หุ้นกลุ่มพลังงาน

ขอขยายความเก็บผลงานการลงภาคสนามของอาสาพิทักษ์สิทธิผู้ถือหุ้น ถอดรหัสประเด็นร้อนฉ่าน่าสนใจที่เกิดขึ้นจริง มองให้ทะลุในแต่ละกลุ่มอุตสาหกรรม มักมีความเสี่ยงที่เดินมาคู่กันกับผลตอบแทนเสมอ

ราว 5-10 ปีที่ผ่านมา เรื่องพลังงานทดแทนของชาวโลกมีการพูดถึงกันมาก ตามที่พวกเรารู้ๆ กันจึงไม่แปลกที่หุ้นในกลุ่มพลังงานทดแทนจะทะยานปรับตัวขึ้น ด้วยข่าวพาดหัวเกือบทุกวัน มีการลงทุนและมีการร่วมทุนทั้งในและนอกประเทศ อาทิ พลังงานความร้อนใต้พิภพ แดด ลม น้ำ ขยะ ชีวมวล มากันทั้งแผง ผู้ประกอบการยิ้มแก้มตุ่ยกันทั่วหน้า

อารมณ์ของตลาดหุ้นเป็นการขายอนาคต ขายความหวัง หวังว่า-คาดว่าจะกำไร แต่โลกแห่งความเป็นจริงหาเป็นเช่นหวัง-คาดไม่ การเจาะไชตัวเลขทางการเงินและการลงหมุดลงไปที่ความรับผิดชอบของผู้บริหารและผู้สอบบัญชี ที่มีแนวทางตามหลักการบัญชี KAM-Key Audit Matters มีความน่าสนใจ ดิฉันขอนำมาเล่าสู่กันฟังเป็นตัวเลขจากงบการเงินปีล่าสุด-2560 ยกตัวอย่างจากเรื่องจริงของภาคสนาม แต่ขอเป็นปรับชื่อเรียกให้เหมาะกับหน้าตาทางสังคมของผู้เกี่ยวข้อง ไม่เข้าข่ายว่าให้ได้อาย แต่เป็นการให้ความรู้-รู้เท่าทัน มีสติในการลงทุน เพราะชีวิตคือการลงทุน เรื่องเล่าของชีวิต เรื่องเล่าของการลงทุนจึงเป็นเรื่องเดียวกันจากนี้ไปจะเป็นเรื่องเล่าสดจากภาคสนาม เป็นซีรี่ส์หลายตอนต่อเนื่องกันไป เริ่มตอนแรกเป็นหุ้นกลุ่มพลังงานทดแทน หุ้นกลุ่มพลังงานและสาธารณูปโภคในตลาดหุ้นไทยมีจำนวน 49 บริษัท ซึ่งต้องแยกแยะลงไปอีกว่าแต่ละแห่งเน้นทำธุรกิจด้านใด อาทิ ถ่านหิน น้ำมัน พลังงานทดแทน เป็นต้นประเด็นที่น่าติดตามถือเป็นปัจจัยเสี่ยงของหุ้นกลุ่มนี้ ล้วนเป็นแบบจำลองที่นักวิเคราะห์ให้ความสำคัญ นโยบายการให้ความสำคัญกับสภาวะแวดล้อม-รักษาระดับภาวะคาร์บอนให้ต่ำ ความเสี่ยงของภาวะชะงักงัน จากการเปลี่ยนแปลงด้านสภาพอากาศ ภัยทางธรรมชาติ นโยบายของภาครัฐที่กำหนดการควบคุมความเสี่ยงของธุรกิจในระยะยาว

บทเรียนที่เกิดขึ้นในอดีต ความปลอดภัย การรั่วไหล การปรับปรุง ป้องกัน เตรียมการ และเรียนรู้กันอย่างไรที่จะไม่ควรเกิดขึ้นในอนาคตหรือมีดัชนีชี้วัดการเกิดให้ต่ำสุด

ผลตอบแทนแก่ผู้บริหาร ที่มักจะต้องใช้อัตราสูง ด้วยว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะวิชาชีพ มูลค่าการลงทุนสูง ย่อมต้องจ้างสูงด้วย ตอบตรงโจทย์กันไหม เราเคยเห็นข่าวว่าซีอีโอของบริษัทพลังงานแห่งหนึ่ง มีค่าตัวระดับ 7 หลักขึ้นไป ไม่รวมค่ากำเหน็จ โบนัส และอื่นๆ

อีกเรื่องที่สำคัญที่อาจเป็นข่าวลบพาดหัว กิจการแทบเจ๊ง คือ การทุจริตฉ้อฉลมักจะมีรูปแบบใหม่พัฒนาขึ้นมาจับไม่ได้ไล่ไม่ทัน กว่าจะความแตกผู้บริหารบินหนีไปต่างประเทศ ก็เสียหายกันไปมากโขแล้ว

ล่าสุด-เมื่อวันที่ 5 เม.ย.ที่ผ่านมา มีการสัมภาษณ์เปิดวิสัยทัศน์ด้านการลงทุนในระยะเวลา 2-3 ปีข้างหน้า ของ 10 ซีอีโอ ในธุรกิจกลุ่มพลังงาน พบว่า ทุกแห่งมีการวางแผนการใช้เงินลงทุนกันมากบ้าง น้อยกว่าบ้างตามขนาดของธุรกิจ รวมวงเงินลงทุนราว 2.4 แสนล้านบาท

ตัวอย่างจริง สดจากภาคสนามของการอ่านบันทึกรายงายของผู้สอบบัญชี ด้วยเกณฑ์ KAM ที่อิงการให้ข้อมูลของผู้บริหารเป็นประการสำคัญ เพราะคนคิด คนวางแผนงาน วางกลยุทธ์น่าจะรู้ดีกว่าใครๆ ผู้สอบบัญชีมีหน้าที่เข้าไปทบทวน ถามซ้ำ ย้ำในบางจุด เพราะช่วยเพิ่มความมั่นใจให้ผู้ถือหุ้นสบายใจเราจึงพบข้อความ เช่น สอบถามจากผู้บริหาร ทดสอบความเหมาะสมของสมมติฐาน ดุลพินิจที่สำคัญ หารือผู้บริหารเพื่อความสบายใจ คาดว่าจะมีกำไร ฯลฯ

ผู้สอบบัญชีทำหน้าที่อันหนักหน่วงและมีความรับผิดชอบเพิ่มมากขึ้น จนมืออาชีพหลายคนบ่นคำเล็กๆ ว่า หวาดเสียวในการทำงานไปด้วย โทษหนักมีสิทธิติดคุก

บริษัท A เข้าไปลงทุนในประเทศเพื่อนบ้านนับพันล้านบาท มีการตั้งบริษัทย่อยหลายบริษัทขึ้นมารับงาน เงินลงทุนไหลออกไปที่บริษัทย่อย ทำให้ตรวจสอบเส้นทางทางการเงินไม่ง่ายนัก

ข่าวล่าสุด รัฐบาลของประเทศเพื่อนบ้านประกาศหยุดโครงการชั่วคราว การก่อสร้างชะงัก เงินลงทุนราว 1.4 หมื่นล้านบาท ต้องลุ้นกันล่ะ ผู้บริหารต้องตอบผู้ถือหุ้น เรื่องนี้และกลายเป็นเรื่องที่ต้องมีความคืบหน้า แจ้งกันเป็นระยะๆ

บริษัท B เข้าไปลงทุนในประเทศที่เป็นเกาะ ส่อว่าเข้าข่ายอาจไปก่อให้เกิดมลภาวะในบ้านเมืองของเขา กฎหมายแรง รัฐบาลตั้งแท่นจะฟ้องเรียกค่าเสียหาย กลายเรื่องใหญ่ระดับประเทศ ที่รัฐบาลไทยต้องกระโดดเข้าไปช่วยทันที เพราะมันคือชื่อเสียง หน้าตาของประเทศ และรัฐบาลเองก็ถือหุ้นในบริษัทนี้ด้วยเช่นกัน เพราะเป็นความมั่นคงทางพลังงานของชาติ

บริษัท C, D , E และอีกหลายแห่งแห่ดาหน้ากันไปลงทุนในญี่ปุ่น ด้านพลังงานทดแทนจากแสงอาทิตย์ ไทยกับญี่ปุ่น บ้านใครมีแดดมากกว่ากันน่าคิด ใช้เงินลงทุนไม่น้อย ผู้สอบบัญชีอาจบินตามไปตรวจไซต์งานของจริงกันบ้างล่ะน่าติดตามยิ่งนัก