เชิญไหว้พระธาตุเมืองเหนือ ช่วงวันวิสาขบูชา

โดย สมาน สุดโต

พระธรรมราชานุวัตรเชิญชวนประชาชนไหว้พระธาตุและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในท้องถิ่นเมืองเหนือ ในเทศกาลสัปดาห์ส่งเสริมพระพุทธศาสนา เนื่องในวันวิสาขบูชา ที่เริ่มมาตั้งแต่วันที่ 24 พ.ค. 2561 เพราะเมืองเหนือเป็นที่ตั้งพระบรมสารีริกธาตุจำนวนมาก แต่ละแห่งล้วนแต่มีตำนานย้อนหลังไปหลายร้อยปี

พระธรรมราชานุวัตร เจ้าอาวาสวัดพระแก้ว ซึ่งเป็นวัดแรกพบพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของประเทศไทย ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม (หรือวัดพระแก้ว) ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะภาค 6 ด้วย เมตตาเล่าเรื่องประวัติความเป็นมาของพระบรมสารีริกธาตุว่า สืบเนื่องจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามิได้แต่งตั้งผู้ใดเป็นศาสนทายาท ดังนั้นตัวแทนพระพุทธองค์อย่างหนึ่ง (นอกจากพระธรรมวินัย) คือพระบรมสารีริกธาตุ และทางเมืองเหนือนั้นมีพระบรมสารีริกธาตุในหลายจังหวัดด้วยกัน

การที่พระธรรมราชานุวัตรยกเรื่องนี้มาเล่าก็สืบเนื่องมาจาก สุภชัย วีระภุชงค์ เลขาธิการสถาบันโพธิคยาวิชชาลัย 980 เชิญกรรมการ สมาชิก และสื่อมวลชนกว่า 70 ท่าน เดินทางไหว้พระธาตุและพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ นับจากพระพุทธบาท จ.สระบุรี พระพุทธ
ชินราช จ.พิษณุโลก ลงไปถึง จ.น่าน แพร่ และลำปาง เมื่อวันที่ 19-25 พ.ค. 2561

พระธาตุต่างๆ ที่ได้ไปไหว้นั้น ประกอบด้วย พระธาตุช่อแฮ จ.แพร่ พระธาตุแช่แห้ง จ.น่าน พระธาตุพญาภู จ.น่าน พระมหาเจดีย์พุทธคยา (จำลอง) ที่วัดจองคำ จ.ลำปาง พระธาตุจอมกิตติ จ.เชียงราย พระธาตุวัดเจดีย์หลวง จ.เชียงราย พระธาตุผาเงา จ.เชียงราย พระธาตุดอยตุง จ.เชียงราย พระธาตุเจ้าจามเทวี นครน่าน และพระมหาเจดีย์ชเวดากอง (จำลอง) ที่ท่าขี้เหล็ก เมียนมา

ส่วนพระพทธรูปศักดิ์สิทธิ์ในวัดภาคเหนือนั้น ได้แก่ พระพุทธชินราช จ.พิษณุโลก พระเจ้าอุ่นเมือง วัดพระธาตุช่อแฮ พระเจ้าฝนแสนห่า วัดพญาวัด จ.น่าน พระพุทธนันทบุรีศรีศากยมุนี และวัดภูมินทร์ จ.น่าน พระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ จ.พะเยา อนุสาวรีย์พ่อขุนเม็งรายมหาราช จ.เชียงราย พระพุทธรูปหยก และพระเจ้าล้านทอง วัดพระแก้ว จ.เชียงราย พระพุทธบาทที่ไปไหว้ ได้แก่ พระพุทธบาท จ.สระบุรี

สุภชัย กล่าวว่า การที่สถาบันโพธิคยาวิชชาลัย 980 ทำโครงการนี้ขึ้นมาก็เพื่อจะเตรียมจัดโครงการธรรมยาตรา ครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2562 โดยจะครอบคลุมประเทศลุ่มแม่น้ำโขงและประเทศจีนที่ติดกับแม่น้ำโขง เช่น สิบสองปันนา เป็นต้น ทั้งนี้ สถาบันโพธิคยาได้จัดธรรมยาตราลุ่มแม่น้ำโขงครั้งแรก เมื่อวันที่ 24 พ.ค. 2560-4 มิ.ย. 2560 ตามด้วยไหว้พระธาตุภาคอีสาน เมื่อวันที่ 21-24 ก.ย. 2560

อย่างไรก็ตาม พระธรรมราชานุวัตรได้เล่าประวัติความเป็นมาของเชียงแสนว่า เป็นนครชาติแห่งแรกของชาติไทยและเกี่ยวโยงถึงเจ้าผู้ครองนครยุคแรก มีพระนามว่า พญาสิงหนวัติ ที่เดินทางมาจากกรุงราชคฤห์ ดินแดนภารต โดยเดินทางผ่านอาหม ท่าลี่ หนองแส ที่พีล่อโก๊ะปกครอง จากนั้นก็ใช้เส้นทางแม่น้ำโขง เดินทาง จนกระทั่งได้สถาปนาเมืองขึ้นมา เรียกว่า โยนกนาคพันธุสิงหนวัตินคร ขึ้นที่ลุ่มแม่น้ำโขง ดินแดนที่ราบในเมืองเชียงราย ใน พ.ศ. 1117

และพระพุทธรูปที่งดงามเป็นที่หนึ่ง ที่เรียกว่า สิงห์ 1 สิงห์ 2 และสิงห์ 3 นั้น มีที่มาจากพระนามเจ้าผู้ครองนคร พระนามว่า สิงหนวัติ นี่เอง

ขอเพิ่มเติมข้อมูลจากวีกิพีเดียว่า อาณาจักรโยนกนาคนครนี้มีพระเจ้าแผ่นดินหลายพระองค์ เช่น พระเจ้าพังคราช พระเจ้าพรหม พระเจ้าชัยศิริ ต่อมาประมาณ พ.ศ. 1552 อาณาจักรโยนกนาคนครในสมัยพระเจ้ามหาชัยชนะได้เกิดน้ำท่วมฉับพลัน เนื่องมาจากพนังกั้นน้ำหรือเขื่อนเหนือน้ำพังทลายลง จนทำให้ที่ตั้งเมืองกลายเป็นหนองน้ำใหญ่ (เข้าใจว่าจะเป็นบริเวณที่เรียกว่าเวียงหนองล่ม บ้านท่าข้าวเปลือก ซึ่งอยู่ไม่ห่างจากทะเลสาบเชียงแสน และบริเวณที่น้ำแม่กกต่อกับแม่น้ำโขง ใกล้วัดพระธาตุผาเงาและพระธาตุดอยตุง จ.เชียงราย) จนเป็นเหตุให้บรรดาราชวงศ์กษัตริย์และขุนนางของโยนกนาคนครเสียชีวิตด้วยเหตุน้ำท่วมเมืองทั้งหมด พวกชาวบ้านที่เหลือรอดชีวิตได้ประชุมปรึกษากันเลือกตั้งให้คนกลุ่มหนึ่งที่มิใช่เชื้อสายราชวงศ์ขึ้นดูแลพวกตน เรียกว่า ขุนแต่งเมือง และเรียกชุมชนแห่งนั้นว่า “เวียงปรึกษา” เป็นเวลาต่อไปอีก 94 ปี อาณาจักรโยนกนาคนครจึงสิ้นสุดลงเพราะเกิดแผ่นดินไหวในสมัยพระมหาชัย

ตอนต้นพุทธศตวรรษที่ 18 พญามังราย (หรือพ่อขุนเม็งราย) ผู้สืบเชื้อสายมาจากผู้ครองเมืองเงินยางเชียงแสน ได้ทรงทำการรวบรวมอาณาจักรล้านนาไทยที่กระจัดกระจายให้เป็นปึกแผ่นขึ้นมาใหม่ และทำการสร้างเมืองเชียงรายเมื่อ พ.ศ. 1805 ครั้งนั้นพระองค์ทรงยกทัพเข้ายึดเอาอาณาจักรหริภุญชัยจากพวกมอญเชื้อสายของพระนางจามเทวีได้ใน พ.ศ. 1835 แล้วทำการตั้งอาณาจักรใหม่ขึ้นเรียกชื่อว่า อาณาจักรล้านนา

เรื่องราวของอาณาจักรแห่งนี้มีปรากฏในตำนานสุวรรณโคมคำ หิรัญนครเงินยางเชียงแสน ตำนานพระธาตุดอยตุง ตำนานสิงหนวัติกุมาร ตำนานเมืองพะเยา ตำนานเมืองเชียงใหม่ และวรรณคดีล้านช้าง เรื่องท้าวฮุ่ง หรือเจือง รวมทั้งพงศาวดารโยนก เรียบเรียงโดย พระยาประชากิจกรจักร (แช่ม บุนนาค)

ดังนั้น เทศกาลส่งเสริมพระพุทธศาสนา วันวิสาขบูชา เพื่อเป็นมงคลแก่ชีวิต ขอเชิญขึ้นเหนือไปไหว้พระธาตุต่างๆ ที่งดงามและศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองทางเมืองเหนือนั้นเทอญ