เขารวก (2)

โดย ถาวร หลีกภัย

บริษัท เหมืองแร่บูรพาเศรษฐกิจ เป็นบริษัทที่ได้เช่าช่วงประทานบัตรการทำเหมืองแร่ฟลูออไรด์ที่แหล่งเขารวกจากองค์การทหารผ่านศึก และบริษัท เหมืองแร่บูรพา 9 ก็มีข้อตกลงที่จะซื้อขายแร่กับบริษัท ไทยฟลูออไรต์พรอเซสซิ่ง ที่ผมทำงานอยู่ด้วย

ในตอนเริ่มแรก บริษัท เหมืองแร่บูรพา 9 ก็ยังไม่พร้อมจะทำเหมือง ผมก็ได้เสนอให้บริษัท 9 ขนเศษแร่ที่ตกค้างจากการทำเหมืองเถื่อนส่งให้โรงงานแต่งแร่บ้านลาดไปก่อน แต่ถนนดินระหว่างแหล่งแร่เขารอกกับด่านมะขามเตี้ยก็เป็นอุปสรรคเรื่องหล่มโคลน จนรถบรรทุกสิบล้อไม่สามารถขับผ่านไปได้ ทางบริษัท เหมืองแร่บูรพา ต้องใช้เวลาอยู่หลายเดือนในการปรับปรุงถนนเส้นนี้

และเมื่อบริษัท เหมืองแร่บูรพา 9 ได้เปิดหน้าเหมืองได้ระยะหนึ่งแล้ว คุณเทวินทร์ วิโรจน์โภคา นายช่างใหญ่ของบริษัท เหมืองแร่บูรพา 9 Mr.Rubinstein ผู้จัดการโรงงานแต่งแร่บ้านลาด และผม ก็ได้เข้ามาที่เขารวก ที่แหล่งที่เคยเป็นเหมืองเถื่อน และที่ผมเรียก Deposit 1 (ดังในภาพ)

เนื่องจากแหล่งแร่เขารวกสามารถผลิตแร่ก้อนเกรดโลหกรรม (Metallurgical Grade) มี CaF2 ประมาณ 80% โดยใช้คนงานเก็บเลือกด้วยมือ ที่เหลือจะเป็นเศษแร่ หรือจะเรียกแร่เกรดต่ำ โดยมี CaF2 ประมาณ +35%

ดังนั้น ในการทำเหมืองที่เขารวก รถตักจะตักแร่จากหน้าเหมือง เป็น Run-of-mine ore มาเทบนลานแร่ เพื่อให้คนงานคัดแร่ก้อนออก ที่เหลือทั้งหมดจะส่งขายโรงงานแต่งแร่บ้านลาด ปริมาณแร่ทั้งหมดจากเหมืองแร่เขารวกที่ถูกส่งไปโรงงานแต่งแร่บ้านลาดนับแสนตันทีเดียว

สำหรับแร่เขารวกแร่ก้อนเกรดโลหกรรม ใช้เป็น Flux ในการถลุงเหล็ก ช่วยให้สิ่งเจือปน เช่น กำมะถัน ฟอสฟอรัส หลอมตัวเข้าไปรวมในตะกรัน และช่วยให้ตะกรันไหลได้ง่าย รากฐานเดิมของ Fluorite มาจากภาษาละติน “Fluere” หมายถึงไหล (Flow) เพราะว่าแร่นี้ละลายได้ง่าย ตลาดแร่ของเหมืองเขารวก คือ ญี่ปุ่น รัสเซีย เกาหลี ไต้หวัน

แร่เกรดต่ำเมื่อผ่านการแต่งแร่โดยวิธีลอยแร่ที่โรงงานบ้านลาดแล้ว จะได้หัวแร่ มี CaF2 + 97% เป็น Acid Grade Fluorspar ซึ่งมีประโยชน์หลากหลาย เช่น ผลิตแก๊สฟรีออน ซึ่งใช้ในเครื่องทำความเย็นต่างๆ ใช้ผลิตกรดไฮโดรฟลูออริก ที่คนทั่วไปเรียกกรดกัดแก้ว กรดนี้ใช้เป็นแหล่งของฟลูออรีนในการสังเคราะห์สารประกอบต่างๆ เช่น เทฟลอน หรือฟลูออโรพลาสติก

การทำเหมืองของบริษัท เหมืองแร่บูรพา 9 ที่เขารวก ได้เริ่มต้นบริเวณที่เคยเป็นเหมืองเถื่อนมาก่อน คือแหล่งที่ผมให้ชื่อ Deposit 1 ต่อมาเมื่อการสำรวจและการทำเหมืองรุกคืบหน้าและขยายพื้นที่มากขึ้น ก็ได้มีการทำเหมืองเพิ่มอีกหลายแหล่ง ซึ่งผมให้ชื่อ Deposit 2 Deposit 3 และ Deposit 4 และผมได้นำภาพมาประกอบเรื่องด้วยแล้ว

เนื่องจากแหล่งแร่ฟลูออไรด์เขารวกเป็นแหล่งสำคัญที่แร่ส่วนหนึ่งถูกส่งป้อนให้กับโรงงานแต่งแร่บ้านลาด ผมจึงมีหน้าที่ต้องมาติดตามการทำเหมืองที่เขารวกด้วย ผมจึงต้องเดินทางเข้าออกเหมืองนี้อยู่เป็นประจำ จึงรู้จักและคุ้นเคยกับคนเหมืองเขารวกเป็นอย่างดี

ในยุคนั้นการสื่อสารและการติดต่อโลกภายนอกกับเหมืองค่อนข้างจำกัด ผมจึงถูกขอร้องให้ช่วยหาข่าวเกี่ยวกับการเหมืองแร่ให้กับคนเหมืองเขารวกด้วย เพราะว่าคนเหมืองเขารวกบางคนอยากจะหางานใหม่ที่จะช่วยให้เขาอยู่กับครอบครัวได้มากขึ้น และผมเคยส่งข่าวให้วิศวกรเหมืองแร่ท่านหนึ่งไปสมัครงานกับบริษัทปูนซีเมนต์แห่งหนึ่งซึ่งกำลังเปิดรับสมัครตำแหน่งวิศวกรเหมืองแร่ วิศวกรเหมืองแร่ท่านนี้ต่อมาได้มีตำแหน่งสำคัญในบริษัทปูนซีเมนต์ทีพีไอ และท่านก็เคยส่งข้อความไม่เคยลืมบุญคุณที่ผมได้ช่วยเหลือในครั้งนั้น

เนื่องจากผมรู้จักและคุ้นเคยกับคนเหมืองเขารวกดังกล่าวแล้ว ดังนี้เมื่อเพื่อนทันตแพทย์คือ หมอธงชัย นาคพันธุ์ และหมอจามรี พูสวัสดิ์ อยากเห็นแร่ฟลูออไรด์ที่เกิดในธรรมชาติ ผมจึงพาเพื่อนหมอฟันไปแหล่งฟลูออไรด์เขารวก เพื่อนหมอฟันบอกผมว่า “ไม่เคยเห็นแร่ฟลูออไรด์ รู้จักแต่น้ำยาบ้วนปากผสมฟลูออไรด์”