วัดเทวราชกุญชร พัฒนาทั้งวัดและบุคลากร

บรรยากาศในพุทธสถานย่านเทเวศร์ ตั้งแต่ด้านหน้าถึงศาลาท่าน้ำ ชวนฝันว่าเหมือนสวรรค์จำแลง เพราะมากล้นด้วยความสุนทรีย์ นับแต่ภูมิทัศน์เจริญตา สิ่งปลูกสร้างที่กลมกลืน สะอาด งดงาม พร้อมทั้งชื่ออาคารสอดคล้องกับชื่อวิมานทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ที่มีพระอินทร์เป็นประธาน เช่น เทวราชกุญชร เทวราชธรรมศาลา เทวราชธรรมสภา เทวราชธรรมสถิต เทวราชธรรมาภิรมย์ เป็นต้น พุทธสถานนี้คือวัด ชื่อเทวราชกุญชร พระอารามหลวง

เพราะชื่อวัดสื่อถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ตราสัญลักษณ์ของวัด จึงเป็นภาพพระอินทร์ทรงช้างสามเศียร หรือเอราวัณประดับด้วยสัปตปฎลเศวตฉัตร กรมศิลปากรออกแบบถวายเมื่อวันที่ 31 ก.ค. 2544 

อาคารในวัดนั้น เชิดชูสถาปัตยกรรมการก่อสร้างไทยไว้ได้ดีนัก คือเป็นทรงปั้นหยา หน้าจั่วประดับด้วยลายไม้ฉลุแบบขนมปังขิง ซึ่งหายากในปัจจุบัน แต่เห็นได้ที่วัดนี้ เช่น พิพิธภัณฑ์สักทอง เป็นอาคาร 2 ชั้น ขนาดใหญ่กว้าง 16.75 เมตร ยาว 30.15 เมตร ที่ดัดแปลงจากบ้านไม้สักทองโบราณ ที่ ศ.ดร.อุกฤษ และท่านผู้หญิงมณฑินี มงคลนาวิน ถวาย และอาคารเทวราชธรรมสถิต เป็นต้น

เมื่อผู้เขียนเข้าไปในอาคารสำนักงาน ที่มีชื่อว่าเทวราชธรรมสภา เพื่อกราบพระเทพคุณาภรณ์ เจ้าอาวาส ก็พบว่าท่านกำลังยุ่งอยู่กับการกำหนดแผนการทำงานแก่ชลธิชา พยัคฆ์พงศ์ เจ้าหน้าที่ศูนย์พหุภาษาอาเซียน กระทรวงศึกษาธิการ ที่มาขอคำแนะนำในการวางแผนแปลพระไตรปิฎกเป็นภาษาอังกฤษ ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณประจำปีของรัฐบาล

พระเทพคุณาภรณ์ นามเดิม โสภณ ฉายา โสภณจิตฺโต นามสกุล พุ่มพวง ศิษย์เก่าวัดกาหลง อ.เมือง จ.สมุทรสาคร วุฒิการศึกษา ป.ธ.9 และมหาบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยเกริก ได้รับความไว้วางใจจากมหาเถรสมาคม (มส.) ให้มาครองพระอารามหลวงนี้ เมื่อวันที่ 5 มิ.ย. 2544 ขณะที่ดำรงสมณศักดิ์ที่พระศรีวชิรโมลี อาจารย์ใหญ่สำนักเรียนวัดหัวลำโพง ผ่านไปแล้ว 17 ปี สามารถพลิกฟื้นวัดที่เสื่อมโทรมให้กลับมาเป็นพระอารามที่มีภูมิทัศน์น่าชื่นชม สมดั่งความตั้งใจของสมเด็จพระมหาธีราจารย์ (นิยม ป.ธ.9) อดีตกรรมการ มส. และเจ้าคณะใหญ่หนกลาง เจ้าอาวาสวัดชนะสงคราม ที่ชักชวนให้มาเป็นเจ้าอาวาส

เมื่อเป็นเจ้าอาวาส มีผลงานเป็นที่ประจักษ์หลายอย่าง ทั้งการก่อสร้าง บูรณปฏิสังขรณ์ การเผยแผ่ การศึกษาและด้านวิชาการ เช่น ได้รับแต่งตั้งให้เป็นหนึ่งในคณะกรรมการและเลขานุการการพิจารณาตรวจต้นฉบับและพิมพ์พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ที่ มส.จัดพิมพ์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงครองราชสมบัติครบ 60 ปี (พ.ศ. 2549) จึงไม่แปลกใจ

ที่เจ้าหน้าที่กระทรวงศึกษาต้องมาขอความเห็น 

เมื่อเจ้าหน้าที่กระทรวงศึกษาธิการลากลับ ท่านชักชวนให้ผู้เขียนไปศาลาจตุรมุขที่ผ่านการยกฉัตรถวายพระประธาน เมื่อวันที่ 29 เม.ย. 2561 เพื่อให้ชมสิ่งสำคัญต่างๆ ของวัดที่ท่านรวบรวมมาจัดตั้งเป็นระเบียบ เข้ากับหลัก 3 ประการ คือ พุทธศาสตร์ พุทธศิลป์ และธรรมคีตา

พุทธศาสตร์ ได้แก่ พระไตรปิฎก ที่อยู่ในตู้พระไตรปิฎกนั้นสามารถนำมาอ่านได้ทุกเวลา

พุทธศิลป์ ได้แก่ พระพุทธรูปโบราณที่เป็นประธานในพระวิหาร นามว่า หลวงพ่อโบสถ์น้อย รอยพระพุทธบาทแกะสลักจากแผ่นไม้ ซึ่งผู้ที่ได้กราบได้บูชาจะเจริญก้าวหน้า เหมือนดังพระพุทธองค์ที่โปรดมนุษยชาติให้สลัดจากอวิชชา และก้าวหน้าในเทสิตธรรมต่างๆ ไม่มีที่สิ้นสุด

ธรรมคีตา ได้แก่ เสียงสวดมนต์ทำนองสรภัญญะ และเสียงเพลงเกี่ยวกับพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณทำนองภารตะ 

ในบริเวณศาลาจตุรมุขเช่นเดียวกัน เป็นที่ประดิษฐานพระสีวลี เอตทัคคะทางโชคลาภ แต่ที่วัดเทวราชกุญชรมีคุณพิเศษ คือ กล่าวกันว่าช่วยผู้ที่ศรัทธาให้มีกำลังใจ บรรเทาโรคภัย เมื่อใช้มือลูบอุระขององค์พระที่ประดับด้วยนิล

(เปิดให้ประชาชนเข้ามาสวดมนต์ไหว้พระและศึกษาหาความรู้ทุกวันตั้งแต่เวลา 09.00-17.00 น.)

ในส่วนการพัฒนาคนนั้น ท่านกล่าวว่า ได้ส่งพระภิกษุสงฆ์ที่มีศักยภาพไปเรียนภาษาอังกฤษเพิ่มเติมที่ Dharamsala อินเดีย และส่งไปเป็นพระธรรมทูตในต่างประเทศ เช่น อิตาลี รวมทั้งให้ทุนเรียนบาลีทุกชั้นทุกประโยค

พระเทพคุณาภรณ์ รองเจ้าคณะภาค 14 ที่พัฒนาทั้งวัดและคน มีผลงานเป็นที่ยอมรับของคณะสงฆ์ สถาบันการศึกษาและประชาชน จึงมีการถวายรางวัลและประกาศเกียรติคุณเสมอ ท่านคือสังฆโสภณของคณะสงฆ์ไทย