอยู่แล้ว เนื่องจากสมัยก่อนไม่มีคนมาอยู่ ความเจริญยังมาไม่ถึง แต่คนตามมาทีหลัง ในเมื่อบ่อขยะมีปัญหา การที่เราเข้ามาก็คือมาช่วย และในระหว่างที่เราเข้ามาบริหาร ก็ต้องพิสูจน์ให้ชาวบ้านเขาเห็นว่าเราทำจริงหรือไม่”

ในระยะเวลา 5 ปีที่เข้ามาดำเนินการนั้น คณพศบอกว่าในช่วง 2-3 ปีแรกแทบไม่ได้มีเวลาทำอะไรเลย เพราะต้องแก้ไขในเรื่องสิ่งแวดล้อม ปรับปรุงเรื่องกลิ่นขยะ เรื่องน้ำเสีย ไฟไหม้บ่อขยะ เมื่อดีขึ้นแล้วชาวบ้านก็จะเห็นเอง โดยก่อนหน้านี้ก็อาจจะมีการต่อต้านจากชาวบ้านบ้าง แต่ตอนนี้ชาวบ้านเข้าใจ เรื่องการร้องเรียนต่างๆ ก็ลดน้อยลงและหายไปในที่สุด

“เมื่อเราทำให้ชาวบ้านเกิดความมั่นใจ ทำให้เกิดความเชื่อถือ เมื่อเราเข้ามาแก้ไขปัญหาทุกอย่างก็ดีขึ้น ดังนั้นที่เราสร้างโรงไฟฟ้านั้นก็เป็นการโชว์ให้เห็นว่าไม่ได้มีอะไรร้ายแรงอย่างที่จินตนาการ เนื่องจากการสร้างโรงไฟฟ้าก็คือการเผา ก็จะมีควัน มีก๊าซออกมา แต่เราต้องบำบัดเสียก่อน ทำให้ชาวบ้านเกิดความสบายใจ ก่อนหน้านี้ทุกคนคิดว่ามีที่ใกล้บ่อขยะเป็นความโชคร้าย ตอนนี้เขาก็คิดได้ว่าเป็นความโชคดี เพราะเราทำให้พื้นที่มีความเจริญ”

คณพศบอกว่าสิ่งสำคัญที่สุดต้องดูในเรื่องสิ่งแวดล้อม ต้องไปแก้ปัญหาพวกนี้ ให้ชาวบ้านสัมผัสจับต้องได้ บ่อขยะต้องคู่กับโรงไฟฟ้า ก็เพราะวิธีจัดการก็คือการเผา แต่จะต้องเกิดกระบวนการคัดแยกประเภท อีกทั้งโรงไฟฟ้าได้มีกฎหมายที่ควบคุมว่าเมื่อเผาแล้วนำความร้อนมาทำสตีมเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า และเมื่อเผาในที่จำกัด ก็ย่อมจะมีควันออกมา ก่อนปล่อยออกปล่อง ก็ต้องมีระบบบำบัดก่อน ให้เป็นอากาศดีก่อน ตามมาตรฐานกฎหมายกำหนด

“เรื่องการช่วยเหลือสังคมนั้นถือว่าเป็นสิ่งที่จำเป็นและเป็นสาระสำคัญอย่างหนึ่ง ด้านหนึ่งนั้นถือเป็นข้อบังคับข้อกฎหมายของกองทุนโรงไฟฟ้าในรัศมี 5 กิโลเมตร ที่ขายกระแสไฟฟ้าเพื่อนำเข้ากองทุน ซึ่งกองทุนนี้จะต้องมาใช้จ่ายในชุมชน ในรูปของกองทุน ส่วนอีกด้าน ทางบริษัทก็ได้ประสานงานกับ อบต.ซึ่งอยู่ในพื้นที่ หรือแม้กระทั่งนอกพื้นที่ หากชุมชนมีกิจกรรมอะไรทางบริษัทจะเข้าไปช่วยเหลือโดยตลอดและต่อเนื่อง”

ขณะเดียวกันทางบริษัทก็ได้ประสานงานกับทาง อบต.แพรกษาใหม่ ซึ่งอยู่ในพื้นที่หรือแม้กระทั่งนอกเขต หากชุมชนมีกิจกรรมอะไรที่สามารถช่วยได้ เช่น การแจกน้ำยาจุลินทรีย์ อีเอ็ม ที่นำไปใช้ดิบกลิ่น เทลงคู คลอง เราก็มีโรงงานผลิตเอง ซึ่งทางบริษัทได้ให้การสนับสนุนกับชุมชนมาโดยตลอด รวมทั้งด้านการศึกษา ได้มีความคิดริเริ่มว่าจะให้ทุนกับเด็กนักเรียน นักศึกษา โดยไม่ต้องมีกติกาอะไรมากมาย โดยจะตั้งงบว่าในแต่ละปี จะให้กี่ทุน โดยเฉพาะนักเรียนจะให้ทุนเรียนดีแต่ขาดทุนทรัพย์ โดยจะประสานกับทางเทศบาลหรืออบต.ต่างๆ รวมทั้งกิจกรรมใดๆ ของชุมชนที่เกิดขึ้นโดยเฉพาะหากอยู่ในเขตพื้นที่ด้วยแล้ว หากร้องขอมา ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมอะไรต่างๆ เราก็ยินดีให้การสนับสนุนทั้งหมด เราได้ทำและทำอย่างต่อเนื่อง เพราะเราต้องอยู่ร่วมกับชุมชนไปอีกนาน

อีกเรื่องที่คณพศให้ความสำคัญก็คือการคมนาคม ใช้ที่ดินของบริษัทให้เป็นสาธารณประโยชน์ เป็นถนนเส้นบายพาส จากถนนดินก็ทำให้เป็นถนนคอนกรีตให้ประชาชนได้ใช้เส้นทางกันอย่างสะดวกสบาย

“เมื่อชาวบ้านขับรถผ่านไปมาเขาก็มองเห็นได้ว่าเรากำลังทำอะไรกับบ่อขยะบ้าง ตรงนี้ถือว่าเป็นการบริการทางสังคม แม้กระทั่งนอกเขตพื้นที่ ตรงไหนบริษัทสามารถเข้าไปช่วยได้ก็ยินดีเข้าไปช่วยเหลือ”

การให้บริการศึกษาดูงานโรงไฟฟ้าเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่คณพศให้ความสำคัญ ตั้งแต่เปิดมามีคนเข้ามาศึกษาดูงานไม่ต่ำกว่า 2,000-3,000 คน ทุกอย่างฟรีหมด บริษัทจะดูแลในเรื่องค่าน้ำ กาแฟ อาหาร โดยเฉพาะเด็กนักเรียนจะให้ความสำคัญเป็นพิเศษ

“ใครจะว่าอย่างไรก็แล้วแต่ ผมถือว่าเป็นความสำเร็จร่วมกัน เพราะผมคนเดียวทำไม่ได้ ถ้าไม่ได้รับการสนับสนุนจากชุมชน ทุกภาคส่วน ทั้งภาคราชการและภาคเอกชน ประกอบกับเราก็มีความตั้งใจจริง เมื่อเราได้มีโอกาส เราก็ทำธุรกิจ อยู่บนพื้นฐานของความดีงาม เพื่อสังคม อะไรที่ไม่ถูกต้อง เราก็ทำให้ถูกต้อง ดังนั้นงานของเรา คืองานแก้ปัญหา บางครั้งจะเอาอะไร 100% เลยไม่ได้ แต่มันต้องดีขึ้นเรื่อยๆ และหมดไปในที่สุด”