การจ้างงานผู้สูงอายุ (14)

โดย ผศ.ดร.พรรัตน์ แสดงหาญ นักวิจัยรุ่นใหม่ สกว. คณะการจัดการและการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยบูรพา

เสียงสะท้อนของนายจ้างเกี่ยวกับการจ้างงานผู้สูงอายุในอุตสาหกรรมยานยนต์ ระบุว่ามีแนวโน้มจะจ้างคนเก่าต่อเพราะเป็นงานเฉพาะทางที่ต้องสะสมความรู้ความชำนาญ และมีการพัฒนาทักษะสำคัญ หากเป็นภาคเกษตรหรืองานที่ใช้แรงงานไร้ฝีมือ ใครจะมาทำก็ได้ แต่ทั้งนี้ควรมีเกณฑ์การตรวจร่างกาย สุขภาพต้องผ่านก่อน มีการกรองคุณสมบัติกับงานที่จะต้องทำว่าสอดคล้องกับตำแหน่งงานที่จะรับไว้หรือไม่

กระบวนการคัดเลือกนั้นการสัมภาษณ์อาจจะเป็นรูปคณะกรรมการที่มีนายจ้างและแพทย์ที่จะมาดูสุขภาพว่าเป็นอย่างไร เมื่อสุขภาพดีแล้วมีประสบการณ์อย่างไรเพื่อประกอบการพิจารณา แทนที่จะเป็นการสัมภาษณ์โดยตรงจากนายจ้างก็ให้มีความเห็นของแพทย์มาประกอบการรับเข้าทำงานด้วย ทักษะความสามารถนั้นดูได้จากผลการประเมิน จากนั้นจึงดูสุขภาพ และความตั้งใจว่าอยากทำงานต่อหรือไม่ ซึ่งผู้สูงอายุจำนวนมากก็อยากจะทำงานต่อ

ผลการวิจัยภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) พบว่า ระยะเวลาการจ้างงานผู้สูงอายุจะเป็นแบบเต็มเวลาหรือพาร์ตไทม์ ขึ้นอยู่กับข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้สูงอายุกับสถานประกอบการเป็นรายกรณีไป อย่างไรก็ดี สามารถจำแนกระยะเวลาการจ้างงานตามกลุ่มอายุได้ว่าหากผู้สูงอายุอยู่ในกลุ่ม 55-60 ปี ควรจ้างงานแบบเต็มเวลา เพราะบางบริษัทกำหนดการเกษียณอายุการทำงานที่ 60 ปีอยู่แล้ว แสดงให้เห็นว่าช่วง 55-60 ปี เป็นช่วงที่พนักงานทำงานเต็มเวลาได้ เพียงแต่บางบริษัทกำหนดอายุการเกษียณไว้ที่ 55 ปี หรือบางบริษัทไม่ได้กำหนดไว้ แต่ยึดถือตามหลักเกณฑ์การรับเบี้ยชราภาพที่อายุ 55 ปี ของสำนักงานประกันสังคม

ผู้ให้ข้อมูลส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่า หากจะจ้างงานผู้สูงอายุที่มีอายุระหว่าง61-65 ปี จะจ้างแบบเต็มเวลาแบบพนักงานปกติหรือบางส่วนก็ได้ ตามแต่ข้อตกลงร่วมกัน หากผู้สูงอายุมีอายุเกิน 66 ปีขึ้นไป ส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่าควรให้ทำงานพาร์ตไทม์เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้สูงอายุมีปัญหาด้านสุขภาพอันเกิดจากการทำงานมากเกินไป โดยมีข้อสังเกตว่าการจ้างงานผู้สูงอายุต้องไม่มีการทำงานล่วงเวลาในทุกกรณี

บางส่วนมีความเห็นว่าการจ้างงานผู้สูงอายุในประเทศไทยนั้น สภาพการจ้างงานยังไม่เอื้อเพราะมีหลายคนเมื่อถึงจุดหนึ่งแล้วสุขภาพเริ่มเสื่อมถอย การทำงานแบบเต็มเวลาวันละ 8 ชั่วโมง หรือบางแห่งอาจจะทำงานล่วงเวลาด้วยอาจจะไม่เอื้อ ก็จ้างเป็นพาร์ตไทม์ เช่นงานในตำแหน่งหนึ่งแทนที่จะจ้างคนหนึ่งทำตลอด ก็อาจจะจ้างสองคนที่มีทักษะทำสลับกันไป

ผู้ให้ข้อมูลส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่าการจ้างงานผู้สูงอายุควรทำสัญญาจ้างงานเป็นรายปีตามข้อตกลงร่วมกันระหว่างผู้สูงอายุและสถานประกอบการทั้งนี้เพราะด้วยอายุที่มากขึ้นทุกปี สภาพร่างกายและความสามารถในการทำงานอาจเปลี่ยนแปลงไป จึงควรจ้างงานโดยทำสัญญาที่กำหนดเวลาไว้ให้ชัดเจนและส่วนใหญ่เห็นว่าควรทำสัญญาปีต่อปี โดยทั่วไปเมื่อเกษียณแล้วมักจะจ้างปีต่อปี เพราะสุขภาพเป็นสิ่งสำคัญ และส่วนมากคนที่จะต่ออายุการทำงานมักได้คุยกับหัวหน้างานหรือผู้บริหารระดับสูง ถ้าเห็นว่าคนที่จะเกษียณมีคุณภาพ โอกาสที่จะต่ออายุงานก็จะง่าย ส่วนมากจะทำเป็นสัญญาปีต่อปี หรือจนกว่าลูกจ้างจะขอเลิกเอง